فرار کوسه‌های کوچک از انقراض بزرگ

تریاسه دوره‌ای است که دایناسورها در نهایت در آن دوران پدیدار شدند. کوسه‌های بازمانده از آن واقعه سرانجام از بین رفتند، اما 120 میلیون سال پس از انقراض بزرگ زندگی کردند. فسیل این گونه‌ها نشان می‌دهد آنها چگونه توانستند این مدت زمان طولانی زنده بمانند. انقراض بزرگ باعث نابودی بسیاری از گونه‌های ماهی ازجمله کوسه‌های موسوم به کلادو دونتومورف یا کلادوس شد، اما دانشمندان موزه تاریخ طبیعی ژنو در سوئیس اکنون گزارش داده‌اند بررسی فسیل‌ها نشان می‌دهد این کوسه‌های کوچک، مدت‌های طولانی پس از زمانی که تصور می‌شد از بین رفته‌اند به زندگی خود ادامه داده‌ بودند.

گوئیلام گینوت و همکارش فسیل دندانی را که از محلی در جنوب فرانسه به دست آمده بود، مورد بررسی قرار دادند. این دندان‌ها از سه گونه به‌دست آمده و بسیار کوچک بود. طوری که اندازه آنها بین یک تا دو میلی‌متر بود. بر همین اساس گینوت می‌گوید کلادوس‌هایی که مدت طولانی زنده بودند اندازه کوچکی داشته و اندازه گونه بالغ این کوسه‌ها فقط بین 20 تا 30 سانتی‌متر بوده است.

این کوسه‌ها در بخش بزرگی از دوره بقایشان در آب‌های ساحلی کم عمق زندگی می‌کرده‌اند. فسیل‌های به‌دست آمده از چنین مکان‌هایی نشان می‌داد پس از انقراض بزرگ این کوسه‌ها ناپدید شده و فرض بر نابودی آنها بود، اما اکنون فسیل‌های فرانسوی نشان می‌دهد این کوسه‌ها فقط به آب‌های عمیق‌تر کوچ کرده‌اند. عمق آب مکانی که این دندان‌ها از آنجا بازیابی شده در 135 میلیون سال قبل حدود 150 تا 200 متر بوده است. گینوت می‌گوید البته دانشمندان برای یافتن این فسیل‌ها غواصی نکرده‌اند. دندان‌های این نوع کوسه در یک لایه سنگ آهکی در نزدیکی روستای سنت هیپولیت دوفورت احاطه شده بودند. هنری کاپتا یکی از اعضای تیم، این مجموعه را ‌ اواخر دهه 80 میلادی جمع‌آوری کرد. گینوت می‌گوید: سال‌ها طول کشید این رسوبات فرآوری شده و فسیل‌ها به‌دست آید. از آنجا که فسیل‌ها بسیار کوچک و ظریف بوده و همچنین سنگ آهک بسیار سخت است، فسیل‌ها با قرار دادن تکه‌های سنگ آهک در حمام اسید بازیابی شدند. این کار باعث جداسازی سنگ‌ها شد. پس از خشک شدن فسیل‌ها دانشمندان می‌توانند مجدد از طریق غربال کردن آنها باقی آهک‌ها را از روی فسیل‌ها بردارند. با این کار می‌توان تقریبا هر شیء نسبتا بزرگ مدفون شده در سنگ آهک مانند فسیل‌ها را نمایان کرد. البته این کار نیاز به صرف زمان نسبتا زیاد داشته و پر زحمت است.

گینوت می‌گوید از زمانی که او برای یک طرح تحقیقاتی در مقطع تحصیلات تکمیلی روی این کار تمرکز کرد کسی به‌دنبال آن نرفته بود. حتی زمانی که او کار را آغاز کرد فقط به‌دنبال مطالعه کوسه‌های مدرن بود و به‌دنبال کلادودونتومورف‌ها نبود.

آنچه او و تیمش یافتند این بود که این کوسه‌ها از بخش‌های عمیق دریا به‌عنوان پناهگاهی برای فرار از انقراض استفاده کرده‌اند. با استفاده از این مخفیگاه آنها توانستند از شرایط خصمانه‌ای که در طول واقعه انقراض بزرگ به مرگ بسیاری از گونه‌ها منجر شد، دوری کنند. این کوسه‌های ریز بعدا هم توانستند از انقراض انبوه گونه‌های اقیانوسی هم جان سالم به در برده و به حیات خود ادامه دهند.

گینوت معتقد است این فسیل‌های اعماق دریا ممکن است اطلاعات بیشتری در مورد چگونگی تکامل ماهی‌های عهد باستان در اختیار ما قرار دهند.

societyforscience / مترجم: آتنا حسن‌آبادی