مالیات بر دستمزد و حقوق

جمع حقوق و مزایا: کل درآمد هر فرد در یک ماه شامل درآمد مشمول مالیات و درآمد غیرمشمول مالیات.

درآمد مشمول مالیات: آن بخشی از درآمد که مشمول مالیات است؛ به این معنی که یک دسته از مزایای حقوقی افراد مشمول مالیات می‌شود و در نتیجه حاصل جمع این دسته از مزایا درآمد مشمول مالیات افراد را تشکیل می‌دهد.

کل درآمد مشمول مالیات: جمع کل درآمد مشمول مالیات ماه‌های گذشته از ابتدای سال و ماه جاری (مثلا کل درآمد مشمول مالیات در خردادماه حاصل جمع درآمد مشمول مالیات در ماه‌های فروردین، اردیبهشت و خرداد است.)

جمع ماه‌های کارجهت محاسبه مالیات: جمع ماه‌های حضور شخص از ابتدای سال جدید در محل کارش با در نظر گرفتن ماه جاری. مثلا جمع ماه‌های کار در حالی که ماه جاری خرداد است، سه ماه است.

معافیت مالیاتی: هر ساله از طرف سازمان امور مالیاتی مبلغی به عنوان معافیت مالیاتی ماهانه در نظر گرفته می‌شود. در سال 92 این مبلغ حدود چهارمیلیون و 880 هزار ریال در ماه تعیین شده است.

خالص درآمد مشمول مالیات: مانده درآمد فرد که معافیت مالیاتی از آن کم شده است.

محاسبه مالیات حقوق بگیران

حال نوبت محاسبه مالیات حقوق‌بگیران است. براساس قانون، پرداخت مالیات برحقوق توسط کارمندان و کارگران با یکدیگر متفاوت است. محاسبه مالیات بر درآمد در کارمندان و حقوق بگیران مشمول قانون خدمات کشوری در تمام سطوح حقوقی به طور یکسان 10 درصد است، ولی دستمزدبگیران مشمول قانون کار در سطوح مختلف دستمزدی مالیاتی بین 10 تا 35 درصد می‌پردازند. بسیاری از کارشناسان نیز این موضوع را ناعادلانه می‌دانند؛ زیرا که بخش مهمی از نیروی کار و فعالیت اصلی جامعه مشمولان قانون کار را تشکیل می‌دهند که باید با افزایش هر مقدار حقوق، احتمالا میزان بیشتری نیز مالیات بپردازند.

با این حال قانون درباره مالیات حقوق بگیران می‌گوید: «بنا به حکم ماده ۵۲ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، مالیات بر درآمد حقوق کارکنان وزارتخانه‌ها و موسسات و سایر دستگاه‌های دولتی موضوع قانون مدیریت خدمات کشوری و نیز سایر دستگاه‌های اجرایی، قضات، اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتی پس از کسر معافیت مالیاتی و سایر معافیت‌های مقرر قانونی به نرخ مقطوع 10 درصد و در مورد سایر حقوق بگیران پس از کسر معافیت‌های مزبور تا 42 میلیون (42000000) ریال به نرخ 10 درصد و نسبت به مازاد آن به نرخ‌های مقرر در ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم مشمول مالیات بر درآمد حقوق خواهد بود.» البته سال گذشته (1391) این سقف معافیت مالیاتی حدود 600 هزار تومان درماه بود که با توجه به نرخ تورم و افزایش کف دستمزد کارمندان دولت این سقف سال 92 به 833 هزار تومان درماه رسید. این افزایش 51 درصدی از آن جهت صورت گرفت که دولت قصد داشت افراد بیشتری را به دلیل افزایش انفجاری تورم از دادن مالیات معاف کند تا آسیب کمتری ببینند، اما به هر حال باز هم این قانون برای کارگران و مشمولان بیمه تامین اجتماعی و قانون کار سختگیری‌های بیشتری نسبت به قانون مالیاتی کارمندان دولت داشت.

مالیات کارگران

طبق قانون مالیاتی و سقف معافیت مالیاتی، حقوق و دستمزد کارگران به پنج دسته تقسیم شده است که مالیات قابل پرداخت از هر دسته به ترتیب 10، 20، 25، 30 و 35 درصد است. دسته نخست کارگرانی هستند که در سال جاری تا سقف یک میلیون و 183 هزار و 333 تومان حقوق می‌گیرند. این دسته باید 10 درصد از حقوق خود نسبت به سقف معافیت مالیاتی را به عنوان مالیات پرداخت کنند.

نرخ مالیات برای مشمولان دسته دوم، یعنی افرادی که بالاتر از این رقم حقوق می‌گیرند، تا سقف یک میلیون و 183 هزار و 333 تومان، همان 10 درصد است، اما برای ارقام بیشتر از آن، تا سقف یک میلیـون و 666 هزار و 666 تومان، 20 درصد تعیین شده است.

اما مشمولان دسته سوم، یعنی افرادی که بالاتر از این رقم حقوق می‌گیرند، پس از کسر نرخ‌های 10 و 20 درصدی باید 25 درصد از مازاد حقوق خود نسبت به یک میلیون و 666 هزار تومان را به عنوان مالیات پرداخت کنند. این نرخ تا رقم دو میلیون و 916 هزار و 666 تومان در ماه برقرار است، اما برای مشمولان دسته چهارم دستمزدی، از این رقم تا حقوق 9 میلیون و 166 هزار و 666 تومان در ماه به 30 درصد افزایش خواهد یافت.

دستمزدبگیران دسته پنجم هم که بیشتر از مدیران یا کارگران عالی‌رتبه هستند و حقوقی بین 9 میلیون و 200 هزار تومان تا 10 میلیون تومان در ماه دریافت می‌کنند، باید برای مازاد حقوق خود نسبت به حداکثر حقوق دسته قبل یعنی 9میلیون و 166 هزار تومان، 35 درصد مالیات پرداخت کنند.