مزارع را پس از برداشت به آتش نکشید

سریع و ارزان بودن، آماده‌سازی راحت برای کشت بعدی‌، از بین بردن علف‌های هرز مزارع‌ و آفات گیاهی و از بین بردن باقیمانده که موجب نامنظم سبز شدن در کشت‌های ردیفی می‌شود، از جمله اهداف کشاورزان برای انجام این کار عنوان می‌شود.

مرگ تدریجی خاک‌؛ رهاورد آتش زدن مزارع

یک کارشناس ارشد زیست‌شناسی با بیان این‌که این کار برای خاک ضررهای فراوانی دارد، به ایسنا می‌گوید: با توجه به این‌که مزرعه اکوسیستمی طبیعی است و موجودات زنده ذره‌بینی مانند قارچ‌ها و کرم‌ها که موجب تولید مواد مغذی برای خاک کشاورزی می‌شوند در آن وجود دارد، آتش زدن بقایای محصولات، موجب نابودی این میکروارگانیسم‌ها و در نتیجه کاهش مواد مغذی خاک می‌شود.

میلاد حسنی بالا رفتن گاز و اثر گلخانه‌ای را دیگر مشکل این کار عنوان می‌کند و می‌افزاید: افزایش میزان گرمایش و میزان دی‌اکسیدکربن سطح کره‌‌ زمین یکی از مشکلات اساسی بشر است و این آتش‌سوزی‌ها می‌تواند از عوامل اصلی این گرمایش و تغییر وضع آب و هوایی منطقه باشد.

وی از بین رفتن گونه‌های گیاهی ارزشمند و کهنسال و تنوع زیستی را از دیگر آسیب‌های این کار می‌داند و می‌گوید: با روشن شدن آتش در هوای گرم و خشک این زمان از سال، همه چیز از گیاهان و علف‌های هرز گرفته تا گونه‌های نادر گیاهی و درختان حاشیه مزارع خواهد سوخت و گونه‌های حیوانی موجود در مزارع و جویبارهای خشک کنار مزارع نمی‌توانند از این شعله‌ها در امان بمانند.

حسنی با بیان این‌که آلودگی هوا و افزایش گرد وغبار و بیماری‌های تنفسی و تصادفات از دیگر پیامدهای این کار است، خاطرنشان می‌کند: دود ناشی از سوزاندن مزارع حاشیه‌ جاده‌ها موجب مشکلاتی همچون کاهش شدید دید رانندگان شده و موجب تصادفات مرگباری می‌شود، همچنین بالا رفتن بیماری‌های تنفسی در اطراف کشتزارهایی که در آتش می‌سوزند، از دیگر پیامدهای این روش است.

به گفته وی، سخت‌تر شدن خاک بر اثر گرما و ایجاد «سله» که مانع جوانه زدن بذرها و استقرار بوته‌ها و گسترش ریشه می‌شود، از دیگر معایب این کار است که در نتیجه آن، خاک در معرض فرسایش آب و هوا قرار می‌گیرد و با از بین رفتن لایه‌های خاک زنده‌، زمین قدرت حاصلخیزی و تولید محصول را از دست می‌دهد.

این کارشناس ارشد زیست‌شناسی تاکید می‌کند: با کاهش مواد آلی‌، گیاهان زراعی تحمل خود را در برابر آفات‌، بیماری‌ها‌، خشکی‌، گرما و سرما از دست می‌دهند.

کاه و کلش را از ما بخرند

سوزاندن ضایعات برنج هر سال پس از پایان برداشت برنج توسط برخی کشاورزان، فضای گیلان و مازندران را فرا می‌گیرد و دود حاصل از آن مشکلات تنفسی برای مردم ایجاد می‌کند. این روزها نیز که برنج در حال برداشت است، این رویه همچنان ادامه دارد و به دور از چشم مسئولان شبانه انجام می‌شود.

یک کشاورز برنجکار فومنی که بتازگی برنج خود را برداشت کرده است، درباره ضایعات برنج خود به فارس می‌گوید: معمولاً کاه و کلش برنج را می‌سوزانیم، اما در سال‌های اخیر مسئولان، ما را از این کار منع کرده‌اند.

وی با بیان این‌که دلمان نمی‌خواهد ضایعات برنج را بسوزانیم و موجب ناراحتی مردم شویم، می‌افزاید: اما نمی‌دانیم کاه و کلش برنج را به چه کسی تحویل دهیم و اگر مکانی به ما معرفی شود که آن را تحویل دهیم، دیگر مجبور به سوزاندن آنها نمی‌شویم یا حتی اگر ضایعات را از ما خریداری کنند، می‌توانیم منبع درآمد خوبی داشته باشیم.

در همین حال، معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گیلان نیز با اشاره به این‌که سوزاندن کاه و کلش برنج، روش غلطی برای از بین بردن ضایعات است، می‌گوید: مدیریت اجرایی پسماندها با بخشداری‌ها و دهیاران است.

ایرج بنیادی می‌افزاید: به همین منظور توصیه‌های لازم به تمام مراکز خدمات کشاورزی برای همکاری با دهیاران به منظور تدوین برنامه محلی برای کاهش کاه و کلش و جلوگیری از سوزاندن آنها ابلاغ شده است.

رحمت‌الله رحمانی، مدیر کل منابع طبیعی گیلان نیز سوزاندن ضایعات برنج را تهدیدی برای منابع طبیعی می‌داند و می‌گوید: خشکی جنگل‌های استان، این عرصه‌های زیبا و ثروت ملی را به کانون خطر تبدیل کرده است، بنابراین کشاورزان باید از سوزاندن ضایعات برنج بویژه در حاشیه جنگل خودداری کنند.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گیلان هم سوزاندن ضایعات برنج را مشکل اصلی زیست‌محیطی در فصل برداشت این محصول عنوان می‌کند و با بیان این‌که با افرادی که به سوزاندن کاه و کلش برنج اقدام کنند، برخورد قضایی صورت می‌گیرد، می‌گوید: با ترویج ورمی ‌کمپوست می‌توان از ضایعات برنج برای صنایع تبدیلی استفاده و خوراک مواد اولیه آنها را تهیه کرد.

امیر عبدوس با بیان این‌که سال گذشته سوزاندن کاه و کلش نسبت به سال 90 کمتر بود، تصریح می‌کند: در سال 90 طبق دستگاه سنجش، در یک شب میزان آلودگی ناشی از سوزاندن کاه و کلش به مرحله بحرانی رسیده بود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان با بیان این‌که باید به شرایطی برسیم که هرگز کاه و کلش برنج سوزانده نشود، خاطرنشان می‌کند: بر اثر سوختن یک تن از ضایعات به طور متوسط 12 تا 20 کیلوگرم ذرات معلق و سه کیلوگرم اکسیدهای ازت و گوگرد وارد هوا می‌شود.

وی با اشاره به این‌که سوزاندن ضایعات در اطراف شهرها انرژی را به صورت گرما در هوا آزاد می‌کند، می‌افزاید: در نتیجه شهرها معمولاً از نواحی اطراف گرم‌تر می‌شود.

10 هکتار مزرعه گندم طعمه حریق اجباری

این روش در استان البرز نیز رواج دارد و به گفته مسئولان اداره حفاظت محیط زیست شهرستان کرج، طی ماه اخیر چند مورد سوزاندن مزارع توسط کشاورزان مشاهده شده که البته با ورود بموقع موجب پیشگیری از بروز خسارات بیشتر به طبیعت شده است.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان کرج با اشاره به سوزاندن یکی از مزارع گندم حوالی مهرشهر کرج به مهر می‌گوید: متاسفانه طی روزهای گذشته، یکی از کشاورزان مزرعه گندم حوالی مهرشهر، پس از برداشت محصول اقدام به آتش زدن بقایای گیاهی کرده و ده هکتار از مزرعه 70 هکتاری خود را آتش زده است.

فردین حکیمی می‌افزاید: با وجود این‌که این اقدام جرم است و مجازات دارد، ولی برخی کشاورزان با این توجیه که آتش زدن کاه و کوله موجب تسهیل شخم زدن زمین برای سال بعد می‌شود، پس از برداشت محصول، زمین را آتش می‌زنند در حالی‌که این کار مورد تائید کارشناسان کشاورزی نیست.

وی با اشاره به فرا رسیدن فصل گرما و برداشت محصول یادآور می‌شود: در ماه جاری شاهد مواردی از آتش سوزی در مزارع کشاورزی بوده‌ایم که خاکستر و دوده‌های ناشی از آن در بیشتر مواقع با توجه به نزدیکی به مراکز مسکونی، مشکلاتی را برای ساکنان به وجود آورده است.

حکیمی تصریح می‌کند: بر اساس قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا، قانون مدیریت پسماندها و ماده 688 قانون مجازات اسلامی، اقدام به هر عملی که موجب آلودگی هوا شود و سلامت ساکنان را به خطر اندازد، تخلف تلقی شده و اداره حفاظت محیط زیست از آن ممانعت و با متخلفان برخورد خواهد کرد.