وقتی تعطیلات عید خراب می شود

تمام این اتفاقات در شرایطی می افتد که میزان توقع معلم ها و اولیای مدرسه ، بسیار بالاست . بسیاری از معلم ها، توقع دارند دانش آموزان تکالیف آنها را به بهترین نحو انجام دهند و این توقع ، بدون در نظر گرفتن این نکته است که تکلیف درسی آنها، تنها تکلیف درسی دانش آموزان نیست.
این دقیقا همان اتفاقی است که دانش آموزان در تمام طول سال تحصیلی با آن درگیرند: حجم بالای توقعات تحصیلی ، در مدت زمانی اندک. در مقابل معلمان انتظار دارند دانش آموزان خود را با این توقعات تطابق دهند.
از نظر آنها، دانش آموزان باید بخشی از زمان تعطیل خود را صرف مطالعه کنند. این در حالی است که بسیاری از خانواده ها معتقدند این ایام ، تنها فرصت آنها برای برنامه ریزی های خانوادگی شان است. پدر یک دانش آموز می گوید:
«در ایام تابستان ، کمتر موفق می شویم برای سفر برنامه ریزی کنیم . ضمن این که به هر حال به خاطر رسم و سنت ، برنامه دید و بازدید هم در خانواده ها وجود دارد که نمی شود بچه ها را از آن محروم کرد.
تکلیف عید خوب است ، اما گاهی باعث می شود همه برنامه ریزی های ما، مختل شود.»
با این همه ، تردیدی نیست که خانواده ها و معلمان ، هر دو تایید می کنند که باید برای حفظ و تداوم روند یادگیری دانش آموزان در ایام تعطیل ، فکری کرد. الهه ربانی ، مدیر مجتمع آموزشی ربانی ، که سالهای طولانی تجربه تدریس و مدیریت دارد، می گوید: «من با چیزی به عنوان تکلیف عید، به شکل رایج و مرسوم آن ، موافق نیستم. این شیوه ها بچه ها را آزار می دهد. بچه ها می خواهند از فرصتهای تفریحی و فراغتشان آزادانه استفاده کنند، در حالی که این جور تکالیف ، تنها آنها را در فشار می گذارد».
در عین حال ، تایید می کند که می توان با تجربه برخی روشها، از مزایای آن هم برخوردار شد: «تکلیف عید بچه ها باید جنبه سرگرمی و تفریحی نیز داشته باشد. یعنی در عین این که به شکلی به مباحث درسی شان مرتبط است ، جنبه سرگرم کننده داشته باشد.
در این صورت می توان انتظار داشت که بچه ها این تکالیف را با میل و رغبت بیشتری انجام دهند. اینجاست که روشهای خلاقانه و مبتکرانه معلمان به کار می آید. شاید اگر معلمان بکوشند دنبال روشهایی بگردند که به شیوه ای خلاقانه ، بچه ها را وادار به انجام فعالیتی مرتبط با امور درسی شان کند، بتوان از فرصتهای ایام تعطیل هم به نفع یادگیری بچه ها استفاده کرد.
در عین حال ، اگر این تکالیف جنبه ترکیبی داشته باشند، می توان با ارائه آنها، از چند جانب روند یادگیری بچه ها را کنترل کرد. یک دبیر ادبیات پیشنهاد می کند: باید از زمینه ای که خود تعطیلات فراهم می کند، برای آموزش بچه ها استفاده کنیم. ایام نوروز فرصتی است که بچه ها در آن ارتباط با دیگران ، ارتباط با طبیعت ، ادبیات و علم را تجربه کنند. باید شرایطی ایجاد کنیم که یادگیری به طور طبیعی و ناخودآگاه اتفاق بیفتد.

پیک های غم!

اما داستان پیکهای نوروزی ، خود داستان دیگری است. این مجموعه ها که از طرف وزارت آموزش و پرورش تهیه شده و می شوند، با این هدف طراحی شده اند که مطالب درسی از طریق یک مجموعه سرگرم کننده که شامل بخشهای مختلف و متنوع است ، مرور شوند.
در این مجموعه ها، تلاش شده است که تمرینات درسی با بخشهای جنبی و تفریحی نظیر بازی ، آزمایش ، لطیفه ، جدول ، پازل و شعر ترکیب شوند. در تنظیم این مجموعه ها، با توجه به گروه سنی و مقطع تحصیلی ، مباحث متفاوتی مطرح می شود. انتشار و استفاده از این مجموعه ، تا مدتها به شکلی متداوم انجام می شد که اکنون تغییر کرده است.
در حال حاضر استفاده از آنها، منوط به درخواست خود مدرسه است و تقریبا حالت اختیاری دارد. با وجود تلاشهای زیادی که برای جذب کردن این مجموعه ها صورت گرفت ، پاره ای مشکلات ، استفاده از آنها را دچار مشکل کرد. از زاویه دانش آموزان ، حجم زیاد مطالب و دشواری تمرینات و سوالات ، از اشکالات عمده این پیکها شمرده می شود.
برخی از تمرینات و سوالات ، بالاتر از سطح علمی دانش آموزان است و برخی از فعالیت ها، امکان انجام ندارند. مهم تر از همه این که دانش آموزان ، قادر به تطبیق زمان و انجام مطالب مکلف شان نیستند.
خانواده ها هم معترضند که برای انجام تکلیف پیکها، همه اعضای خانواده به دردسر می افتند: تکالیف به شکلی است که ما هم باید وارد عمل شویم. خصوصا در روزهای آخر همه بسیج می شوند که تمرین ها حل شود.
من نقاشی می کنم ، پدر مشغول حل مساله های ریاضی می شود، پسرم هم گیج و حیران ، میان این تکالیف سرگردان می ماند. این گفته مادر یک دانش آموز است.
او که خود معلم و مسوول امور آموزشی یک مجتمع آموزشی است ، معتقد است پیکهای نوروزی ، در انجام رسالتشان چندان موفق نبوده اند. علاوه بر اینها، ارزیابی و سنجش درستی نیز از نتیجه فعالیت دانش آموزان صورت نمی گیرد و پیکها، عموما معطل و بی حاصل خاک می خورند.

به بچه ها رحم کنید!

بهترین پیشنهاد برای تکلیف عید بچه ها این است که فشار انجام تکالیف درسی را به شکل رایج و مرسوم از شانه های بچه ها برداریم و در عوض شرایطی فراهم کنیم که بچه ها به روشی خلاقانه ، به کتابهای درسی شان مرتبط شوند.
رسیدن به این هدف ، می تواند به تعداد معلمان و اندیشه های خلاقانه شان تنوع داشته باشد. به این شرط که توانایی ها، ویژگی ها و شرایط واقعی دانش آموزان در ایام تعطیل در نظر گرفته شود و پیکهای نوروزی تبدیل به پیام آوران دشواری و کسالت نشوند!

نعیمه دوستدار