در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
یادداشت
تحلیل امام موسی صدر از «خبرنگاری»
برخی واژهها گویا و واضحاند، اما در لایههای درونی خود معانی پنهانی دارند، از جمله این واژگان، «خبرنگار» است. امروز خبر و خبرنگار و خبررسانی یکی از عرصههای چالشبرانگیز و پرتنش است. باید نگاه ژرفتری به واژگان داشته باشیم و در آنها تدبر کنیم. باید بدانیم چه انتظاری از خبرنگار داریم؟ چه برنامهای در دستور کار دارد؟
امروز تنوع و کیفیت رسانهها یکی از معیارهای سنجش کشورهاست. در خاورمیانه کشور کوچک لبنان موقعیت ویژهای از این نظر دارد. تنوع و تکثر رسانهها و خصوصا روزنامه در این کشور زبانزد است. النهار، مهمترین روزنامه منطقه، در این کشور است و تعدادی از خبرنگاران سرشناس از این سرزمین برخاستهاند.
امام موسی صدر در این سرزمین کوشید تا سطح سیاسی و اجتماعی و فرهنگی شیعیان آنجا را ارتقا ببخشد. در بررسی کارنامه ایشان، ارتباط ژرف و مؤثر و گسترده با خبرنگاران یکی از وجوه برجسته عملکرد وی است. جالب اینکه خود، زمانی سردبیر نخستین نشریه حوزه علمیه قم با نام مکتب اسلام بود.
در لبنان، سرزمین فرصتها و تهدیدها، جان خبرنگار در خطر است. هرگاه قلمی به دست گرفته میشود و حقی بیان میشود، در مقابل آن اسلحهای قرار میگیرد و برای رسیدن به هدف تنها رویکرد برای خاموشی خبرنگار و یک تفکر، ترور است. کامل مروه یکی از قربانیان این نوع ترور است. امام موسی صدر در هفتمین روز شهادت وی سخنانی ایراد میکند. این سخنرانی کوتاه امام، اهمیتی ویژه دارد.
غسان توینی، خبرنگار مشهور لبنانی، پس از این سخنرانی امام موسی صدر، به دیدار وی میرود و میگوید: صاحب این کلام کسی است که من باید خود و روزنامه ام النهار را در اختیار وی بگذارم و از امروز من و النهار در خدمت شما هستیم.
امام جایگاه مطبوعات را چنین به تصویر میکشد: مطبوعات محرابی است برای پرستش خدا و خدمت به انسانها و اگر از عهده وظایف خود بر نیاید، دامگه شیطان و مایه تخریب انسانیت خواهد بود. این عرصه از مهمترین و حساسترین میدانهای جهاد است، زیرا افکار عمومی را شکل میدهد.
امام موسی صدر معتقد است روزنامهنگار میتواند با قلم معجزهگر خویش جامعهای صالح بیافریند. با جملهای هر چند کوتاه به ایفای نقش پدری راهنما و دلسوز و مخلص و هدایتگری فرزانه پرداخته و انسان را به سمت موجودی صاحب کرامت، روشنفکر، خیرخواه و خداپرست سوق دهد. برای ادای چنین رسالتی، جامعه باید شرایط مناسب را برای خبرنگار فراهم آورد. نمیتوان از یک سو، چنین رسالتی از خبرنگار متوقع بود و از سوی دیگر، حقوق وی را نادیده گرفت. امام صدر دو وظیفه در قبال خبرنگار برای جامعه بر میشمرد:
1ـ فراهم کردن امکانات؛ امکاناتی که خبرنگار را از هر لغزشی دور بدارد. ایشان معتقد است که خبرنگار نباید به فقر و تنگدستی دچار شود. فقر خبرنگار، او را از مسیر اصلی خود منحرف میکند.
2ـ برخورداری از آزادی؛ امروزه کلیدواژههایی همچون آزادی، آزادی اندیشه و آزادی بیان پیوندی جداناشدنی با حرفه خبرنگاری دارد.
امام صدر، سه خصلت برای آزادی برمیشمارد: نخست اینکه حمایت و حفظ آزادی ممکن نخواهد بود، مگر با خود آزادی. دوم اینکه آزادی حدبردار نیست. و آزادی کامل، عین حق است، حقی که جانب خداست. ویژگی سوم آزادی این است که پدیدهای درونی و بیرونی است. به این معنا که جنبه درونی آن رهایی از نفس و جنبه بیرونی آن رهایی از بند دیگران است: آزادی حقیقی دقیقا رهایی از عوامل فشار خارجی و عوامل فشار داخلی است. آزادیای که با آزادی دیگران تزاحم داشته باشد، در حقیقت، بندگی نفْس خویشتن و شهوتطلبی است.
امام صدر آزادی را یکی از ابعاد وجودی انسان میداند و از نظر او پیشرفت و تعالی جامعه و انسان در گرو آزادی فکر و اندیشه و عمل انسان است. آزادیای که انسان را به کمال برساند و برای خدمت به انسان باشد. و اعتقاد دارد جامعهای که در آن آزادی نباشد، در واقع، در آن جامعه «کرامت انسان و خوشگمانی به انسان به رسمیت شناخته نشده است.»
مریم خسروجردی
جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
