تلاش برای احیای حق حیات یک قورباغه زشت

یکی از این حیوانات وزغ ارغوانی است که به دلیل ظاهر متفاوت خود حتی از جذب اندک سرمایه‌ای برای حفاظت هم محروم مانده است. وزغ ارغوانی با نام علمی Nasikabatrachussahyadrensis به خانواده قورباغه‌های «سیشل» تعلق دارد. مجمع‌الجزایر سیشل واقع در اقیانوس هند که شامل 115 جزیره با آب و هوایی استوایی است، همراه نواحی جنوب غربی هندوستان و ایالت قاتس غربی، زیستگاه اصلی این گونه را تشکیل می‌دهند.

وزغ ارغوانی تنها عضو زنده یک گروه از دوزیستان است که نزدیک به130 میلیون سال پیش تکامل یافته‌اند. این حیوان که با نام‌های «قورباغه دماغ خوکی» یا «وزغ ارغوانی هندی» هم شناخته می‌شود، در اصل گونه‌ای بسیار خجالتی است. از مشخصات ظاهری متمایز و تا حدودی هم مضحک این قورباغه می‌توان به بدن پف کرده و کوچک، دست و پاهای ستبر، سر کوچک در برابر جثه‌ای نسبتا بزرگ پوزه‌ای کوتاه که در انتها به شکل یک دکمه و به رنگ سفید است، اشاره کرد.

دماغ دکمه‌ای زمین را دوست ندارد

این حیوان در طول سال فقط به مدت دو هفته آن‌هم در فصل وزش بادهای موسمی مانسون و به منظور جفت‌گیری به سطح زمین می‌آید. لازم به توضیح است که بادهای موسمی مانسون که از اقیانوس هند در فصل تابستان به سمت شمال می‌وزد، در جنگل‌های بارانی گرمسیری از جمله هند تغییرات گسترده آب و هوایی و ریزش باران‌های سیل‌آسا را به ارمغان می‌آورد. زندگی مخفیانه این حیوان یکی از دلایلی است که باعث شده وزغ‌های بالغ تا مدت‌ها از دید زیست‌شناسان مخفی بمانند. شایان توجه است که رده‌بندی علمی این گونه برای نخستین بار حدود صد سال پیش و با مشاهده یک بچه قورباغه نابالغ انجام شد. 85 سال زمان لازم بود تا برای نخستین بار یک نمونه بالغ از این حیوان از نظر علمی مورد تشریح قرار بگیرد. وزغ‌های ارغوانی بیشتر سال را در عمق یک تا 4 متری زمین سپری می‌کنند اما با توجه به این‌که فصل جفت‌گیری اندکی پیش از ریزش باران‌های موسمی در اردیبهشت شروع می‌شود، بنابراین در این زمان نرها و ماده‌ها آرام‌آرام از نقب‌های زیرزمینی خارج شده و به سمت بالادست آب رودخانه‌ها و نهرها حرکت می‌کنند. وزغ‌های ارغوانی ترجیح می‌دهند تخم‌های خود را در دل سنگ یا صخره‌ای در میان آب جاری نهرها و رودخانه‌ها پنهان کنند. ماده‌ها معمولا بیش از 3000 تخم می‌گذارند و بچه قورباغه‌ها نیز پس از حدود صد روز مراحل دگردیسی را طی می‌کنند.

تفاوت در نحوه تغذیه

وزغ‌های ارغوانی برخلاف سایر اقوام خویش که غذای خود را از سطح زمین بدست می‌آورند برای تغذیه به زیر زمین می‌روند و در آنجا با استفاده از زائده دهانی و زبان خود، موریانه‌ها را شکار می‌کنند. آرواره انعطاف‌پذیر پایینی این قورباغه به زبان گرد و کوتاهش اجازه می‌دهد در حین خوردن، اندکی به جلو متمایل شود و همین ظاهر متفاوت، شخصیت کارتونی وزغ ارغوانی هندی را تکمیل می‌کند.

چند قدم مانده به انقراض

دامنه پراکنش این حیوان کمتر از 5000 کیلومترمربع است و کل جمعیت آن هم در کمتر از پنج منطقه به ثبت رسیده و در عین حال با توجه به تخریب گسترده زیستگاه‌ها چه از نظر وسعت و چه حتی از نظر کیفیت، این گونه اکنون در فهرست سرخ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی در رده در معرض خطر انقراض جای گرفته است. چنانچه ذکر شد وزغ‌های ارغوانی، بومی منطقه قاتس غربی هندوستان هستند اما متاسفانه فقط در دو محل واقع در ایالت ایدوکی هندوستان حضور قابل توجه آنها ثبت شده. با توجه به خصلت مخفی‌کاری این حیوان تاکنون 135 نمونه از آنها مشاهده شده که از این تعداد هم فقط سه عدد ماده بوده‌اند. نمونه‌ها بیشتر در جنگل‌های احیا شده و کوهستانی همیشه سبز مشاهده شده‌اند. شواهد حاکی از آن است که این گونه در جنگل‌هایی که به طور کلی تخریب شده‌اند و در فضاهای باز اغلب یافت نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین عوامل تهدید این گونه کشت کاکائو، هل، زنجبیل و سایر ادویه‌جات است که جنگل‌ها را بشدت تخریب کرده به طوری که هم‌اکنون 90 درصد از زیستگاه این جانور به طور کامل از بین رفته. با توجه به پیش‌بینی طرح‌های عظیم سدسازی در زیستگاه این جانور احتمالا جمعیت آن طی سال‌های آینده بیشتر از گذشته آسیب‌پذیر خواهد شد.

آیا یک شخصیت کارتونی می‌تواند ناجی این‌گونه باشد؟

پژوهشگران بر این باورند که با توجه به این‌که این گونه، زیبایی ظاهری چندانی ندارد، تنها راه حفاظت از آن آگاه‌سازی و جلب مشارکت مردمی است. در این خصوص جامعه حفاظت از حیوانات زشت که یک کمپین اطلاع‌رسانی است درصدد برآمده با تکیه بر ظاهر طنزگونه این جانور حمایت‌های بیشتری اعم از انسانی و مالی را برای حفاظت از آن ساماندهی کند. یکی از طرح‌هایی که در این خصوص پیش‌بینی شده خلق یک شخصیت کارتونی است، اما این‌که این طرح تا چه اندازه می‌تواند موفق باشد هنوز به زمان نیاز دارد.

منبع: popsci