در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بسیاری از خانوادهها، ورزشگاه را از نظر اخلاقی، محیط مناسبی برای حضور فرزندانشان نمیدانند
نسخهای برای حل بحران سکوها
اوضاع فرهنگی حاکم بر ورزشگاهها سالهاست یکی از سوژههای قابل بررسی در فوتبال ماست که تاکنون هیچ بحث و راهکاری نتوانسته گرهگشای معضلات پرشماری شود که جامعهشناسان از آن به عنوان یک آسیب اجتماعی یاد میکنند. آسیبی که متاثر از جامعه است و در تعریف و تفسیر آن، فحاشی و استفاده از ادبیات نامناسب روی سکوها اتفاقی نیست که پدیده امروز فوتبال ما باشد، بلکه سالهای سال است وجود دارد و در کمال تاسف و تعجب با گذشت زمان هم برخلاف شعارهای فرهنگسازی مدیران در جهت وخیمتر شدن اوضاع پیش رفته است، تا جایی که خیلی از خانوادهها به جای این که ورزشگاهها را محلی برای پر کردن اوقات فراغت فرزندانشان و سیراب کردن علاقه آنها به تیم محبوبشان بشناسند به عنوان جایی میشناسند که اخلاق در معرض خطر قرار میگیرد و ترجیح میدهند اعضای خانواده دور هم از پای تلویزیون به تماشای بازی فوتبال بنشینند.
به این ترتیب مسائل فرهنگی و اخلاقی حاکم بر ورزشگاهها مدتهاست دغدغه مسئولان فوتبال است و تاکنون راههای مختلف، از آموزش و فرهنگسازی باشگاهها گرفته تا احکامی مثل جریمه نقدی و محرومیت تماشاگران از حضور در بازیهای خانگی که از سوی کمیته انضباطی صادر شده کارساز نبوده که اگر بود حداقل در همین هفتههای نخستین از لیگ سیزدهم این مشکل دوباره خودنمایی نمیکرد. حالا دیگر کمیته انضباطی به این نتیجه رسیده که ملاطفت و تذکر و برخوردهای تکراری را کنار بگذارد و به ماده 22 آییننامه انضباطی استناد کند، جایی که حکم به کسر امتیاز از تیمهای ملوان، استقلال و سایپا آغازی شده برای جدیدترین راهکار برای مبارزه با بیاخلاقی در ورزشگاهها. حکم بحثبرانگیزی که علاوه بر تماشاگران، پای باشگاهها، فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ را وسط میکشد و به اعتقاد برخی اجرای آن با بخشی از حق و حقوق باشگاهها در تعارض است. این که این احکام و اجرای آن در طول فصل جدید فوتبال بتواند اوضاع ورزشگاهها را بهبود ببخشد یا نه، زمان مشخص میکند، اما این که در کنار این تهدیدها و تشدید قوانین چطور میتوان برای مسائل اخلاقی در فوتبال و بهتر شدن آن فرصتسازی کرد، سوالی است که در پی آن هستیم.
ادبیات درست اعتراض را به تماشاگران یاد بدهیم
طی این سالها بیشتر باشگاهها از زیر بار مسئولیت شانه خالی کرده و با این که همیشه خود را متولی فرهنگسازی دانستهاند در مواجهه با کسر امتیاز، حالا دیگر کمتر میپذیرند مسئول مسائل فرهنگی روی سکوها هستند. در حالی که پیش از این ثابت کردهاند با هماهنگی لیدرهای منتسب به باشگاه میتوانند کنترل سکوها را در اختیار بگیرند. روزهایی که بعضی مدیران از این راه، تماشاگران را به بیان تشویق و زندهباد به سود خود یا قرائت بیانیه و تشویقهای جهتدار ترغیب کرده و نشان دادند میتوان با همین ترفند گامهای موثری برای بهبود اوضاع فرهنگی برداشت.
محمود خوردبین که سالها به عنوان سرپرست در کنار پرسپولیس بوده است در این باره به «جامجم» میگوید: کسر امتیاز از تیمها در شرایطی تاثیرگذار است که باشگاهها آن را به عنوان یک قانون بپذیرند و به هواداران خود تفهیم کنند، اما به نظر میرسد کسی این احکام را قبول ندارد و به فکر راهی برای فرار از آن است. در باشگاههای بزرگ اگر لیدرها با معیارهای فرهنگی برای ارتقای این موضوع در استادیومها انتخاب شوند، میتوان جلوی خیلی از ناهنجاریها را گرفت. در فوتبال حرفهای دنیا هم روی سکوها فقط تشویق نیست و اعتراض هم هست، اما هواداران تیمها توسط یک مشوق حرفهای که از سوی باشگاه انتخاب میشود هدایت میشوند و ادبیات درست اعتراض را یاد میگیرند، هرچند روی سکوها همه چیز تحت تاثیر عصبانیت و ناراحتی است و متاسفانه نتیجه درستی به همراه ندارد.
علت و معلول به موازات هم بررسی شوند
اما در اعتراضها و فحاشیهای لیگ سیزدهم تا اینجای کار اشتباهات داوری هم دخیل بوده است که با این که باز هم از نظر اخلاقی مورد تائید نیست، اما روی دیگری از این جنجال است که میتوان به آن پرداخت. موضوعی که وقتی محمد فنایی، کارشناس داوری کشورمان با آن مواجه میشود، توضیح میدهد: من به هیچ عنوان نمیپذیرم که بهعلت اشتباه داور، میتوان خودش و خانوادهاش را به بدترین شکل ممکن مورد فحاشی قرار داد. واقعا اتفاق تلخی است که باید چارهای برای آن پیدا کرد، اما شاید چاره این باشد که مسئولان داوری فکری به حال بهبود اوضاع آن داشته باشند. کمیته داوران و دپارتمان داوری هنوز تکلیفشان با خودشان برای حل مشکلات معلوم نیست و نتیجه چیزی میشود که میبینیم. نارضایتی هم همیشه به دنبال عملکرد ضعیف است که به بیاخلاقی در ورزشگاهها دامن میزند. امیدواریم ضمن شدید شدن برخورد کمیته انضباطی با تماشاگرانخاطی و باشگاهها، به علت اعتراضها هم رسیدگی شود تا هر دو مشکل در راستای هم برطرف شود.
باشگاهها نقشی در ورود و خروج تماشاگر و بلیتفروشی ندارند
باشگاهها در ایران مالک ورزشگاه خود نیستند که بتوانند کنترلی روی رفت و آمد هوادارانشان داشته باشند، سیستم هماهنگ فروش بلیت براساس کارت هواداری یا مکانیسمهای اینچنینی قرار ندارند که بخواهند در قبال فحاشی عدهای تماشاگر عصبانی که از کوره در رفتهاند امتیازی را از دست بدهند. ممکن است در کوران رقابتها همان یک امتیاز برایشان گران تمام شود، این هم به هر حال دیدگاهی است که برخی به آن اشاره میکنند، پس میتوان برای این که این احکام اثر بهتری داشته باشند، باشگاهها را به سمت حرفهای شدن واقعی پیش برد تا با یک تیر چند نشان زد، اما آیا واقعا رسیدن به این اهداف با این شرایط، رویایی محال برای فوتبال ما نیست؟
محمد پنجعلی در گفتوگو با «جامجم» در این باره توضیح میدهد: اگر این طور باشد که باشگاهها به معنای واقعی بازی را در ورزشگاه خانگی خود برگزار کنند و همه امور بلیتفروشی را در دست داشته باشند که گلستان میشود. همین فروش الکترونیکی بلیت را ببینید که اجرای آن چقدر بحثبرانگیز شد. ما از اجرای حداقلها برای حرفهای شدن محروم هستیم. میگویند کسر امتیاز قبول، اما به این سوال هم باید پاسخ داد؛ در یک ورزشگاه صد هزار نفری که یک باشگاه کنترلی روی ورود و خروج هوادارانش ندارد، ممکن نیست عدهای از هواداران تیم رقیب شیطنت کنند و باعث و بانی کسر امتیاز از میزبان شوند؟ آن وقت چه کسی میتواند این بیعدالتی را پاسخگو باشد، آیا میتوان تا پایان لیگ تضمین کرد که هیچ حقی ناحق نخواهد شد؟ من هم طرفدار اصلاح اوضاع فرهنگی ورزشگاهها هستم و آن را از نیازهای ضروری حال حاضر فوتبال میدانم، اما شرایطی برای اجرای برخی احکام لازم است که این هم یکی از آنهاست.
بعضی زخمها با احکام انضباطی التیام نمییابد
فوتبال با همه جاذبههایش در سالهای اخیر تبدیل شده به وسیلهای برای رفع اختلافهای فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی که برای هر کدام آن در سراسر دنیا میتوان مثالهای آشکاری را بیان کرد، اما این ورزش پرهیجان و دوستداشتنی در کشور ما گاه ابزاری برای دامن زدن به برخی اختلافها شده است؛ مانند آنچه بتازگی در شهرآورد گیلان بین دو نماینده این استان از انزلی و رشت رخ داد و در کمال تاسف، بیاخلاقی را به اوج خود رساند. موجی که هواداران با خود به استادیومها میآورند را هیچ کس حتی مسئولان فوتبال این دو باشگاه که امروز مثالی برای این مقوله شدهاند نمیپسندند، حالا اگر امتیاز هم کسر شود و تیمی یک پله جابهجا شود دردی از زخم کهنهای که برخی هواداران فوتبال بر پیکره فرهنگی شهرشان وارد میکنند دوا نمیکند. اینجاست که باید گفت برخورد قاطع و حساب و کتاب و امتیاز شاید چارهای باشد، اما همه آن چیزی نیست که این اوضاع نابسامان را درست کند. تماشاگری که از دیدن بازی خانگی تیمش به جرم فحاشی محروم شده اما درس نگرفته، بعید نیست در لحظهای که میخواهد دهان به ناسزا باز کند باز هم فراموش کند تیمش امتیاز از دست میدهد و از کورس قهرمانی جا میماند یا حتی در رقابت برای ماندن در لیگ برتر قافیه را میبازد و سقوط میکند. او اسیر جوی است که در ورزشگاه جاری میشود و به یک نفر و دو نفر هم خلاصه نمیشود، پس برای تحقق هدفی که سالهاست از آن حرف میزنیم، باید ریشه خیلی از ناهنجاریها را بخشکانیم وگرنه سال بعد هم باید بنویسیم کسر امتیاز هم برای بهبود اوضاع فرهنگی کارساز نشد.
سارا احمدیان/ جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
