یک ماشین به اضافه هزارهزارماشین
اگر ماشین داشته باشی ، کلاسش بیشتر است. ماشین را برق می اندازی و صبحها به همسایه ای که پیاده سرکار می رود، لبخند می زنی. اگر ماشین داشته باشی دیرتر از خانه در می آیی و زودتر می رسی.
مجبور نیستی سربالایی خیابان طولانی تان را پیاده ، بالا بیایی. اگر ماشین داشته باشی ، توی فشار جمعیت مترو له نمی شوی و لباست را شکستگی صندلی تاکسی ها و اتوبوس های درب و داغان ، پاره نمی کند.
زمستان ها، با یک برف و باران به راننده های ماشین های گذری التماس نمی کنی و شلوارت گلی نمی شود. تابستان ها کولر ماشین را روشن می کنی و دیگر دنبال دستگیره ای نمی گردی که راننده تاکسی قایمش کرده و یک ذره باد را از مسافرها دریغ می کند. اگر ماشین داشته باشی هوا هم که تاریک شود، در راه نمی مانی.
کلاسش بیشتر است و آن وقت شاید توهم از پشت پنجره ماشین ات به آدمهایی که کنار خیابان ها با حسرت به تو نگاه می کنند، لبخند بزنی.
حمل و نقل همگانی ، در همه این سالهای بی ماشینی ، آنقدر برایت مشکل ایجاد کرده و آنقدر ناکافی و ناکارآمد بوده که تصمیم گرفته ای با اولین پولی که به دستت رسید، توهم یک ماشین به ماشین های توی خیابان اضافه کنی.
تهران به یک پارکینگ بزرگ تبدیل شده است. ماشین ها در هم تنیده و گره خورده ، آدمها عصبی و حیران و هوا آلوده و سیاه است. خروج از منزل ، یعنی تلف کردن ساعتها، وقت و انرژی و به جای این که در راهی مثبت و تاثیرگذار صرف شود، در توقف طولانی ماشین هایی صرف می شود که هیچ راه فراری ندارند.
معضل آنقدر فراگیر شده که همگان را به فکر چاره انداخته است. طراحان زبان و علایم رانندگی ، مهندسان برنامه ریزی حمل و نقل ترافیک ، پلیس و نیروی انتظامی و گاهی مردمی که کلافه و عصبی به میانه میدان می آیند تا وضعیت را تغییر دهند؛ اما انگار دیگر کاری از دست کسی برنمی آید.
اصول برنامه ریزی برای حمل و نقل ، آن زمان که باید به آنها توجه می شد نادیده گرفته شده اند، شهرها بی قواره رشد کرده اند و راهها روز به روز تنگتر به نظر می رسند.
افتتاح هر پل و بزرگراهی ، اول کورسوی امیدی می تاباند، اما برای این که بفهمی هر چه پل و بزرگراه برای حل این مشکل کم است ، زمان زیادی لازم نیست.
مدیران حمل و نقل می کوشند این سررشته در رفته و رها شده را جوری به دست بگیرند، اما انگار آن سالها که نیروی متخصص وجود نداشت و تجهیزات و فناوری روز هم در اختیارشان نبود، آنقدر بر همه چیز اثر گذاشته که حالا امکان مدیریت را از آنها گرفته است.
مساله ترافیک و حمل و نقل از بسیاری عوامل ناشی می شود؛ از یک سو تغییرات روز به روز شرایط زندگی اجتماعی ، رشد جمعیت و پیشرفت و توسعه صنعت ماشین سازی ، از سوی دیگر تصمیم گیری های ناکارآمد مدیران و طرحهای بی سرانجام.
باید پذیرفت بسیاری از مشکلات ترافیکی الزاما به دلیل کمبودهای زیرساختی نیست و شاید استفاده نابجا از تجهیزات و امکانات موجود، آن را تشدید می کند.
در این میان آنچه همگان بر سر آن اتفاق نظر دارند و معتقدند بیشتر از ساختن راهها و بزرگراه ها به کار می آید، کارآمدتر کردن سیستم حمل و نقل عمومی است.
مهندس پژمان الله وردی زاده ، کارشناس ارشد حمل و نقل و ترافیک معتقد است: یکی از راههای موثر برای بالا بردن کارآیی سیستم حمل و نقل ، بهبود وضعیت حمل و نقل همگانی است و این بهبود از طریق طراحی سیستم حمل و نقل همگانی میسر می شود.
هدف از طراحی سیستم حمل و نقل همگانی ، در درجه اول بهبود آن برای استفاده کنندگان فعلی و در درجه دوم ، جذب مسافران حمل و نقل شهری است. عمده ترین جزئ سیستم حمل و نقل همگانی را شبکه اتوبوسرانی تشکیل می دهد. هزینه حمل و نقل کمتر، آلودگی کمتر، مصرف سوخت کمتر و اشغال سطح کمتری از خیابان در مقایسه با خودروهای شخصی ، دلایلی هستند که ضرورت توسعه حمل و نقل همگانی را بیان می کنند.
مشکلی که به سادگی حل نمی شود
معاون حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران مهندس مهرداد تقی زاده می گوید: حل مشکل حمل ونقل و ترافیک تهران طی 3سال متوالی نیازمند 5هزار میلیارد تومان بودجه سالانه و در مجموع 15هزار میلیارد تومان اعتبار است که البته در حال حاضر حتی 10درصد از اعتبار مورد نیاز هم به این موضوع تخصیص داده نمی شود.
معاون حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران معتقد است جهت اصلی حرکت مدیریت شهری در این بخش ، تقویت جهشی حمل ونقل عمومی است. این معاونت در صدد است با مدیریت هزینه و با حداکثر صرفه جویی ، این بودجه را که به دقت کارشناسی شده است عملیاتی کند.
با این حال تقی زاده نیز معتقد است مشکل ترافیک تهران که در سالهای طولانی ایجاد شده ، در طی چند ماه از میان نخواهد رفت.
از سوی دیگر، دکتر محمود شریعت ، دبیر کمیته محیط زیست همایش آلودگی هوا می گوید: استاندارد تعداد اتوبوس در شهرهای بزرگ دنیا، یک اتوبوس به ازای هر 1000نفر است که این استاندارد در تهران اعمال نمی شود.
با محاسبه تعداد اتوبوس های کنونی شهر تهران ، اگر برای هر 2000نفر یک اتوبوس مقرر باشد، باید تعداد اتوبوس ها به 6500دستگاه افزایش پیدا کند. براساس استانداردهای بین المللی ، برای انجام 13میلیون سفر روزانه درون شهری ، تهران نیازمند 13هزار اتوبوس در شبکه حمل ونقل است.
دکتر شریعت معتقد است: گسترش حمل ونقل عمومی به وسیله خطوط مترو، مهمترین و کلیدی ترین راهکار کاهش آلودگی هواست و باعث جایگزینی سیستم حمل ونقل عمومی به جای استفاده از خودروهای شخصی می شود.
پیشنهاد اتوبوس به عنوان وسیله ای ارزان با قابلیت مناسب برای جابه جایی تعداد زیادی مسافر، جالب به نظر می رسد اگر ظرفیت واقعی خیابان ها و بزرگراه ها را نادیده بگیریم ، با وجود افزایش تعداد اتوبوس ها از سال 82و وجود 6هزار اتوبوس در ناوگان ، ترافیک سنگین اجازه نمی دهد این اتوبوس ها توان جابه جایی مسافر را داشته باشند، در حالی که پیش از سال 82، سرعت روزانه اتوبوس ها، 20کیلومتر در ساعت بوده است ، این سرعت در حال حاضر به 8کیلومتر رسیده و اگر هر اتوبوس در یک شیفت 6تا 8نیم راه (رفت و برگشت) می رفته ، این میزان در حال حاضر به 4نیم راه رسیده است.
با شرایط موجود، از اتوبوس ها هم نمی توان انتظار معجزه داشت.
وقتی ماشین شخصی مزیتی نداشته باشد
از ضعفهای مدیریت ترافیک تهران می توان به گسترش و تعریض شبکه راهها اشاره کرد که به جای حل مشکلات ترافیکی ، به بیشتر شدن تعداد خودروها انجامیده است ، در حالی که در بسیاری از کشورهای دنیا می کوشند معضل ترافیک را با توسعه و گسترش زیرساخت هایی مثل قطارهای سریع السیر برقی و هوایی حل کنند و در مقابل تعریض و توسعه شبکه راهها را در اولویت پایین تری قرار داده اند، در کشور ما و بخصوص در تهران تمایل بیشتری به توسعه راهها وجود داشته و نتیجه آن معکوس بوده است.
در کنار این عوامل ، مردم همواره به دلایل مختلف به دنبال انتخاب و خرید ماشین های شخصی هستند. کسب موقعیت اجتماعی ، سهولت و تسریع در کارهای روزمره و دلایلی از این دست ، روی دیگر معضلات ترافیکی است که نیاز به عوامل محرک و مشوق در استفاده از سیستم حمل ونقل عمومی را برجسته تر می کند.
در واقع بهبود سیستم حمل ونقل همگانی می تواند مردم را به استفاده بیشتر از آن تشویق کند، البته در صورتی که استفاده از این شبکه از نظر رفاهی و زمانی در مجموع به نفع مسافران باشد و مردم در فشار جمعیت متراکم سوار بر اتوبوس و مترو نمانند و دقایقی طولانی به خاطر رسیدن اتوبوس و مترو معطل نشوند و برای رسیدن به مقصدشان به پیاده روی های طولانی و صرف وقت نیاز نداشته باشند، ارزشگذاری های اجتماعی نیز باید به این سمت پیش بروند که استفاده از سیستم حمل ونقل عمومی به نفع زندگی اجتماعی و برای بهبود کیفیت زندگی و سلامت روحی و روانی تلقی شود.
مهندس پژمان اللهوردی زاده می گوید: وقتی سیستم حمل ونقل همگانی یک شهر به طور مناسب عمل کند، می تواند بسیاری از سفرهای روزانه مکرر شامل سفرهای شغلی، آموزشی و امور اداری را دربر بگیرد و مالکان وسیله نقلیه شخصی نیز به استفاده از آن رو بیاورند.
اولویت دادن حرکت به حمل ونقل همگانی و ایجاد مسیرهای ویژه در خط سرعت معابر شریانی و بزرگراه های شهر باعث می شود سرعت حرکت وسایل نقلیه عمومی افزایش پیدا کند، برنامه زمان بندی حرکت اجرایی و اعتماد مردم جلب شود و در نتیجه سهم سفرهای حمل ونقل همگانی افزایش یابد و خودروهای تک سرنشین از مزیت کمتری برخوردار شوند.
نعیمه دوستدار 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
