استخراج سابقه عفونتهای ویروسی از یک قطره خون
پژوهشگران موفق به طراحی نوعی آزمایش ویژه خون شدهاند که میتواند همه سابقه ورود ویروسهای مختلف به بدن در گذشته و حتی ویروسهای فعال کنونی را نشان دهد. آنها بتازگی توانستهاند به شیوهای سریع و کم هزینه برای بررسی سابقه عفونتهای ویروسی بدن، آن هم با بررسی فقط یک قطره خون دست یابند. این شیوه میتواند به شناسایی برخی بیماریها نظیر هپاتیت یا ایدز و بررسی بهتر نقش عفونتهای ویروسی در گذشته بر سلامت فرد کمک کند.
در حال حاضر پزشکان برای تعیین عفونت ویروسی، آزمایش تجویز میکنند یا از کیتهای تشخیص ویروس بهره میبرند. اما این دو شیوه فقط به شناسایی یک ویروس میپردازد و نمیتواند ویروسهای دیگر را ردیابی کند. این محدودیت تشخیصی در برخی موارد مشکلساز است؛ زیرا برخی ویروسها نظیر ویروس بیماری هپاتیت C یا ایدز به گونهای هستند که ممکن است سالها در بدن فرد بیمار باقی بمانند و هیچ علامتی نیز از وجود آنها پدیدار نشود.
اما این شیوه جدید آزمایش خون که هزینه آن حدود 85 هزار تومان است، میتواند همه ویروسهای موجود و ویروسهایی را که در گذشته وارد بدن شدهاند، شناسایی کند. در این صورت، شاید در آینده بتوان با یک آزمایش خون ساده به اطلاعات دقیق تری در مورد سلامت بدن دست یافت.
شناسایی پادتن ها
پژوهشگران از شیوهای خلاقانه برای طراحی این فرآیند استفاده کردند. سیستم ایمنی بدن انسان وقتی متوجه ورود ویروس به بدن میشود، موادی با نام «پادتن» را تولید و روانه جریان خون میکند. پادتنها را میتوان دشمن ویروسها دانست. پادتنها ابتدا رشتههای پروتئینی مشخصی از سطح ویروس را شناسایی کرده و به آن متصل میشوند. به این ترتیب، ویروسها دیگر نمیتوانند عملکرد مخرب خود را روی سلولهای بدن پیاده کنند و خلع سلاح میشوند. گفتنی است برخی از این پادتنها تا سالها و حتی چند دهه پس از ورود و مبارزه با ویروس، همچنان در خون ما میمانند.
پژوهشگران برای طراحی این آزمایش خون جدید، ابتدا مجموعهای از ویروسهای بی خطر برای انسان را جمع آوری کردند و سپس پروتئینهای سطح بیرونی ویروسهای خطرناک انسانی را روی سطح این ویروسهای بی خطر قرار دادند. به این ترتیب این ویروسهای بی خطر در مجموع 1000 رشته از 206 نوع ویروس رایج بیماریهای مختلف را با خود حمل میکردند. همان طور که اشاره شد، پادتنها با شناسایی این قطعات پروتئینی میتوانند آنها را شناسایی و به آنها حمله کنند.
وقتی یک قطره از خون یک فرد با این مجموعه ویروسی ترکیب میشود، پادتنهایی که در طول سالها برای مبارزه با انواع ویروسها تولید شدهاند، رشته پروتئین ویروسهای دشمن خود را شناسایی کرده و به آن متصل میشوند. در نهایت با خارج کردن این پادتن ها، ویروسهایی راکه به آنها متصل شده اند میتوان تشخیص داد و در واقع سابقه عفونتهای ویروسی فرد را تعیین کرد. البته بدن انسان در برابر واکسنها که همان ویروسهای ضعیف شده هستند نیز پادتنهایی آزاد میکند. با این حال، در این آزمایش میتوان این پادتنها را از فهرست پادتنهای مورد نظر خارج کرد تا پاسخ نهایی دقیق تر باشد.
اجرای موفق
پژوهشگران برای بررسی میزان اثربخشی این آزمایش، آن را روی 569 نفر از چهار کشور مختلف اجرا کردند. نتایج به دست آمده نشان داد که این افراد به طور متوسط دچار عفونت ناشی از 10 ویروس شده بودند. البته در این میان، دو نفر دارای سابقه 84 عفونت ویروسی بودند.
همان طور که احتمالا میتوانید حدس بزنید، شایع ترین عفونتها به ویروسهای سرماخوردگی و آنفلو انزا مربوط بود. افرادی که در کشورهای دارای سطح بالاتری از بهداشت زندگی میکردند، عفونتهای ویروسی کمتری را تجربه کرده بودند و البته تعداد عفونتهای تجربه شده توسط افراد سالمند به مراتب بیشتر از جوانان بود.
امیدی برای بیماران پیوند عضو
اما یکی از اصلی ترین سودمندیهای این آزمایش را باید در زمینه سلامت بیماران پیوند عضو جست. یکی از مشکلاتی که در زمینه پیوند عضو وجود دارد این است که ممکن است ویروسهای غیرفعالی که در بدن فرد اهدا کننده وجود دارد، از طریق عضو به بدن گیرنده منتقل شود. بیماران دریافتکننده عضو برای کاهش احتمال پس زدن عضو جدید توسط سیستم ایمنی، باید داروهای ویژهای که موجب کاهش توان سیستم ایمنی میشوند، مصرف کنند. همین امر زمینه را برای فعالیت آزادانه ویروسهای مهاجم وارد شده از بدن اهداکننده فراهم میکند.
گاردین/ مترجم: صالح سپهریفر
