فرآیند تولید علم موفقیت ها ، کاستی ها

هجدهمین دوره جشنواره خوارزمی ، به عنوان مهمترین همایش علمی کشور با ارائه 58 طرح داخلی ، 108 طرح خارجی و 25 طرح پژوهشگران ایرانی مقیم خارج که دیروز با معرفی طرحهای برگزیده این دوره برگزار شد از سویی حاکی از جایگاه رو به رشد کشور در حوزه پژوهش ، تولید علم ، نوآوری ، اختراع و ابتکار است و از سوی دیگر کانونی برای معرفی ، تقدیر ، هم اندیشی و ارتباط نزدیکتر پژوهشگران داخلی با دانشمندان خارج از کشور به شمار می آید که بی تردید تحرک و پویایی بیشتر جامعه علمی و پژوهشی کشور را در پی خواهد داشت.

کد خبر: ۵۸۵۷۴

بی تردید جایگاه این جشنواره علمی و همایش های نظیر آن ، در کشور ما زمانی آشکار خواهد شد که فرآیند توسعه علمی کشور در 25سال گذشته و چشم انداز فراروی آن را به خوبی بررسی کنیم و تاثیر این گونه جشنواره ها را به خوبی بشناسیم . در بررسی فرآیند توسعه علمی کشور در 25سال گذشته آنچه مسلم است این که دهه 1360 را می توان با شاخصه های رشد سطح باسوادی ، توسعه زیرساخت های آموزشی در آموزش و پرورش و مراکز آموزش عالی و تاسیس رشته های جدید آموزشی در دانشگاه ها ارزیابی کرد که این روند براساس نیازهای موجود در کشور در دهه دوم و سوم انقلاب اسلامی نیز ادامه یافته و همچنان باید به رشد کمی و کیفی آن توجه کرد. پس از این دوره ، در دهه 1370 رویکرد توجه به پژوهش در کشور نضج گرفت و گامهای آغازین برای ایجاد تحول کیفی در جامعه علمی و پژوهشی برداشته شد. این رویکرد در کنار توسعه علمی سطح باسوادی و تحصیلات عمومی در کشور که از دهه 1360 آغاز شده بود فضای تازه ای را در جامعه علمی کشور پدید آورد که می توان از آن به عنوان آستانه جهش علمی یاد کرد. برخی از شاخصه های عمده این فضا که مطابق آمارهای سال 1382 ارائه شده است به این شرح است:
- فعالیت 1500 موسسه علمی دانشگاهی در سراسر کشور
- حضور 2میلیون و 400هزار دانشجو در دانشگاه های کشور که در پایان برنامه چهارم به 3میلیون و 700هزار نفر می رسد.
- حضور 100هزار دانشجو در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری
- جذب 700هزار دانشجو در سال - جذب 55هزار عضو هیات علمی در دانشگاه ها - تولید 8000مقاله علمی در کشور در سال جاری که 3300مقاله در مجلات معتبر جهانی به چاپ رسید.
- افزایش بودجه پژوهشی کشور از 100.3 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 1357 به 0.8 درصد که در سال 1384 به 1.2 درصد خواهد رسید و چشم انداز رشد آن در برنامه چهارم به 2.5 درصد می رسد.
و دهها آمار و ارقام دیگر که درمجموع ، گویای گذار کشور از عقب ماندگی ها در توسعه تحصیلات عمومی و گام نهادن در عرصه تحصیلات تکمیلی و جهش علمی - پژوهشی است . در واقع دستاوردهای دهه 60 و 70 با فراهم کردن زیرساخت عمومی توسعه علمی در کشور امکان ورود به تحول عمیق علمی - پژوهشی را فراهم کرده است و همان گونه که رهبر معظم انقلاب در سال 1379 تاکید فرمودند ، نیاز و چشم انداز نهضت علمی نرم افزاری و جهش علمی را فراروی کشور گشوده است . از این رو چشم انداز 20 ساله کشور با نگاهی واقع بینانه و دقیق ، تبدیل شدن به قطب تولید علم در جهان اسلام و بازیابی جایگاه شایسته کشور در این عرصه را هدف قرار داده و مجموعه دستگاه های مرتبط با دانش ، پژوهش و تولید علم در کشور را مکلف کرده است تا در این چارچوب برنامه های خود را طراحی و اجرا کنند. بر این اساس ، مهمترین نیاز جامعه علمی کشور، توجه به اصل مدیریت متمرکز ، کارآمد و برنامه محور در چشم انداز 20 ساله در عرصه دانش و پژوهش است که با شناسایی دقیق نیازهای جامعه علمی از سویی و منطبق سازی آن با اولویت های فرآیند توسعه در کشور ، همه توان پژوهشی و عملی کشور را به بهترین شکل در خدمت همه اهداف توسعه پایدار ، قرار دهد. در پایان توجه به جایگاه مادی و معنوی نیروی دانش آموخته به عنوان مهمترین عنصر فرآیند توسعه ، ارائه تسهیلات و حمایت های ویژه به نخبگان کشور ، تدوین راهبرد اجرایی پژوهش و تحقیق در کشور که با تاسیس شورای عالی آموزش عالی امکان پذیر خواهد بود ، هدایت توان پژوهشی کشور براساس نیاز واقعی جامعه در بخشهای مختلف و جلوگیری از هم پوشانی ، هدرروی و توزیع صحیح بودجه پژوهشی در کشور از اولویت های بخش پژوهش کشور است که توجه به آنها می تواند در دستیابی به اهداف کمی و کیفی چشم انداز 20ساله در بخش علمی موثر باشد.