هندی‌ها مریخ‌نورد به فضا فرستادند

آن‌گونه که منابع خبری گزارش می‌دهند این موشک ماهواره بر صبح روز گذشته از مرکز فضایی «ساتیش دهاوان» در «سریهاریکوتا» ایالت تامیل نادو پرتاب شد. این ماهواره 20 تا 25 روز به دور زمین در گردش خواهد بود و اول دسامبر (دهم آذر) حرکت به سوی مریخ را که 9 ماه به‌طول می‌انجامد،آغاز خواهد کرد. بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، این ماهواره بیست و چهارم سپتامبر 2014 و پس از سپری کردن 780 میلیون کیلومتر، وارد مدار مریخ خواهد شد.

در صورتی که این ماهواره با موفقیت بتواند به مریخ سفر کند، آنگاه سازمان تحقیقات فضایی هند چهارمین آژانس فضایی دنیا خواهد بود که ماموریت مریخ را به انجام می‌رساند. پیش از این آژانس فضایی اروپا (ESA)، سازمان ناسا (آمریکا) و روسکوسموس روسیه تنها آژانس‌هایی بود که به سیاره سرخ ماهواره فرستاده است. البته تا به امروز 51 ماموریت از سوی کشورهای مختلف در این زمینه انجام شده که فقط 21 مورد آن با موفقیت همراه بوده است. چین و ژاپن جزو کشورهای آسیایی هستند که این آزمایش را انجام داده اما موفق نبوده‌اند. در آخرین تلاش کشورهای آسیایی، چین در سال 2011 و ژاپن در سال 2013 این آزمایش‌ها را بدون موفقیت انجام دادند.

گفته می‌شود بیش از 500 دانشمند و محقق طی 15 ماه گذشته روی ماهواره مانگایالیان (مریخ‌نورد) فعالیت کرده‌اند. سوبیا آرونان، مدیر این طرح می‌گوید طی این 15 ماه هرگز به مرخصی نرفته و در طول هفته فقط دو یا سه ساعت به خانه رفته است.

هدف از این ماموریت

آن‌گونه که منابع خبری و محققان هندی اعلام کرده‌اند، هدف اصلی این ماموریت یافتن شواهد و مدارکی در مورد وجود گاز متان در سیاره مریخ است. وجود متان این ایده را تقویت می‌کند که می‌توان در سیاره سرخ علائم ابتدایی از حیات برای انسان را پیدا کرد.

در سال 2012 کاوشکر آمریکایی «کنجکاوی» این ایده را رد کرد، زیرا پس از سفر به مریخ اعلام کرد مقدار کمی از اجزای متان را در فضای مریخ پیدا کرده است. یکی دیگر از اهداف ماموریت مریخ‌نورد هندی، بررسی میزان هدر رفتن گازهای جوی به خارج از فضای این سیاره است. این موضوع می‌تواند در مورد تاریخ این سیاره اطلاعاتی فراوانی را در اختیار دانشمندان قرار دهد.

انتقادها و امیدها

هرچند ارسال مریخ‌نورد هندی برای مردم این کشور می‌تواند یک غرور سیاسی و علمی کسب کند، اما در این میان انتقادهایی نیز وجود دارد. به گزارش شبکه الجزیره، هزینه ساخت و انجام این پروژه حدود 72 میلیون دلار بوده است. از این رو برخی گروه‌های داخلی می‌گویند آیا انجام چنین طرح‌هایی در کشوری که بالاترین میزان سوءتغذیه کودکان را دارد، لازم بود؟‌

در مقابل این انتقادها، برخی از این اقدام دفاع کرده و می‌گویند در مقایسه با نمونه‌های دیگر ارزان‌تر بوده است. آنها می‌گویند پیشرفت‌های فناوری مربوط به این پروژه بی‌شک دیگر بخش‌های اقتصاد و جامعه هند را تحت تاثیر قرار خواهد داد. در همین زمینه نیشا آگراوال، مدیر اجرایی آکسفام در هند می‌گوید: هند خانه افراد فقیر است، اما اقتصادی رو به رشد دارد و یکی از اعضای گروه اقتصادی جی ـ 20 محسوب می‌شود. آنچه باعث می‌شود هندی‌ها بتوانند با این موضوع کنار بیایند این است نوعی امیدواری و احساس افتحار نسبت به آینده است. آنها می‌گویند اگرچه مردمی فقیر هستیم، اما آینده و اقتصادی روشن در انتظار ماست.

رادها کریشنان، رئیس مرکز تحقیقات فضایی هند نیز در مصاحبه با بی‌بی‌سی عنوان کرد: این‌که چرا هند باید در برنامه‌های فضایی شرکت داشته باشد، سوالی است که طی 50 سال گذشته پرسیده شده است. جواب آن پیشرفت‌هایی است که در این زمینه اتفاق افتاده و در آینده نیز صورت خواهد گرفت.

موضوع دیگری که در این مورد مطرح است، رقابتی است که هند با دیگر کشورهای آسیا دارد. کریشنان با رد این ادعا، می‌گوید: ما فقط با خودمان در حال رقابت هستیم و تلاش می‌کنیم با گذشت زمان به پیشرفت‌های بیشتر برسیم.

اما آن‌طور که کارشناسان می‌گویند، رقابت اصلی هند در این زمینه با چین است. چین طی سال‌های گذشته در زمینه تحقیقات فضایی در هر جنبه‌ای از هند بالاتر بوده است. چین موشک‌هایی دارد که قابلیت حمل چهار برابر مواد بیشتر نسبت به موشک‌های هندی را دارد. چینی‌ها توانسته‌اند در سال 2003 اولین فضانوردی انسان را انجام دهند که هندی‌ها هنوز موفق به انجام آن نشده‌اند. آنها در سال 2007 و پیش از هندی‌ها توانستند ماهواره نیز به ماه بفرستند. با توجه به همین موضوعات است که کارشناسان عقیده دارند موفقیت ماهواره روز گذشته هند در انجام ماموریتش برای دهلی نو اهمیت بالایی خواهد داشت.

حسین خلیلی /‌ گروه بین‌الملل