پیشوای شجاعت و امام نرم خویی

همچنین همه ائمه براساس معیار و میزان واحدی عمل می‌کنند و بنابراین اگر هر یک از آنها در جای دیگری بود، بمانند او عمل می‌کرد. با این نگاه، تفاوت‌هایی که در رفتار ائمه دیده می‌شود، وابسته به شرایط زمانی و مکانی است که هر یک از ائمه در آن قرار داشتند؛ اما همین تفاوت شرایط زمانی و مکانی باعث شده، در دل محبان اهل بیت، هر یک از ائمه، نماد و تمثیل یکی از صفات پسندیده و فضایل انسانی باشد. امام علی(ع) نماد عدالت، امام حسن مجتبی(ع)، نماد کرامت و حضرت اباعبدالله الحسین(ع) نماد شجاعت هستند.

تصمیم خاص امام حسین(ع) که مبتنی بر شرایط زمانی و مکانی دوره امامت ایشان بود، جلوه خاصی در تاریخ شیعه دارد. امام حسین(ع) در حالی که مشغول به انجام یکی از اصلی ترین شرایع اسلامی(حج) بود، براساس تکلیفی جدید، به سمت عراق حرکت کرده و حماسه‌ای ماندگار را رقم می‌زند. شهادت امام حسین(ع) و یارانش و اسارت بیت ایشان، باعث نمی‌شود که امام و بیت و اصحاب او دست از سخن حق برداشته و در مقابل ظلم آشکار زمان قیام نکنند. این تصمیم، نه تنها شجاعت بسیاری را می‌طلبد، بلکه همچنین نیازمند ایمانی بسیار قوی و مستحکم است. بدون بنای محکم ایمان، نمی‌توان از همه هست و نیست گذشت و رفتار خداپسند را به انجام رساند و از همین روست که ابراهیم خلیل(ع) نیز که در آزمونی الهی چشم‌پوشی از عزیزترین عزیزانش برای رسیدن به خواست و رضایت خدا به او محول شده بود، بر پایه ایمان قوی و مستحکم به خداوند متعال، در مسیر مورد رضایت خداوند گام برداشت.

بنابراین امام حسین(ع) نه تنها مظهر شجاعت است، بلکه نماد کامل ایمان به خداوند است و این ایمان را با قربانی کردن عزیزترین عزیزانش در راه رضایت معبود و معشوق حقیقی، به اثبات رساند. این شجاعت و ایمان، تنها مختص به ایشان نیست، بلکه در وجود و رفتار و اعمال مبارک پنج تن(ع) و نیز سایر ائمه مشهود است. این بزرگان، در تمام طول عمر خود نشان دادند که گام برداشتن در مسیر رضایت خداوند است که مس وجود انسان را به زر مبدل می‌کند. جستجوی منفعت و سود در اعمال که گاه به امری عادی تبدیل می‌شود، انسان را از حقیقت آرمانی وجودی خود باز می‌دارد. ائمه در زندگی این جهانی خود، به بشر نشان دادند که با معیارها و موازین الهی، چه حیات پاک و زیبایی را می‌توان تحقق بخشید.

اما یکی از نکاتی که در زندگی ائمه و بویژه امام حسین(ع)، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، انسان‌دوستی و حفظ کرامت انسانی و احترام نهادن به اختیارات انسان‌هاست. بر اساس عقاید شیعه، هرچند پیامبر اسلام، پیش از وفاتشان تکلیف ولایت و امامت بعد از خود را معین کرد، امام هیچ یک از ائمه در ارتباط با این موضوع، هیچ مسلمانی را به اکراه و اجبار نینداختند. این مطلب بیش از هر چیز در باب امام حسین(ع) صادق است. ایشان با این‌که با تصمیمی راسخ در برابر سپاه یزید ایستاد، ولی هیچ گاه هیچ یک از یارانش را به اکراه به این راه وادار نکرد، بلکه چند بار اصحاب خود را در رفتن یا ماندن با امام، مخیر کرد.

این نرمخویی در واقعه عاشورا، به خاطر ماهیت حماسی این واقعه، کمتر مورد توجه قرار گرفته است و بیشتر بر شجاعت، دلیری و مظلومیت امام تاکید شده است. اما نرمخویی و احترام به کرامت انسانی نیز، از صفات شخصیتی بارز اهل بیت است. ائمه همواره برای اختیار و عقیده انسان‌ها، احترام قائل بوده‌اند. بنابراین، هیچ گاه در مشی اهل بیت، انسان‌ها مجبور به آنچه به آن واقعا باور ندارند، نمی‌شوند. نرمخویی امروزه از مهم‌ترین لوازم حیات اجتماعی ماست. یکی از مشکلاتی که امروزه زندگی انسان‌ها را تهدید می‌کند این است که افراد کمتر تحمل یکدیگر را دارند و بیشتر موضع تهاجمی در مقابل همنوعان خود اختیار می‌کنند. افراد منافع خود را با یکدیگر در تضاد می‌بیننند، بنابراین در مقابل یکدیگر، احساس خوشایندی ندارند و حس می‌کنند باید هر چه بیشتر از شر توطئه‌های اطرافیان، جان سالم به در برند. در این میان، برخی متفکران، تامل و پذیرش یکدیگر و مهر به یکدیگر را بهترین راه حل برای زندگی مسالمت آمیز انسان‌ها در کنار یکدیگر دانسته‌اند.

امام حسین(ع)، نماد فرد مومن و شجاعی است که هیچ گامی را در مسیر شهادت، بدون یقین و ایمان کامل به معبود و معشوق خود انجام نداد؛ اما امام حسین، با این تصمیم راسخ، دلی بسیار مهربان داشت به نحوی که حتی تردیدهای احتمالی برخی از اصحاب خود را به رسمیت می‌شناسد. بنابراین امام حسین(ع)، مظهر انسانیت، و به تمامه آدم بودن است. سلام بر تو، سلام بر فرزند رشیدت که امام بعد از توست و سلام بر اهل بیت تو و سلام بر اصحاب با وفا و دلاورت. در ابتدای محرم امسال، از خداوند می‌خواهیم که معرفت هر چه بیشتر به امام حسین(ع) و نهضت او، به ما ارزانی دارد.