باورهای غلط؛ ریشه انواع آسیب‌ها

 شیوه درمان عقلانی، هیجانی و رفتاری، شیوه‌ای است که براساس آن باورها و تفسیرهای ما از وقایع و رخدادهای زندگی در سلامت روانی ما اختلال ایجاد می‌کند در نتیجه حوادث و سختی‌های زندگی را مختل‌کننده و پریشان‌کننده روان ما نمی‌داند، بلکه نوع نگرش و باورهای ما نسبت به آن حوادث را عامل بیماری‌ها واختلالات ما می‌داند. در این راستا دو نوع اختلال را به عنوان رنج‌پریشی وخود پریشی از هم تفکیک می‌کند.

خودپریشی: اختلالی است که از نوعی خود تحقیری سرچشمه می‌گیرد و زمانی اتفاق می‌افتد که ما به خواسته‌های خود نرسیده‌ایم و دلیل این ناکامی را ناتوانی یا نالایق بودن خودمان ارزیابی کرده‌ایم. پس به دلیل این شکست یک امتیازدهی کلی و منفی به خودمان داده‌ایم و دیگر این‌که به همین علت بی‌ارزش می‌بینیم که لیاقت زندگی خوب را نداریم. همچنین خودپریشی در تقاضاهای ما از دیگران نیز نمود پیدا می‌کند. زمانی که اهمیت ندادن دیگران به خواسته‌های ما باعث ایجاد احساس حقارت نسبت به خودمان شود مثلا اگر دیگران به ما احترام نگذارند معلوم می‌شود ما آدم بی‌ارزشی هستیم و اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهیم.

رنج‌پریشی: این اختلال از این باور نامعقول سرچشمه می‌گیرد که نباید رنجی در زندگی نصیب انسان شود و زندگی باید سرشار از آرامش، سلامت و رفاه باشد. بدیهی است واقعیت زندگی چنین نیست پس فردی با این باورها مجبور به جدال با واقعیات می‌شود، تحمل خود را برای سختی‌های زندگی از دست می‌دهد و هر ناملایمتی را با کلماتی مثل «غیرقابل تحمل است» و «وحشتناک است» بیان می‌کند. این افراد بیشتر از دیگران به سوی الکل ومواد مخدر سوق داده می‌شوند و حتی برای هر نوع درمان و روان درمانی مقاومت نشان می‌دهند. آنان براحتی با کسانی که خواسته‌هایشان را بر آورد نمی‌کنند، دشمنی و آنان را بی‌ارزش قلمداد می‌کنند. در مقابل این اختلالات باید به دو نوع باور که با سلامت انسان در ارتباط است اشاره کرد. اولی سلامت خود، نامیده می‌شود یعنی فرد خود را در هر صورتی از شرایط محیطی، موفق بودن، ناموفق بودن ودر مواقع ناکامی می‌پذیرد. یعنی خویشتن‌پذیر است و ناکامی‌های زندگی را به حساب نالایق بودن خود نمی‌گذارد و رفتار نامطلوب دیگران با خودش را نیز دلیل بی‌ارزشی خود نمی‌داند، بلکه عملی در حیطه تصمیم‌گیری وسلیقه شخصی دیگران می‌داند.

باور دیگری که به سلامت ما کمک می‌کند باور تحمل رنج است. ارزیابی نکردن پیامدهای زندگی به عنوان فاجعه و اعتراف به این واقعیت که زندگی شامل تلخی و شادکامی‌هاست و تحمل رنج‌هایش ارزشمند است از این باور نشات می‌گیرد. تحمل رنج در کانون برخورد با برخی مشکلات روانشناختی است و یکی از ویژگی‌های بارز آن چیزی است که به عنوان تاب‌آوری روانی شناخته می‌شود.

رابعه موحد

روان‌شناس