ارتقای سلامت در سایه رسانه ملی

تاثیرگذاری برنامه‌های روتین رادیویی و تلویزیونی به دلیل استمرار تولید و پخش آنها می‌تواند آثار بلندمدتی بر رفتار، ارزش و هنجارهای موجود در جامعه داشته باشد. این برنامه‌ها می‌توانند با آسیب‌شناسی دقیق و اصولی و داشتن درک درست از شرایط جامعه در بخش مورد نظر، توصیه‌هایی برای رفع این مشکلات به مخاطبان ارائه کند. حتی می‌توانند در مواردی با استفاده از رسانه‌های میانجی نظیر وبگاه‌های مستقل به شهروندان مشاوره‌های فردی ارائه و نسخه‌های شخصی برای آنها تجویز کنند.

رسانه‌ها، ابزارهای رصد جامعه هستند و نقش آنها در کشف نقاط ضعف، تاکید بر نقاط قوت و سعی در تقویت آنها انکارناپذیر است. یکی از حوزه‌های مهم در رویکردهای آموزشی رسانه‌ها توجه به سلامت فکری و جسمی اعضای جامعه است، بویژه آن که در دنیای امروزی، ازدحام زندگی شهری و مشکلات معیشتی، سلامت افراد را در معرض تهدید و آسیب جدی قرار داده است. از این رو نقش رسانه‌ها در توجه به سلامت فردی افراد، سلامت عمومی جامعه و کاهش بی‌اخلاقی‌ها و بزهکاری اجتماعی برجسته‌تر است و باید برنامه‌های سلامت محور به لحاظ کمی و کیفی سهم قابل توجهی از تولید و پخش رسانه‌ای به خود اختصاص دهند.

این اتفاق نیازمند تغییر نگاه کارشناسان به برخی مقوله‌ها در تدوین و اجرای سیاست‌های رسانه‌ای است. به این معنی وقتی یک آسیب در جامعه‌ای در حال رشد است، نباید از موضع انکار با آن مواجه شد یا برعکس با تاکید بر آن به گسترش فضای یاس و ناامیدی در جامعه دامن زد.

وظیفه رسانه‌ها در این موارد با در پیش گرفتن راهی میانه روشن می‌شود. رسانه‌ها در این شرایط باید با نمایش واقع‌گرایانه‌ای از شرایط موجود راهکارهای رسیدگی به وضع مطلوب را هم ارائه کنند. تاکید صرف بر مشکلات و سیاه‌نمایی در نشان دادن شرایط فعلی یا تلاش برای درپوش گذاشتن بر واقعیت‌های نامطلوب اجتماعی، نتیجه‌ای جز کج‌فهمی عمومی در پی ندارد.

برای مثال رسانه‌ها در زمینه مبارزه با اعتیاد علاوه بر این که در برنامه‌های گفت‌وگومحور با نگاهی تحلیلی سراغ آخرین آمار و داده‌های روزآمد می‌روند، باید بکوشند در پایان برای بهبود اوضاع اجتماعی چاره‌جویی کنند و از طریق برقراری ارتباط با نهادها و سازمان‌های مربوط وارد عمل شوند. به همین دلیل رسانه‌هایی همچون رادیو و تلویزیون را نمی‌توان در عصر ارتباطات تنها بسترهایی برای نظریه‌پردازی دانست؛ چراکه این نقش می‌تواند به گونه منسجم‌تر و گسترده‌تر در دیگر رسانه‌ها ازجمله فضای مجازی هم دنبال شود.

رسانه‌ها را می‌توان به عنوان یکی از ابزارهای آموزشی کارآمد دانست، اما در نسبت دادن این ویژگی به رسانه‌ها باید موارد زیادی را در نظر گرفت و به این نکات توجه کرد.

این که رسانه‌ها تا چه اندازه در آگاهی‌بخشی به شهروندان بی‌طرفانه عمل می‌کنند و صرفا به منافع آنها و نه کسب سود توجه دارند؟ آیا رسانه‌ها در تنظیم اصول و چارچوب‌های خود به اصل انعطاف‌پذیری در مقاطع بحران و تصمیم‌گیری‌های آنی هم فکر کرده‌اند؟ و این که قابلیت‌های رسانه‌ها در هر جامعه برای جلب اعتماد عمومی تا چه میزان است؟ این روند چقدر زمان می‌برد و این که کسب اعتبار بیشتر و حفظ اعتبار کنونی چقدر در اهم سرفصل‌های سیاست‌های رسانه‌ای قرار دارد؟

رکسانا قهقرایی