راه «امید» و «تدبیر» از «عدالت» می‌گذرد

برخلاف این توصیه منطقی، بدیهی و غیرقابل کتمان، مدیریت کلان تئاتر نه‌تنها چنین نکرد (و البته همچنان در بر همان پاشنه می‌چرخد و تجربه نشان می‌دهد که چنین نیز نخواهد کرد)، بلکه متاسفانه امکانات معدود موجود را هم با تدبیر و عادلانه در اختیار هنرمندان قرار نداده است.

البته این بی‌عدالتی و سوءمدیریت چنان تاسفبار است که قاطعانه باید تاکید کرد، بی‌عدالتی در توزیع امکانات فقط مشکل فارغ‌التحصیلان جوان نیست، بلکه تعداد قابل توجهی از هنرمندان با سابقه هم مدت‌هاست با این مانع جدی مواجه هستند، به نحوی که کارگردان‌های متعددی را می‌توان نام برد که با وجود اعتبار قابل توجه در بین علاقه‌مندان تئاتر، در چند سال اخیر نتوانسته‌اند اثری را روی صحنه ببرند.

بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد در برابر این گروه که هنرمندان بی‌شماری را در بر می‌گیرد، عده معدودی هم حضور دارند که همواره و در هر شرایط سیاسی و اجتماعی، توانسته‌اند بارها از امکانات موجود بهره‌مند شوند.

تعجب‌آورتر این که معمولا آثاری بسیار ضعیف ارائه کرده‌اند و برخلاف برخورداری صعودی از امکانات، به لحاظ فنی و محتوایی بسرعت سیر نزولی را طی کرده و می‌کنند؛ اما گویی اراده‌ای اصرار داشته و دارد که این اقلیت قابل شناسایی به طور مستمر از تمامی امکانات تئاتر برخوردار شوند؛ امکاناتی که فقط شامل در اختیار گرفتن سالن‌های تئاتر نیست، بلکه قراردادهای مالی چند ده میلیونی را نیز به همراه داشته و دارد. در واقع، برای پی بردن به صحت این بررسی و آگاهی هر چه بیشتر نسبت به بی‌عدالتی نضج یافته در تئاتر کشور اشاره به موارد ذیل ضروری است:

اول این که نمایش‌های اجرا شده در تماشاخانه‌های تهران اعم از دولتی و نیمه‌دولتی حداقل در دو سال اخیر باید با دقت رصد شود.

مشاهده می‌شود برخی اسامی بارها تکرار شده و می‌شوند، در حالی که نه‌تنها هیچ ویژگی خاص و متمایزکننده‌ای نداشته و اساسا نمی‌توانند داشته باشند، بلکه به لحاظ فنی و محتوایی هم فاقد ارزش هستند و صرفا با استفاده از برخی ترفندهای نخ‌نما اصرار دارند همچنان به تئاتر تحمیل شوند در حالی که گویی فراموش کرده‌اند سطح آگاهی مردم و دست‌اندرکاران تئاتر به قدری افزایش یافته که براحتی فریب نمی‌خورند. استقبال نکردن از اجراهای این نوع گروه‌ها بهترین سند برای اثبات این مدعاست. ثانیا حمایت‌های مالی پرداخت شده به گروه‌های نمایشی باید به صورت شفاف منتشر شود بخصوص که پیشتر و در معدود دفعاتی نیز اداره کل هنرهای نمایشی به قصد شفاف‌سازی اطلاعات برخی قراردادهای مالی را منتشر کرده است.

بر این اساس و با توجه به تغییرات اخیر در دولت، به نظر می‌رسد:

الف ـ تئاتر کشور باید به صورت اورژانسی و در عین‌حال بسیار دقیق معاینه و به صورت اساسی ویروس زدایی و مداوا شود.

ب ـ مهم‌ترین «تدبیر» برای رفع نارضایتی خانواده تئاتر مقابله با بی‌عدالتی و تبعیض است؛ ضمن این که برای به‌وجود آمدن «امید» در این گروه قابل توجه، اعمال مدیریت صحیح برای توزیع عادلانه منابع حداقلی، بسیار ضروری است.

علیرضا غنچی ‌/‌ جام‌جم