انتخابات دور،تبلیغات نزدیک

تا برگزاری انتخابات مجلس خبرگان رهبری ، بیش از یک سال فرصت باقی است و انتظار نمی رفت این انتخابات که از صبغه سیاسی جناحی کمتری در قیاس با سایر انتخابات برخوردار است، اینقدر زودهنگام در برد تبلیغاتی قرار گیرد.

کد خبر: ۷۹۶۷۸

نامه حجت الاسلام والمسلمین مهدی کروبی ، دبیر پیشین مجمع روحانیون مبارز و دبیرکل حزب تازه تاسیس اعتماد ملی به آیت الله مشکینی رئیس مجلس خبرگان ، باعث شد انتخاباتی که دست کم 6ماه بعد در رسانه ها موضوعیت پیدا می کرد، از هم اکنون به سوژه ای جدی و تا حدی جنجالی تبدیل شود.
مجلس خبرگان ، اگرچه با انتخاب مستقیم مردم شکل می گیرد؛ اما از آنجا که وظایف و اختیاراتش ، تخصصی و حول محورهای خاصی است ، معمولا در بحثهای عمومی مردم جا باز نمی کند. به همین دلیل ، این مجلس با همه اهمیتی که در سرنوشت جامعه دارد، بیشتر ذهن نخبگان را به خود جلب می کند.
طبیعتا حضور شهروندان در انتخابات این مجلس نیز بنا بر آنچه گفته شد کمرنگ تر است. اما محافل سیاسی که قاعدتا نخبه گرا هستند مسائل مربوط به آن را دنبال می کنند.

ریشه سوءتفاهم ها
شاه بیت نامه حجت الاسلام والمسلمین مهدی کروبی خطاب به رئیس مجلس خبرگان ، نحوه احراز صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان است.
کروبی معتقد است شورای نگهبان نباید مرجع تعیین صلاحیت علمی نامزدهای خبرگان باشد و تایید مراجع و مدرسان حوزه های علمیه را جایگزین آن معرفی می کند.
از نگاه کروبی ، چون فقهای شورای نگهبان را رهبری برمی گزیند و صلاحیت افرادی را که می خواهند به عنوان نماینده مجلس خبرگان ، برعملکرد رهبری نظارت کنند از سوی همین شورا تایید می شود، این روند مستلزم «دور» است و باید حکم به بطلان آن داد.
در مقابل ، افرادی که از روال کنونی دفاع می کنند، برای آن استدلال حقوقی دارند. آنها می گویند طبق قانون اساسی ، آیین نامه های مربوط به نحوه تشکیل و اداره مجلس خبرگان ، به همین مجلس واگذار شده و خبرگان نیز بررسی صلاحیت ها را در اختیار فقهای شورای نگهبان قرار داده اند.

آیا این یک نقص است؛
حوزه های علمیه در کشور ما از دیرباز، فارغ از حکومت های منطقه ای و ملی پدید آمده اند و توانسته اند استقلال خود را حفظ کنند.
ناوابستگی حوزه ها به منابع مالی دولتی و حکومتی ، موجب گردیده آنها به راحتی در برابر حکومت ها بایستند و به همین دلیل نیز غالبا حکومت ها با آنها مشکل داشته اند و برای تضعیف آنها تلاش کرده اند. شاید این فرآیند موجب شد حوزه ها ترجیح دهند نظام آموزشی را راسا سامان دهند و از هرگونه هماهنگی و همسانی با نظام آموزشی رایج در کشور پرهیز کنند.
از سوی دیگر، نظام کلاسیک و دانشگاهی که معمولا دولتها به ترویج و حمایت از آن می پرداخته اند، مدرک گرا بوده تا علم گرا. این ویژگی را همه کسانی که توامان در حوزه و دانشگاه درس خوانده اند کاملا قبول دارند.
کسانی که در حوزه های علمیه مشغول تحصیل می شوند هدف نهایی شان ، کسب علم بود و از ابتدا می دانستند که از هیچ مدرک علمی نیز برخوردار نخواهند شد. پیروزی انقلاب اسلامی و تاسیس حکومت دینی ، موجب شد نهاد روحانیت که تا پیش از آن مهجور مانده بود، وارد میدان شود و در مسوولیت هایی که طبق نظام شایسته سالار، قابلیت اجرا دارد مشغول شود.
شرایط ویژه دوران انقلاب ، همچون هر جای دیگر، روند اشتغال روحانیون را بی هیچ مشکلی پشت سر گذاشت تا آن گاه که نوبت به مجلس خبرگان رهبری رسید. از آنجا که این جایگاه ، کاملا تخصصی بود، علی القاعده نمایندگان آن باید از ویژگی های متمایزی برخوردار می شدند. به همین نسبت ، احراز این ویژگی ها نیز سخت تر شد و اختلافاتی نیز بروز کرد.
خصوصا آن گاه که شرط اصلی نمایندگی مجلس یعنی اجتهاد باید احراز می شد، مشکلات ، رخ نمود. محور اصلی این مشکلات از آنجا بروز می کرد که در سیستم آموزشی حوزه ، ارزیابی ها براساس مقررات یکسان طراحی نشده بود. آیا این واقعا یک کاستی به شمار می آید؛
ظاهرا بزرگان حوزه پذیرفتند که برای رفع این معضل باید چاره ای اندیشید. به همین دلیل ، روشهای آزمون و ارزیابی دستخوش تغییر شد و تشابهاتی با نظام آموزشی کلاسیک و دانشگاهی پیدا کرد.

جایگاه اختلافات سیاسی
از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ، اختلاف نظرهایی میان چهره های سیاسی کشور وجود داشت اما بنا به دلایلی از جمله شرایط آن روزگار، فرصت بروز و تشدید نیافت . این اختلافات ، بین تشکلهای روحانی نیز کم و بیش وجود داشت.
بعدها و در سال 1367با جدا شدن عده ای از روحانیون از تشکل دیرپای جامعه روحانیت مبارز و تاسیس مجمع روحانیون مبارز، خطوط اختلاف پررنگ تر شد. مجمع روحانیون اصرار داشت چنین وانمود کند که در جناح چپ قرار دارد و هر کس متمایل به این تشکل نباشد وابسته به جناح راست است.
آنها با این استنتاج ، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و بسیاری از مدرسان حوزه های مختلف سراسر کشور را در جناح مقابل خود قرار دادند.
پس از این اقدام سیاسی ، هر برخوردی بین مجمع روحانیون مبارز و گروههایی که خطمشی آن را نپذیرفته بودند، تقابل بین جناحها نام گرفت. بعدها و در جریان بررسی صلاحیت نامزدهای وابسته یا نزدیک به مجمع روحانیون ، جو تبلیغاتی بیشتر اوج گرفت و مسائل علمی و تخصصی نیز در هاله دسته بندی های جناحی گم شد.

مشکل اصلی
به نظر می آید مشکل اصلی اکثر روحانیونی که بعدها خود را نماینده جناح چپ دانستند، میزان معلومات آنها بود.
آنان به هر دلیل ، از درجات بالای حوزوی برخوردار نبودند و به همین دلیل نیز حتی در سالهای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی از سوی امام (ره) در مناصبی که شرط احراز آنها اجتهاد بود به کار گمارده نشدند.
شورای نگهبان ، در انتخابات گذشته خبرگان برای احراز صلاحیت علمی نامزدها اجتهاد آزمون برگزار کرد، اما این اقدام با انتقاد شدید مجمع روحانیون مبارز روبه رو شد. در حالی که برخی اعضای جناح مقابل در آزمون شرکت کردند و مردود هم شناخته شدند، روحانیون وابسته به مجمع ، از امتحان دادن طفره رفته و تلاش کردند با سیاسی جلوه دادن آزمون ، آن را بی اعتبار کنند.
برخی رجزخوانی ها هم در جریان آن انتخابات ، به وجود آمد. مثلا یکی از نامزدها گفت من حاضرم در هر آزمونی که اعضای شورای نگهبان نیز جزو امتحان دهندگان آن باشند، حضور یابم. در مجموع ، این رفتارها بیشتر به بهانه گیری شباهت داشت. بهانه گیری هایی که برای کتمان سطح واقعی علمی نامزدها تدارک شده بود.

نامه کروبی ، با کدام هدف؛
نامه حجت الاسلام والمسلمین مهدی کروبی به آیت الله مشکینی را که در آن اعتراضاتی به نحوه انتخابات مجلس خبرگان وارد شده می توان دارای هدفهایی متمایز از گذشته دانست.
آقای کروبی پس از شکست در انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری ، تصمیم گرفت حضور خود را در صحنه سیاسی جامعه فعال تر کند.
او پیش از هر چیز از تشکلی که اعضای آن انحصارا در کسوت روحانیت بودند جدا شد و حزبی به راه انداخت که چهره های غیرروحانی آن در اکثریت اند. با این حال ، او از اقبال به چنین حزبی اطمینان نداشت.
شاید مشاوران او پیشنهاد کردند برای جا انداختن حزب ، به سوژه های جنجالی و پر سر و صدا نیاز است. شعار تلویزیون ماهواره ای از سوی کروبی تنها در این خصوص می تواند قابل پذیرش و توجیه باشد. دوران تبلیغات برای این شبکه نیز به پایان رسید و او کامروا یا ناکام از فعالیت تبلیغاتی به شگرد تازه تری برای نشان دادن حضور خود و حزبش احتیاج دارد.
انتخابات مجلس خبرگان می تواند سوژه ای مناسب برای این کار باشد. حالا در حزب «اعتماد ملی» کروبی کسی یافت نمی شود که نامزدی عضویت در مجلس خبرگان را در آینده خود ببیند. شاید برای شخص آقای کروبی نیز نمایندگی مجلس خبرگان ، هدف اصلی نباشد.
با این حال ، او تنها راه فعال ماندن در میدان سیاست را دست کم تا مدتی چالش درباره مجلس خبرگان می داند. آیا دبیر کل حزب اعتماد ملی برای سوژه های بعدی ، مثلا انتخابات شوراها از هم اکنون در تدارک فعالیت تبلیغاتی سیاسی است؛
او که کلید انتخابات مجلس خبرگان را از یک سال قبل زده ، آیا برای انتخابات شوراها هم ، دست به اقدام زودرس خواهد زد؛