رقص حلقه‌های رنگی در آب

دبیر محترم «چمدان»، موقعی که می‌خواست سوژه این یادداشت را بدهد، گفت: از اون اسباب‌بازی‌هایی بود که یه دکمه داشت، توش آب بود. دکمه رو فشار می‌دادی حلقه‌ها می‌افتادن توی میله‌ها. اسمش چی بود؟

کد خبر: ۷۴۳۲۶۶

دو نفری هر چقدر فکر کردیم یادمان نیامد که اسمش چه بود. چند دقیقه بعد وقتی می‌خواستیم درباره‌اش حرف بزنیم از اصطلاح «همون اسباب‌بازیه» استفاده کردیم. حالا هم بعد از کلی جستجو و تحقیق و تدبر هنوز نمی‌دانم اسم این اسباب‌بازی دقیقا چیست. چاره این است که یک اسم قراردادی برایش انتخاب کنیم. مثلا بگوییم «حلقه‌های شناگر» یا «میله‌های آبی» یا هر چیز دیگری. این اسباب‌بازی در اندازه و شکل‌های مختلف در بازار موجود بود. داخل جعبه اصلی مقداری مایع بی‌رنگ شبیه به آب بود که حلقه‌های رنگی آنجا بالا و پایین می‌رفتند. شرکت‌کننده در مسابقه دکمه را فشار می‌داد و با تلاطمی که در آب ایجاد می‌کرد، حلقه‌ها را به سمت میله‌ها می‌فرستاد. تعداد حلقه‌های افتاده در میله امتیاز شرکت‌کننده در مسابقه را مشخص می‌کرد. انداختن همه حلقه‌ها در میله کار دشوار و زمان‌بری بود. چون هر بار که دکمه را فشار می‌دادی احتمال داشت چند تا از حلقه‌های بی‌قرار فرار را بر قرار ترجیح دهند و از میله بیرون بپرند.

این وسیله را باید گذاشت کنار سایر اسباب‌بازی‌های آرام و بی‌هیجان آن زمان. تو با قدرت دکمه را فشار می‌دادی و اجسام رنگارنگ با کلی ناز و عشوه در آب تکان می‌خوردند. هیچ اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ نمی‌داد. حلقه‌ها یا داخل میله تعیین شده می‌رفتند یا نمی‌رفتند. یکجورهایی می‌شود گفت که نقش تبلت امروزی‌ها را برای بچه‌های دیروزی داشت. همین مقایسه البته به‌عنوان سند مظلومیت بچه‌های دیروزی در سایت‌های اینترنتی هم دست به دست می‌شود.

اما چه رازی در این بازی نهفته بود که بعدازظهرهای جمعه خیلی‌ها را دور خودش جمع می‌کرد؟ آیا کودکان و نوجوانان دهه شصتی با کمبود امکانات تفریحی مواجه بودند که یک اسباب ساده اینقدر برایشان جذابیت داشت؟ می‌توان گفت برگ برنده این اسباب‌بازی ابعاد کوچکش بود که می‌توانستی آن را با خودت همه جا حمل کنی. در مقایسه با «آتاری» که به تلویزیون وصل می‌شد و منچ که کلی مهره داشت، اسباب‌بازی «حلقه‌های شناگر» یک وسیله جمع و جور محسوب می‌شد. می‌توانستی خودت با خودت مسابقه بگذاری و مدام رکوردت را جابه‌جا کنی. اگر بخواهیم تاریخ «فردگرایی» در ایران را بررسی کنیم باید سهم و نقشی هم برای این اسباب‌بازی قائل شویم!