دغدغه خوابگاه به جای درس

«همه می خواهند بروند بم و از آنجا گزارش بگیرند؛ اما تو را به خدا از ما هم بنویسید. دانشجوی فوق لیسانس هستم. با هزار مصیبت آمده ام تهران و حالا به جای خوابگاه به من کانکس داده اند.»

کد خبر: ۷۷۱۷۰

به همین سادگی ، سرمایه های علمی کشور که باید در آسودگی درس بخوانند، از تمام امکانات رفاهی محروم می شوند تا دغدغه اصلی شان به جای درس ،محل زندگی بشود.
البته بسیاری معتقدند وضع کانکس ها از خوابگاه ها بهتر است. این اتفاق نه تنها در تهران که در سایر نقاط کشور هم این روزها مشاهده می شود: «پدرم گفت راه دور است ، یک سال دیگر هم درس بخوان تا در شهر خودمان قبول شوی. گفتم نه. حالا آمده ام ارومیه ، اما اوضاع خوابگاه ها به قدری خراب است که آدم رغبت نمی کند پایش را آنجا بگذارد.»
با آغاز سال تحصیلی مراکز آموزش عالی ، دوباره معضل خوابگاه ها مطرح شده است. تا جای خالی یک برنامه ریزی مستمر برای اسکان دانشجویان باز هم به چشم بیاید.
با این که مدیر کل دانشجویان داخل کشور وزارت علوم اوایل امسال در گفتگو با «جام جم» خبر از ایجاد تحولاتی در سیستم خوابگاه های دانشجویی داده بود؛ اما باز هم با شروع دانشگاه ها، بسیاری بدون خوابگاه مانده اند یا با اتاقهایی مواجه شده اند که از ساده ترین امکانات رفاهی بی بهره است.
دکتر غلامرضا ظریفیان ، معاون دانشجویی وزارت علوم که پس از سالها آخرین روزهای کاری خود را می گذراند، درباره مشکلات خوابگاه های دانشجویی می گوید: متاسفانه مشکل ما ریشه ای است ؛ یعنی با این که فقط از سال 80 تا امروز، در بخش دختران 8/46 درصد و در بخش پسران 44 درصد افزایش خوابگاه داشته ایم ؛ اما هنوز نمی توانیم بخشی از پذیرفته شدگان آزمون سراسری را اسکان دهیم.
ظریفیان با اشاره به این که تنها امسال بیش از 30هزار متر به سرانه خوابگاه های کشور اضافه شده است ، می افزاید: با این همه اما ما نمی توانیم به همه خوابگاه بدهیم. البته با پایین آوردن استانداردها بخشی از مشکلات را حل کرده ایم ؛ اما هنوز کلیت مشکل پابرجاست.

راه بی بازگشت

به گفته مسوولان وزارت علوم ، پایین آوردن استاندارد خوابگاه ها طی سالهای گذشته تنها راه اسکان هر چه بیشتر دانشجویان بوده است ؛ اما این مسیر طی سالهای متوالی به قدری سپری شده است که معاون دانشجویی وزارت علوم بگوید: در حال حاضر، خوابگاهی که بتوانیم سطح آن را مطلوب ارزیابی کنیم در کشور وجود ندارد.
تمام خوابگاه های ما متوسط یا متوسط رو به پایین هستند. البته به گفته ظریفیان ، این تنها کاری بوده که طی سالهای گذشته امکان عملیاتی کردن آن وجود داشته است : استاندارد خوابگاهی در دنیا برای هر دختر بین 12تا 14متر و برای پسران 2متر کمتر است ؛ اما چون ما نمی توانیم با توجه به تقاضای زیاد دانشجویان این استاندارد را رعایت کنیم ، به طور متوسط حدود 4متر کمتر از آن به دانشجویان اختصاص می یابد.
با این که دانشجویان ، روزهای اولی که به دنبال خوابگاه هستند هر نوع شرایطی را می پذیرند؛ اما با گذشت مدتی از زمان تحصیل و دیدن شرایط خوابگاهی به مشکل برخورد می کنند: متاسفانه فضای خوابگاه ها، روحیه درس خواندن که چه عرض کنم روحیه زندگی را هم از آدم می گیرد.
اگر از اتاق کوچکی که فقط 4تخت دارد، اما ما 7نفر در آن زندگی می کنیم ، بگذریم ، دیگر نمی توانیم با ترکیدن هر روزه لوله و قطع آب و برق و گاز بسازیم. نه راه پس داریم ، نه راه پیش.

وضعیت اسفناک خوابگاه ها

هرچند وضعیت اسکان دانشجویان کشور، مسوولان وزارت علوم را به انتقادی نرم واداشته است، اما متولیان خوابگاه ها در شهرستان ها مجبور به انتقادهایی جدی شده اند.
برای مثال ، معاون دانشجویی دانشگاه ارومیه هفته پیش از اسفناک بودن وضعیت خوابگاه ها در این شهر سخن گفت و افزود: از کمبود خوابگاه ها که بگذریم ، متاسفانه امکانات بهداشتی و رفاهی و نیازهای ابتدایی که در محیط خوابگاه ها جزو اولویت های اولیه دانشجویان است ، چندان مورد توجه قرار نگرفته است.
وی افزود: بشخصه شاهد یک سری موانع و مشکلات جدی هستم که رفع آن نیاز به زمان دارد. دکتر محبوب طالعی در عین حال از آسیبهای محیطی هم نام برد و تصریح کرد: اگر زودتر فکری به حال این مشکلات نشود، در آینده شاهد عواقب آنها خواهیم بود.
این وضعیت ، اعتراض مسوولان دانشگاه هایی مانند خلیج فارس ، بیرجند، مازندران و... را هم مانند سالهای گذشته برانگیخت که هنوز وضعیت خوبی ندارند.
در پایتخت هم مشکلات دانشجویان از سالهای گذشته بیشتر شده است ، به طوری که دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی را هفته پیش به تجمع وادار کرد.
جمعی از دانشجویان شهرستانی این دانشگاه از ابتدای سال تحصیلی خوابگاه ندارند و مجبور شده اند شبها را در پارک ، ترمینال و خیابان های تهران به صبح برسانند. یکی از دانشجویان بدون سرپناه در ارتباط با این مشکلات می گوید: هیچیک از مسوولان دانشگاه پاسخگوی این مشکل بزرگ نیستند و حتی دانشجویان متحصن را به اخراج و برخورد انضباطی تهدید می کنند.
این در حالی است که دانشگاه شهید بهشتی امسال علاوه بر کمبود خوابگاه ، مجبور به تخلیه 2خوابگاه دانشجویی خود شده است.
به نحوی که در حال حاضر بیش از 800دانشجوی این دانشگاه بزرگ بدون خوابگاه هستند. در عین حال ، خبرگزاری دانشجویان ایران خبر داده است رئیس قوه قضاییه دستور جلوگیری از اجرای احکام تخلیه خوابگاه ها را داده و گفته است قوه قضاییه پشتیبان وزارت علوم و دانشگاه ها است.

قول بهبود نمی دهیم

آنچه از وضعیت خوابگاه های برخی دانشگاه های کشور در آغاز سال تحصیلی خواندید، مشتی از نمونه خروار بود. البته هرچند مسوولان وزارت علوم این مشکلات را می پذیرند اما قولی برای رفع سریع آن نمی دهند: «ما بودجه ای را که دولت برای ساخت و اجاره خوابگاه می دهد کافی نمی دانیم.
چرایش این که تمام این بودجه در بهترین حالت باعث حفظ وضع موجود می شود و نه بیشتر».
معاون دانشجویی وزارت علوم بعد از این حرف ادامه می دهد: «در این شرایط ما مجبور به تشویق خیرین و بخش خصوصی هستیم که خوابگاه بسازند؛ اما متاسفانه باز هم کار آن طور که باید و شاید پیش نمی رود.
برای مثال ، بانکها هنوز اعتماد کافی به بخش خصوصی ندارند که برای ساخت خوابگاه به آنها تسهیلات بدهند.»
با این وضعیت چقدر می توان به بهبود شرایط خوابگاهی کشور امید داشت؛ ببینید، وضعیت خوابگاه ها الان گره خورده است و حل آن در گرو یک عزم ملی است.
اگر دولت شرایط را درک کند، مردم درک کنند و همه دست به دست هم بدهند، می توان امیدوار بود. اما این امید هر روز بیشتر رنگ می بازد؛ چرا که آمار سرانه خوابگاه های ایران در مقایسه با کشورهای پیشرفته عدد بسیار کمی است.
این در حالی است که بسیاری حتی وظیفه وزارت علوم را فعالیت عمرانی برای ساخت خوابگاه نمی دانند.

وظیفه ما نیست، همین!

مدیرکل دانشجویان داخل کشور وزارت علوم مدتی پیش در گفتگو با «جام جم» از برابری هزینه ساخت و نگهداری خوابگاه ها با بودجه پژوهشی وزارت علوم طی سالهای گذشته خبر داده بود و وظیفه اصلی وزارت علوم را آموزش و پژوهش دانسته بود نه فعالیت های عمرانی.
دکتر محدث با بیان این نکات افزوده بود: «در اکثر کشورهای دنیا شهرداری برای دانشجویان محل اسکان تهیه می کند؛ اما در ایران این گونه نیست.
با این همه هیچ جای قانون به وظیفه وزارت علوم برای ساخت خوابگاه اشاره نشده است ؛ اما ما مجبوریم نسبت به ساخت خوابگاه ها حساسیت داشته باشیم ، هر چند نتوانیم پاسخ نیازها را بخوبی بدهیم.»
در پاسخ به این ادعا و در وضعیتی که پوشش خوابگاهی کشور روز به روز برای دانشجویان تنگ تر می شود، معاون عمرانی وزارت کشور ساخت خوابگاه ها در ایران را وظیفه مستقیم وزارت علوم می داند و حرف تلویحی در زمینه مسوول بودن شهرداری ها برای ساخت خوابگاه را رد می کند:«تنها متولی ساخت خوابگاه ها وزارت علوم است و برای این کار هر ساله ردیف بودجه ای خاص از سوی سازمان مدیریت برایشان منظور می شود.»
مقیمی می افزاید: «طی برنامه چهارم توسعه وظیفه ساخت خوابگاه ها به طور مستقیم با وزارت علوم بوده و هیچ نهاد دیگری وظیفه ساخت و فراهم آوردن امکانات رفاهی دانشجویان را ندارد.»

آنها که جا ندارند

به گفته معاون دانشجویی وزارت علوم سالانه بین 60تا 65درصد پذیرفته شدگان آزمون سراسری خواهان خوابگاه هستند که با کوچک کردن فضای خوابگاهی به حدود 55درصد متقاضیان خوابگاه می رسد.
این آمار گویای این است که سالانه 10درصد دانشجویان بدون سرپناه می مانند که باید یا قید تحصیل را بزنند یا روانه پانسیون های خصوصی شوند؛ پانسیون هایی که امنیت آنها محل تردید است.
وضعیت خوابگاه های کشوربه گونه ای است که با منابع حاضر امیدی به بهبود اوضاعش نیست و هنوز خوابگاه های کشور بر مدار صفر درجه حرکت کنند.