«هفت» و روایت واقعگرایی در نقد سینمای ایران

سینمای ایران در حال حاضر فقط به تزریق خون تازه در بدنه خود نیاز دارد. و این خون تازه با تشویق از سوی پیشکسوتان سینمایی و حمایت بدنه دولتی، کارآمد خواهد شد. در این میان بخش خصوصی نیز باید قدر ببیند و میدان عرض اندام داشته باشد و مورد حمایت قرار بگیرد. برنامه تلویزیونی «هفت» می‌تواند در شناسایی این خون تازه و حتی ایجاد زمینه تزریق آن به بدنه سینمایی ایران فعال و پیشرو باشد و نقشی تاریخی ایفا کند. سومین دور از تولید هفت؛ این‌بار با شکل و شمایلی خاص روی آنتن رفت و جای امیدواری بسیار نشان داد اگرچه برخی قسمت‌های آن باز حرف‌های تلخ یا حتی از جلوه‌گری از موضع بالا نسبت به سینما بود.

بهروز افخمی در مقام همه کاره هفت جدید در اولین برنامه تولیدی خود که بی‌شباهت به یک مستند گزارشی نبود سراغ سیدغلامرضا حسینی مدیر شبکه 3 سیما، رضا میرکریمی مدیرعامل خانه سینما، فریدون جیرانی مجری و سردبیر سابق برنامه «هفت» رفت. گفت‌وگوی او با مسعود فراستی و حمید گودرزی و بررسی چیدمان جدید برنامه «هفت» نیز دقیقا مشخص کرد این برنامه قرار است چگونه هویتی داشته باشد.

صحبت‌های حسینی و انتظارش از برنامه هفت بسیار صریح و گویا بود. او به افخمی گفت: «دوست داریم هفتی بسازی که موجب رونق سینمای ایران شود و به صنعت سینما کمک کند و باعث شود فیلم خوب از سینمای ایران بیرون بیاید. فیلم خوب یعنی این‌که توده‌های مردم بروند آن را ببینند. اگر هفت به تعالی سینما کمک کند؛ می‌شود همان هفت خوب!»

حرف‌های جیرانی، فراستی و گودرزی نیز پروسه تولید آتی برنامه‌های هفت را بازگو می‌کرد. در واقع قرار است هفت، آینه تمام‌نمای سینمای ایران باشد. یعنی فضای بسته نقد به اصطلاح باز شود و یک سبک واقعگرایی در نقد و بررسی در سینمای ایران آن‌هم در یک رسانه دیداری و شنیداری کلان متولد گردد. هفت‌های قبلی همگی هم سکون داشتند و هم تحرک، اما تعادلی در کل برنامه مشاهده نمی‌شد. سینمای روشنفکری عمدتا در هفت مغفول می‌ماند و سینمای عام و مردم پسند نیز یا له شده یا بیش از حد برای پرکردن برنامه به‌ آن پرداخته می‌شد. غافل از این‌که برنامه‌ای مثل هفت نه برج عاج‌نشین است و نه باید کف را ترجیح دهد. لزوم توجه به نقد سینمای ایران در برنامه هفت می‌تواند ذات و هویت این برنامه تولیدی باشد. اگر چنین باشد یک اتفاق دو سر برد روی می‌دهد؛ یعنی وقتی واقعیت‌های سینمای ایران بدون غرض گفتمان می‌شود و هم بدنه سینمای ایران سود می‌برد و هم بیننده این برنامه.

هیچ تردیدی نیست که هفت جدید باید چند برنامه روی آنتن بفرستد تا بتوان نقد صحیحی بر آن داشت، اما امیدوارم همین پیش برنامه که به نوعی رونمایی از هفت سینمای ایران بود بتواند متر و معیاری قابل اعتماد برای سینمای ملی‌مان باشد.

مهدی تهرانی - مدرس سینما و مطالعات رسانه‌های تصویری