گروه های سیاسی چه کاره اند؛

تکثرگرایی فرهنگی - سیاسی گفتمان تکثرگرایی سیاسی فرهنگی در بستر زمانی شکل گرفت که زمینه های اجتماعی ، تاریخی و بین المللی ظهور آن از هر زمان دیگر فراهم تر بود.
از جمله این زمینه ها می توان به رشد روزافزون جمعیت جوان ، رشد فزاینده آگاهی های اجتماعی ، انقلاب اطلاعات و ارتباطات و گسترش دستاورهای آن در قالب سیستم های کامپیوتری و اینترنتی ، و به ریزبدنه های جامعه ، فروپاشی نظام تک قطبی روابط بین الملل و فرایند رو به رشد جهانی شدن اشاره کرد.
وجود این زمینه ها باعث شد تا این گفتمان به سرعت مخاطبانش را که عمدتا جوانان ، نوجوانان ، زنان و دانشجویان بودند، پیدا کند و با انتخاب سخنگوی آن «سیدمحمد خاتمی» به عنوان رئیس جمهور اسلامی ایران به صورت گفتمان مسلط درآید.
متن اصلی گفتمان تکثرگرا را مفاهیم و مقولاتی مانند: آزادی ، مردم سالاری ، حکومت قانون و جامعه مدنی تشکیل می دهد.
اگر با تاریخ اندیشه های سیاسی غرب ، حتی مختصر آشنایی داشته باشیم ، متوجه خواهیم شد که مفاهیم مندرج در این گفتمان ، بازپرداختی نو و تا حدودی بومی ، از مفاهیمی هستند که ریشه در دوره ای از تاریخ غرب دارند که به «مدرنیته» موسوم است.
گفتمان تکثرگرا، دیدگاهی بسیار خوش بینانه به احزاب و تشکلات سیاسی قانونی دارد و برهمین اساس ، نمایندگان آن در حکومت کوشیده اند تا بسترهای مناسب را برای فعالیت احزاب سیاسی فراهم سازند.
گسترش روحیه نقدپذیری ، تساهل و تسامح از جمله بسترهای لازمی است که ضمن فراهم ساختن فضای مناسب سیاسی - اجتماعی ، برای شنیدن نظرات و دیدگاه های مختلف افراد، زمینه فعالیت احزاب سیاسی را نیز فراهم می سازد. بنابراین بی دلیل نیست که در گفتمان تکثرگرا بر مفاهیم تساهل و مدارا تاکید می شود.
این گفتمان می پذیرد که هدف احزاب سیاسی کسب قدرت است. آقای خاتمی در این زمینه می گوید: «هدف احزاب کسب قدرت است و این هدف نه تنها مطرود نیست ، بلکه اگر حزب این هدف را رها کند بخشی از هویت خود را از دست می دهد، احزاب نباید نقش واعظ یا معلم مدرسه را ایفا کنند احزاب اهداف و روشهایی را برگزیده اند که تحقق آنها را، به مصلحت جامعه می دانند.
اما تحقق آنها جز از طریق کسب قدرت میسر نیست. در اینجا نکته مهم این است که برای رسیدن به قدرت و ماندن در آن توسل به هر ابزاری مشروع و مجاز نیست.
قدرت باید از راههای قانونی و مشروع به دست آید و مبارزه باید طبق قواعد صورت گیرد... حزب تشکیل می شود؛ برای این که در انتخابات مجلس شورای اسلامی شرکت کند، حزب تشکیل می شود، برای این که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند و قدرت را به دست بیاورد؛ اما در یک جامعه «حزب نباید برای ما ثبت شود.» ²
از نظر گفتمان تکثرگرا، در جامعه ما هنوز تاسیس تشکیلات سیاسی جدی گرفته نشده است و گرایش های مختلف فکری کمتر در قالب تشکل های رسمی دارای مرامنامه و اهداف مشخص و شفاف فعالیت می کنند به همین دلیل بسیاری از فشارهای سیاسی ، متوجه نهادهایی مانند مطبوعات و دانشگاههاست و آنها بیش از آنچه که باید و شاید هزینه می پردازند.

پانوشت ها:
1-صحیفه نور، جلد اول ، ص 260
2-سید محمد خاتمی، از دنیای شهر تا شهر دنیا، چاپ دهم ، (تهران: نشر نی 1380ص 6)

خیرالله اسماعیلی