شیوه‌های مسئولیت‌پذیری کودکان

رسیدن به بهداشت شخصی یکی از کارهایی است که بسیاری از والدین به خاطر درست انجام ندادن آن از طرف فرزندانشان بسیار گله‌مندند. آنها معتقدند فرزندانشان نسبت به تمیز بودن دندان و دهان خود اهمیتی قائل نیستند. مثلا می‌گویند هر چه من و همسرم به او متذکر می‌شویم که دندان خود را هر شب مسواک بزن هیچ اثری ندارد. انگار او صحبت‌های ما را نمی شنود.

در این شرایط اگر کودک شما بین چهار تا 9 سال دارد، بهتر است فهرستی از کارهایی را که کودک قرار است در طول روز انجام دهد، تهیه کرده، در مکانی قابل دید مثلا دستشویی نصب کنید. به کودک خود بگویید هر کدام از کارها را که بدرستی انجام داد، یک «تیک» جلوی آن کار بزند. گاهی لازم است برای ایجاد رفتار صحیح بهداشتی در فرزندمان از جایزه‌هایی که متناسب با رفتار مورد نظر است، استفاده کنیم. به این شکل کم‌کم رفتار به عادت تبدیل می‌شود.

در مدرسه می‌توان به بچه‌ها عناوینی ازجمله سرپرست، سخنران، مسئول کتابخانه یا نمازخانه، نماینده کلاس و مسئول بهداشت داد. ایجاد جوی که در آن تفکر واگرا حاکم است، می‌تواند به شکل‌گیری خلاقیت در بچه‌ها کمک کند. برخی والدین، راه‌حل مشکلات را حاضر و آماده به کودکان خود می‌دهند یا وظایف آنها را بر دوش می‌کشند. مثلا اتاق او را مرتب می‌کنند، موهایش را شانه می‌زنند، بند کفش‌هایش را می‌بندند، لباس‌هایش را مرتب می‌کنند یا حتی تکالیف او را نیز انجام می‌دهند. به این شکل قدرت فکر و انتخاب بهترین راه‌حل را از فرزندشان سلب می‌کنند.

اگر در خانه یا مدرسه مشکلی برای فرزند به وجود آید، کودک و مراقب هر دو با همفکری باید به ارائه نظر و راه‌حل بپردازند. شاید والدین براساس تجربه بهتر عمل کنند ولی بهتر است به کودک فرصت داده شود از قدرت فکر و ابداع خود استفاده و بهترین راه‌حل را پیدا کند.

همه چیز را آماده و حی و حاضر در اختیار فرزندانمان قرار ندهیم، حتی والدین می‌توانند از تجربیات ناراحت‌کننده‌ای بگویند که برای آنها در دوران کودکی بر اثر یک بی‌مسئولیتی رخ داده و به این شکل به کودک تفهیم کنند که ما وقتی همسن تو بودیم اشتباه می‌کردیم، اما از همان اشتباهات درس‌های زیادی آموختیم. کودکان با انجام این قبیل کارها احساس می‌کنند می‌توانند نقش مفیدی در خانه یا حتی جامعه ایفا کنند. آنها می‌توانند به خودشان اکتفا کنند و قدرت تفکر خود را در بسیاری از امور محک بزنند.