رشوه و فرآیند اداری نامطلوب

رشوه را می توان نظام هماهنگ دریافت و پرداخت در سیستم ناهماهنگ و ناموزون نظام اداری تعریف کرد که بده ، بستان آن مبتنی بر یک طرف رشوه گیر و یک طرف رشوه خوار است.

کد خبر: ۶۹۴۷۳

پدیده اجتماعی رشوه در نظامهای اداری آنگاه تبدیل به مساله ای اجتماعی می شود که اکثریتی از جامعه مرتبط با نظام اداری و دارای منافع ارباب رجوعی درمقابل روالی اداری متشکل از عناصر ناراضی از این روال ، قرار گیرند.
در تعریف مساله اجتماعی ذکر این نکته لازم است که اگر پدیده ای اجتماعی در مسیر ناهنجاری های جامعه قرار گرفت و دامان اکثریتی از اعضای جامعه را آلوده کرد، به مساله ای اجتماعی تبدیل می شود.
جوانی را تصور کنید که بر اثر دلایلی مانند نداشتن تخصص مناسب در کنار عده دیگری از جوانان برای یافتن کار و شغل مناسب دچار مشکل است.
می توان چنین گفت که او و دیگران مانند او گرفتار یک پدیده اجتماعی منفی شده اند. اما وقتی اکثریتی از جامعه جوان حتی با وجود داشتن تحصیلات مناسب و تخصص لازم بیکار شدند، آن وقت مساله ای اجتماعی پدید می آید که باید برای رفع آن راه حل داد و اندیشید که چگونه می توان از پس مساله اجتماعی برآمد.
رشوه یا همان عمل ارتشا نیز اکنون به زعم بسیاری به مشکلی بزرگ و مساله ای اجتماعی در نظام اداری تبدیل شده است.
تعدد و پیچیدگی قوانین و مقررات اداری رکود در وضعیت اداری دارای نیروی انسانی غالب در روابط اداری ، بهره گیری نامناسب از نظام اداری مکانیزه ، در کنار مشکلات مربوط به معیشت کارکنان اداری و تنگناهای ارباب رجوعان در رسیدن به خواسته خود از طریق سیستم اداری سالم را می توان از مهمترین دلایل و عوامل ارتشا برشمرد.
البته وجود رویکرد سنتی در روابط اجتماعی و تاثیر مستقیم روابط نزدیک اجتماعی به عنوان نقطه مقابل روابط اداری رسمی و خشک ، می تواند در کنترل این مساله اجتماعی موثر باشد، چرا که در روابط اجتماعی سنتی ، عنصر کنترل اجتماعی عاملی تعیین کننده است.
به این ترتیب ، رشوه نیز در جوامع شهری روبه رشد دارای نظامهای اداری و بروکراسی های شدید به نسبت شهرهای کوچک تر و جوامع محدودتر که ارتباطات بیشتر سنتی و چهره به چهره و مستمر است ، شدت و گستردگی بیشتری دارد.
در این گونه روابط، حاکمیت سود و زیان اقتصادی ، عقب نماندن از رقیب و در یک نگاه کلی ، تلاش برای ماندن در بازار کار، در مقابل انواع و اقسام ویژگی های اخلاقی حاکم بر روابط کاری جوامع کوچکتر قرار می گیرد و رشوه گیری و رشوه دادن راحت تر و با دغدغه خاطر کمتری صورت می گیرد.
در این حالت ، کم کردن رابطه انسانی چهره به چهره اما بدون پشتوانه شناخت قبلی و کنترل های اجتماعی سنتی در ادارات و افزودن سیستم های مکانیزه برای تحول در سیستم اداری به نفع کم کردن تنش نیروی انسانی و در عین حال افزودن کنترل های رسمی و ابزاری نظارتی ، نقش تعیین کننده ای در کنترل ارتشائ دارد.
شناسایی مشاغل و روابط کاری و اداری ای که قابلیت ارتشا دارند نیز مهم است. بد نیست دستگاه های نظارتی با شناسایی فهرستی از مشاغل و روابط کاری جذاب برای ارتشائ وقت و نیروی بیشتری برای کنترل نامحسوس آن صرف کنند و در مقابل ، با بهبود نظام اداری ، کاستن از کاغذبازی های زاید، کم کردن تمرکزهای مدیریتی و تفویض اختیارات بیشتر به هرم میانی مدیریت اداری راههای رسیدن به مطلوب را در ادارات کوتاه تر کنند.
طبیعی است هرچه رسیدن از نقطه نیاز به نقطه رفع نیاز در سیستم اداری کوتاه تر شود، دست های کمتری در کار دخالت خواهند کرد و عوامل ناهنجار نیز کمتر خواهند شد. البته در کنار تمام این موارد و حتی پیش از آن ، باید و ذهنیت کار درست و وجدان کاری سالم و بیدار را در افراد جامعه تقویت کرد.