کشوری که به یک گذرگاه تبدیل شد

درواقع باید این امر را یک رویکرد کلی و اصلی در سیاست‌های ترکیه به حساب آورد نه یک حالت گذرا و موقت که برای مثال با شعارهای دهان پرکن مقامات ترکیه منافات داشته باشد. این حوادث همچنین اختلافات بین آنکارا و واشنگتن را هم بویژه در مورد مساله کردها آشکار کرد. زیرا درزمانی که رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه داشت «حزب اتحاد دموکراتیک» کردها در سوریه را به فهرست سازمان‌های تروریستی اضافه می کرد و حزب کارگران کرد ترکیه (پ ک ک) را هم یکی دیگر از آنها قلمداد می‌کرد، ماری‌هارف، سخنگوی وزارت‌خارجه آمریکا براین نکته تاکید می‌کرد که «اتحاد دموکراتیک» کردها یک تشکل تروریستی نیست.

همچنین زمانی که ترکیه نمی پذیرفت هیچ‌‌گونه معبری را برای کمک به اهالی عین العرب بازکند، ایالات متحده به جای آن‌که ترکیه را مجبور به بازکردن گذرگاهی نظامی برای ارسال کمک‌های تسلیحاتی و نیروهای رزمنده «پیشمرگه‌ها» کند، خود اقدام به ارسال کمک‌ها از طریق هوا برای مدافعان این شهر کرد. به این ترتیب واشنگتن تمام طرح‌های «حزب عدالت و توسعه» درباره شهر کوبانی و کردهای سوریه را به کلی نقش بر آب کرد. بدون تردید این امر آنکارا را گرفتار یک بحران اضافی خواهد کرد. زیرا تسهیل ارسال کمک‌ها به کوبانی به معنای حمایت غیرمستقیم از «حزب کارگران کرد» خواهد بود که برادر حزب «اتحاد دموکراتیک» سوریه به شمار می رود.

چنان‌که تنها عبور رزمندگان کرد حتی اگر مسلح نباشند و بخواهند از خاک ترکیه روانه کوبانی شوند یک منظره عجیبی را به‌وجود می‌آورد و «حاکمیت ملی» ترکیه را حتی اگر با آن موافقت رسمی شده باشد به تمسخر می‌گیرد. بدون تردید این امر از اعتبار ترکیه خواهد کاست. از آن گذشته قانع کردن نیروهای نظامی و ارتش ترکیه که همیشه در تاریخ خود را حامی حاکمیت این کشور معرفی می‌کردند، دشوار خواهد بود.

تحولات اخیر بخوبی این نکته را نشان داد که ترکیه هرگاه اختلافاتش با آمریکا به اوج برسد درنهایت چاره‌ای در خود به جز تسلیم نمی بیند. بخصوص اگر آمریکا یک خواسته مشخص داشته باشد، مثل ماجرای کوبانی که آمریکا خواهان کمک به ساکنان این شهر بود. البته ناگفته نماند که آمریکا نیز سعی می‌کند دراین ماجرا نقش یک حامی کردها را بازی کرده و دست به کاری بزند که کردها در آینده به خاطر داشته باشند و بگویند این آمریکا بود که کوبانی را از خطر پاکسازی قومی « داعش » نجات داد. این درواقع تکرار همان سناریویی است که وقتی گروه‌های داعش به دروازه‌های اربیل رسیدند آمریکا اقدام به بمباران مواضع آنها از هوا کرد.جالب این‌که دراین ماجرا، ایران تاکنون نشان داده است مدافع واقعی کردهاست. به این وسیله موضع‌گیری ایران و آمریکا، ترکیه را در جایگاهی قرار داد که از هردو سو زیان می‌بیند.

باید به یاد داشت که دفاع آمریکا از کوبانی درواقع دفاع ازیک «خودمختاری» است؛ کاری که برخلاف خواسته‌های ترکیه خواهد بود. زیرا ترکیه در صورتی حاضر به کمک به ساکنان کوبانی است که آنها دست از «خودمختاری» بردارند.

نکته قابل ملاحظه‌تر این‌که دراین میان کردها بازی خود را از اربیل تا کوبانی پیش می برند. آنها نه تنها در حوادث مرتبط با مسائل خودشان بلکه در ترسیم یک نقشه جدید برای خاورمیانه تحت سرپرستی آمریکا دست به کار شده‌اند. اما آیا قرار است دولت‌های دیگری در منطقه بعد از چندسال دیگر شکل گیرد؟

طی سه سال گذشته ترکیه خاک خود را به گذرگاهی برای عبور انواع واقسام شبه نظامیان از اقصی نقاط جهان تبدیل کرده است تا از طریق این کشور روانه سوریه یاعراق شوند. طبعا برای ترکیه باز کردن یک معبر برای نیروهای پیشمرگه‌های کرد به منظور رفتن به کوبانی امر دشواری نخواهد بود.

اما امروزه ترکیه خواسته یا ناخواسته در افکار عمومی منطقه به‌صورت یک «کشور گذری» در آمده است و اینها چیزی نیست جز حاصل سیاست‌های اشتباه و طمع ورزی‌های «حزب عدالت و توسعه » که می‌خواست روزی به تنهایی بر سوریه و کل منطقه سلطه داشته باشد. ترکیه امروز حتی از اعمال حاکمیت بر خاک خودش نیز عاجز است.

منبع : السفیر