البته باید هموارهبهخاطر داشته باشیم در دورهای که ادبیات انقلاب میتوانست به شکوفایی خود برسد، جنگ ایران و عراق آغاز شد و جریان ادبیات انقلاب به سمت جنگ سوق پیدا کرد. شاعران زیادی طی آن مدت ندای انقلاب و دفاع مقدس را سر دادند و داستاننویسان بسیاری نیز در این حوزه مشغول به نوشتن شدند.
امروز یافتن بهترین آثار انقلابی چه در حوزه شعر و چه در حوزه داستاننویسی کار دشواری است. در این سالها حوزه هنری کتابهای متفاوتی را به چاپ رسانده است که نشان میدهد چه گذشتگان و چه نسلی که کودکیهایشان در انقلاب گذشته، همگی بعدها به شاعری در حوزه انقلاب رسیدهاند. ولی لازم است از شاعرانی مانند استاد حمید سبزواری، علی معلمدامغانی، سپیده کاشانی، قیصر امینپور، سیدحسن حسینی و... یاد کنیم. در حوزه داستاننویسی نیز باید به افرادی چون مصطفی مستور، مرحوم امیرحسین فردی و داوود غفارزادگان اشاره کنیم.
مایلم در میان شکوفایی ادبیات انقلاب به آسیبهای برگزاری جشنوارههای مختلف اشاره کنم. زیرا عدهای به صورت مناسبتی برای جشنوارهها با دایره واژگان مشخص شروع به سرودن شعر میکنند. این شعرها سفارشی نیست، زیرا فرد با اختیار خود در جشنواره شرکت میکند. ولی آسیب در اینجاست که شاعر خود را محدود به پسندهای جشنواره میکند.
از آنجا که حذف جشنوارهها نیز موجب اعتراض عدهای مبنی بر بیتوجهی به اهمیت انقلاب و دفاع مقدس میشود، لازم است پیش از جشنوارهها جلسات توجیهی قبلی و بعدی برگزار شود و یادمان باشد شعر و داستان هر دو در درجه اول یک پدیده هنری هستند، اما هنرمند واقعی کسی است که بتواند صبغه هنرمندانه را با اهداف انسانی و میهنی در هم بیامیزد؛ یعنی نهتنها بخواهد اثری هنرمندانه بیافریند (مانند مقوله هنر برای هنر) و نه صرفا حزبی و کانالیزه به سمت و سوی مورد نظرش برود. (مانند ادبیات کارگری در شوروی)
شاعر و هنرمند باید به شکلی ببالد که هم هنرمند باشد و هم انسان متعهد؛ یعنی ایرانی علاقهمند به انقلاب و مردم. مانند شعر حافظ که میگوید:
شاه ترکان سخن مدعیان میشنود
شرمی از مظلمه خون سیاووشش باد
چنین شاعرانی، هنرمندی خود را با اهداف و ایدهآلهایشان میآمیزند. یعنی نه تنها شعار میدهند و نه تنها به زیباییهای شعری توجه میکنند.
پدیدآورندگان آثار هنری در جشنوارهها باید بدانند ابعاد هنرمندانه را با توجه به جنبههای جمالشناسیک، زیباییشناسیک در نظر بگیرند و از سوی دیگر به اهداف مقدس ملت خود توجه کنند.
من امیدوارم ادبیات انقلابی ایران زمین همچنان که از قرون گذشته وجود داشته اکنون نیز ادامه باید و هیچ عاملی باعث خاموششدن ادبیات اعتراض و ادبیات انقلاب و ایستادگی نشود.
سیدمحمود سجادی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم