ستاره‌ها؛ محافظان گنجینه ادبیات

امیرحسین آذر، تهیه‌کننده برنامه مشاعره ستاره‌ها می‌گوید: هدف از ارائه برنامه مشاعره ایجاد رقابت سازنده در حوزه شعر است. در سری جدید اسم برنامه، مشاعره ستاره‌هاست؛ چون هر کسی ستاره زندگی خودش است و میزان درخشندگی هر ستاره به تلاش و کوشش افراد بستگی دارد. چیدمان اجزای دکور برنامه نیز گرد طراحی‌شده، زیرا حرکت ستاره‌ها و اجرام آسمانی حول محوری دورانی انجام می‌شود. در سری جدید بخش ضرب‌المثل نیز به برنامه اضافه شده است. در ضمن نحوه اجرای برنامه نیز تغییر کرده و برای نخستین بار در مسابقه مشاعره 20 نفر شرکت‌کننده در دو گروه ده نفره با یکدیگر رقابت می‌کنند. در هر برنامه هنرمندانی از سینما و تلویزیون شرکت دارند که سرگروه تیم‌های ده نفره هستند. مهوش وقاری، هنگامه مفید، گلاره عباسی، مریم سعادت، شبنم قلی‌خانی، علیرضا جاویدنیا، منوچهر آذری، عباس محبی، اصغر سمسارزاده، حمید حامی، محمدرضا عیوضی، محسن قاضی‌مرادی، میرطاهر مظلومی، کامران تفتی، محسن افشانی و افشین زینوری، دوستانی هستند که دعوت برنامه را پذیرفتند.

امیرحسین آذر یادآور می‌شود: تلاش می‌کنیم هرچند کوچک برنامه‌ای تاثیرگذار در حیطه فرهنگ و ادب فارسی از شبکه آموزش سیما ارائه بشود.

دکتر اسماعیل آذر، مجری ـ کارشناس برنامه مشاعره می‌گوید: هدف اصلی از ارائه برنامه مشاعره زنده نگهداشتن زبان و ادبیات فارسی همچنین حفظ ارزش‌های فرهنگی است. شعر فارسی هیچ‌گاه قدیمی و کهنه نمی‌شود. چند سال پیش وقتی طرح برنامه مشاعره در شبکه آموزش ارائه شد، عده‌ای این قضیه را مطرح کردند که در روزگاری که از طریق اینترنت اتفاقات و رویدادهای دنیا در کوتاه‌ترین زمان از این سو به آن سو منتقل می‌شود، دیگر کسی بخصوص نسل جوان شعر حفظ نمی‌کند. اما بعد از مدت کوتاهی با سیل علاقه‌مندان به مشاعره روبه‌رو شدیم.

او ادامه می‌دهد: با استفاده از تعالیم فرهنگی ادبیات فارسی می‌توان جلوی تهاجم فرهنگی را گرفت و از طریق فناوری‌های دیجیتال با این نسل همکلام شد. داستان‌ها و حکایت‌های پندآموزی در قالب شعر فارسی بیان شده که با تلفیق انیمیشن و سریال می‌شود این پیام‌ها را با زبانی شیرین و گویا همراه با نشاط و طراوت در قالب برنامه‌های فرهنگی ارائه کرد.

کارشناس برنامه مشاعره ستاره‌ها می‌گوید: با واژه‌های شعر فارسی می‌توان طاق نصرت‌های زیبایی در راه اعتلای فرهنگ فارسی بر سر راه مردم بخصوص نسل جوان احداث کرد. شعر فارسی دارای ابعاد گوناگونی است برای مثال برخی فکر می‌کنند شاهنامه فردوسی چون در قالب حماسی سروده شده، فقط به رزم و نبرد اختصاص دارد در صورتی که حاوی داستان‌های پندآمیز دینی، عاشقانه و به طور کلی در برگیرنده مراحل مختلف زندگی است. امیدوارم در آینده نزدیک با کمک فرهنگ‌دوستان در قالب برنامه مشاعره، مردم فرهیخته کشور بیش از پیش با اشعار حکیم فردوسی همچنین کلمات اصیل فارسی که حاصل عمر این شاعر بزرگ است، آشنا شوند.

بعضی کشور‌ها حاضرند میلیارد‌ها دلار هزینه کنند تا دیوان شعری مانند دیوان حافظ داشته باشند؛ شاعری که با الهام گرفتن از قرآن کریم غزلیاتی سروده که باعث افتخار ایرانیان است. گوته، شاعر آلمانی در مقابل حافظ سر تعظیم فرود می‌آورد. برای سخن گفتن درباره هرکدام از مشاهیر ادبی ایران باید مثنوی نوشت.

دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز درباره برنامه مشاعره شبکه آموزش سیما می‌گوید: درمیان ملت‌های جهان کمتر ملتی مانند ایران دارای سابقه تاریخی درخشان ادبی و آثار فاخر به سبک‌‌های گوناگون است. در آثار ادبی نظم و نثر فارسی همه جا پرتو روح خلاق و اندیشه تابناک ایرانی آشکارو هویداست. از میان این آثار بی شمار برخی در ردیف بهترین شاهکارهای ادبی جهان‌اند. به همین سبب برنامه‌سازی در قالب برنامه‌های ادبی در رسانه‌های صوتی و تصویری دارای اهمیت فراوان است. زیرا از طریق ادبیات فارسی می‌توان از گسستگی بین نسل‌ها و فاصله فرهنگی جلوگیری کرد. بی‌توجهی به فرهنگ اصیل فارسی باعث نوعی فراموشی و گمگشتگی فرهنگی در میان نسل جدید می‌شود در نتیجه نسل جدید هویت و خویشتن واقعی خود را فراموش می‌کند و بدون هیچ مقاومتی تسلیم نمادهای فرهنگی بیگانه می‌شود.

او ادامه می‌دهد: امروزه یکی از اصلی‌ترین رسالت‌های رسانه، فرهنگسازی است. رسانه‌های همگانی به عنوان نهادهای مهم اجتماعی یکی از عوامل اثرگذار بر فرهنگ هر جامعه‌اند. امروزه عمده‌ترین نقش وسایل ارتباط جمعی فرهنگ‌سازی، آموزش و اطلاع‌رسانی است. هر جامعه‌ای بر هویت و شناسنامه فرهنگی خویش تاکید می‌کند و با قدرت و غرور می‌کوشد مشخصه‌های هویتی خود را زنده نگه دارد و از آن دفاع کند. زیرا یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین ابزارهای حفظ نظام‌ها و بالطبع، اقتدار ملی هر کشور، نماد فرهنگ آن است. هر جامعه‌ای داشتن فرهنگ پویا و مقتدر را یکی از نمادهای قدرت و اقتدار ملی خویش می‌داند و همواره می‌کوشد از طریق انسجام‌بخشی به مقوله فرهنگی، از یک سو و تاکید بر ارزش‌های ملی و فراملی خود از سوی دیگر، اقتدار ملی خویش را افزایش دهد تا در برابر هجمه‌های فرهنگ‌های بیگانه مصمون بماند.

دکتر حدادعادل می‌افزاید: مساله آشنایی مردم با شعر و فرهنگ غنی فارسی فواید بسیاری دارد که یکی از آنها آشنایی با واژه‌های اصیل و کهن فارسی است. شعر جزیی از فرهنگ ما ایرانیان است، به تعبیری با جان مردم درآمیخته است. انس با نظم و نثر فارسی یکی از نشانه‌های فرهیختگی است به طوری که در کلام افراد اندیشمند بیشتر نمود پیدا می‌کند. متاسفانه یکی از نشانه‌های دوری از فرهنگ این است که در مراکز دانشگاهی افرادی تربیت می‌شوند که حتی یک بیت شعر هم حفظ نیستند. در این باره ترویج برنامه‌هایی مثل مشاعره کار مفیدی است. در سال‌های اخیر شاهد پخش برنامه‌های مشاعره از صدا و سیما هستیم هرچه این برنامه‌ها بیشتر شود و به مراکز آموزشی راه پیدا کند، در آشتی دادن اقشار مختلف جامعه از جمله قشر تحصیلکرده با فرهنگ و ادبیات فارسی بسیار مفید است؛ زیرا معنویت و فضائل اخلاقی از طریق شعر و کلام بزرگان باعث لطیف شدن روحیه افراد می‌شود.

ارائه برنامه مشاعره برای ورود به عرصه ادبیات فارسی گام مفیدی است اما کافی نیست. به تعبیری برای هر کاری بهانه‌ای لازم است و مشاعره می‌تواند بهانه‌ای باشد تا مخاطب رسانه‌های صوتی و تصویری در عرصه مسابقه و رقابت سازنده، بیشتر با ادبیات فارسی آشنا شود. ولی درک مفهوم و توجه به معانی شعر و تلفظ صحیح اشعار نباید در سایه حفظ شعر و مسابقه رنگ ببازد یعنی محتوای شعر و ادب فارسی باید حفظ شود. شعر فارسی زمان و مکان ندارد؛ در عمق شعر فارسی درس‌های اخلاقی، سبک زندگی آمیخته با کنایه، استعاره و تشبیه به شکلی وزین و گویا در هم تنیده شده است.

نکته مهم و اصلی این است که رسانه‌ها با ارائه برنامه‌های فرهنگی در زمینه ادبیات فارسی، این میراث کهن را چگونه به نسل امروز منتقل می‌کنند. خوشبختانه شبکه آموزش سیما در نیل به این هدف از طریق برنامه مشاعره گام برداشته است. امیدوارم در آینده برنامه‌های بیشتری در زمینه فرهنگ و ادب فارسی از این شبکه پخش شود.

سیما پویا