در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
وقتی انرژی ما صفر می شود
ساعت 8 صبح بود. با خستگی به کوهی از پرونده های رسیدگی نشده روی میزش نگاه کرد. چشمان خود را ناخودآگاه بست و آرزو کرد ای کاش چند روزی فرصت برای استراحت می داشت. آهی از سر حسرت کشید.
با خودش فکر کرد مگر با این شرایط کار و زندگی ، مرخصی هم معنایی دارد. فشارهای عصبی و روانی که در زندگی روزانه ما به طور فراوان مشاهده می شوند، مولود دنیای صنعتی و فراصنعتی امروز است.
در این میان عواملی که در محیط کار به مرور انرژی یک کارمند را به صفر می رسانند بسیار بی صدا عمل می کنند.
فناوری های جدید از یک سو آهنگ گردش کار در ادارات ، سازمان ها و بانکها را شدت بخشیده و از سوی دیگر رکود و کم تحرکی را به عنوان یک عارضه جدید به ارمغان آورده اند.
تازه ترین آمارهای پزشکی حاکی از گسترش بیماری های عصبی ، خستگی مزمن ، افسردگی و بیماری های روان تنی (بیماری با فشار روانی) میان کارمندان است.
در کشورهای توسعه یافته بویژه کشور ژاپن ، با توجه به تجهیزات نو و انواع رایانه ها در محیطهای کار، برنامه های ویژه ای برای حفظ بهداشت روانی و سلامت کارکنان نیز به اجرا درآمده است.
استراحت های جمعی در محیط کار که با نرمشهای کوچک اما بسیار موثر همراه است ، الزامی کردن مرخصی های سالانه و تدارک تفریحات سالم برای کارمندان هنگام استفاده از مرخصی ، ایجاد تنوع در محیط کار، کاهش آلودگی های محیطی که ناشی از فعالیت انواع رایانه ها، چاپگرها و دستگاه های الکترونیکی است ، از جمله تدابیری است که برای حفظ سلامت ، شادابی و آمادگی روحی کارکنان در ادارات و موسسات گوناگون به کار گرفته شده است.
در حالی که عوارض ناشی از کم تحرکی ، آلودگی هوا در شهر بزرگ و پرجمعیتی مثل تهران نیز که باعث افزایش بیماری های جسمی ، روحی و سکته قلبی می شود زنگ خطری است که برای کشور ما به صدا در آمده است.
دشمن سلامت کار
فشارهای عصبی و روانی که به اصطلاح استرس نامیده می شود در زندگی روزانه ما فراوان مشاهده می شود. دنیای صنعتی و فراصنعتی گرفتاری های زیادی برای بشر به بار آورده است.
نگرانی افراد نسبت به کار، خانواده ، فرزند، دوری اعضای خانواده از یکدیگر و جدایی آنها، نگرانی های مادران کارمند نسبت به وضع کودکان خود، مشکلات اجتماعی ، وضع اقتصادی ، انتظارات سازمان از کارمندان ، پیشرفت فناوری و نگرانی از کهنه شدن معلومات ، اطلاعات و... همگی سبب می شوند فرد از لحظه بیدار شدن تا هنگام آرمیدن شامگاه دچار هیجان ها، تنشها، نگرانی ها، بیم ها و امیدهای گوناگونی باشد که گاه با ظرفیت بدنی ، عصبی و روانی متناسب نیست و فرد و سازمان را دچار مشکل می کند.
دکتر نیلوفر مهدوی روانپزشک استرس شغلی را یکی از مهمترین عوامل تهدید کننده سلامت روان می داند. این استرس ها باعث می شود افراد وظایف و مسوولیت های خود را بخوبی انجام ندهند و خود و اطرافیان را دچار مشکل کنند. در تحقیقی یک سوم پاسخ دهندگان کارشان را بزرگترین منبع استرس می دانستند.
پژوهشی دیگر نیز که میان 200 شرکت انجام شد، نشان داد استرس شغلی یکی از 3 علت شایع غیبت از کار است. بررسی دیگری روی 112 شرکت معتبر انگلیس حاکی از آن است که 65درصد کارمندان معتقد بودند استرس مهمترین عامل نامطلوب سازمانشان است.
گرچه برآورد دقیق بار مالی ناشی از استرس ، کار دشواری است اما هزینه غیبت از کار به دلیل استرس و اختلالات روانی در صنعت انگلستان 3/5 بیلیون پوند تخمین زده می شود؛ البته این برآورد حتما پایین تر از میزان واقعی است ، چرا که مشکلات روانی به علت انگی که دارند، معمولا به عنوان علت غیبت ثبت نمی شوند.
بعلاوه خسارات ناشی از عملکرد کاری ضعیف نیز در این برآورد منظور نشده است. از طرف دیگر محاسبه تاثیر و هزینه این اختلالات بر افراد و خانواده هایشان از نظر بهداشتی و رفاه اجتماعی کاری دشوار است ، اما مشخص است که اهمیت بسیار زیادی دارد و میزان بالایی را در بر می گیرد.
مهدوی در ادامه می افزاید: تاثیر استرس به صورت غیبت از کار، نقل و انتقالات زیاد کارکنان ، ارتباطهای بین فردی نامناسب ، افزایش احتمال سوانح و... روی بازده و کیفیت کاری و عملکرد بهداشت و رفاه کارکنان و خانواده شان به طرز بارزی مشهود است.
جایی که نصف بیشتر عمرمان را می گذرانیم
بی تردید محل کار، خانه دوم ماست. اگر در منزل و در طول شبانه روز حداکثر 8 ساعت را به استراحت اختصاص دهیم ، در مقابل زمان بیشتری برای کار و وقت گذرانی در محل کارمان صرف می شود.
حتی کارمندانی هستند که دو برابر زمان استراحت در خانه را به کار و آمد و شد می گذرانند. باتوجه به این واقعیت که در محیط کار انرژی بیشتری صرف می کنیم و خستگی خیلی زود به سراغ ما می آید، لازم است در خانه دوم ، انطباق بیشتری با محیط داشته باشیم ؛ اما این یک سوی قضیه است.
طرف دیگر عوامل گوناگونی است که در محیط کار باعث خستگی زودرس کارکنان یک سازمان می شود و آنان در پایان روز همین خستگی و پیامدهای آن را به محیط خانه می کشانند و باعث بروز تنش میان خانواده می شوند. عواملی که در محیط کار اداری به مرور انرژی کارمند را به صفر می رسانند، بسیار بی صدا عمل می کنند.
تبعیض ، بی مهری و ناسپاسی به عنوان عوامل روحی و روانی و آلودگی های گوناگون مثل آلودگی هوا و آلودگی صوتی که به وسیله تجهیزات جدید رایانه ای و الکترونیکی به وجود می آیند، به عنوان عوامل جسمی ، بهداشت روانی یک کارمند را تهدید می کنند.
باید دانست احساس رضایت از کار، محیط کار و از خود، 3عامل حیاتی برای انجام یک کار مفید با بازدهی بالاست ؛ بنابراین مدیران سازمان ها باید باتوجه به این عوامل به آسیب شناسی محیطهای کار اداری بپردازند و با استفاده از اهرم های گوناگون محیطی ، شرایطی را فراهم کنند تا بهره وری مناسب حاصل شود.
محیطی سرشار از سلامت روان
از مشخصات یک سازمان سالم آن است که سلامت جسمی و روانی کارکنان آن به همان اندازه مورد توجه و علاقه مدیریت سازمان قرار گیرد که تولید و بهره وری مورد تاکید قرار گرفته است.
در یک جامعه سالم مسوولیت سازمان های تولیدی ، منحصر به تولید هرچه بیشتر کالا و خدمات سودآور نیست و مدیران سازمان های چنین جوامعی می دانند که تولید بیشتر نتیجه و محصول مدیریت اثربخش است.
مدیریت اثربخش نیز بدون توجه و اعتقاد به سلامت روانی کارکنان حاصل نمی شود. مهدوی در این زمینه می گوید: با تحقق این مساله علاوه بر افزایش سلامت و رفاه کارکنان ، بازده کاری نیز بهبود می یابد و در نتیجه تاثیرات اقتصادی مثبتی در پی خواهد داشت.
جامعه ای را در نظر بگیرید که هرچند با اتخاذ شیوه های گوناگون به سطح تولید مورد نظر خود رسیده اند، اما افراد آن عصبی ، مغموم ، ناراضی ، پرخاشگر، بدبین و در انتظار فرصتی هستند تا پریشانی های روانی خود را با کم کاری ، ترور شخصیت یکدیگر، غیبت ، شایعه پراکنی و ایجاد سوانح و حوادث به شیوه های مخرب نشان دهند.
مهدوی ، بهداشت روانی در محیط کار را مقاومت در مقابل پیدایش پریشانی های روانی و اختلالات رفتاری در کارکنان سازمان و سالم سازی محیط و فضای روانی کار می داند. برای رسیدن به محیط سرشار از سلامت روانی بهتر است شاخص هایی را مد نظر بگیریم ؛ ازجمله این که نباید هیچ یک از کارکنان سازمان به دلیل عوامل موجود در محیط کارشان گرفتار اختلال روانی شوند.
کارکنان از حضور در محل فعلی خود احساس رضایت کنند و علاقه مند به ادامه کار در آن سازمان باشند. در ضمن هرکدام از آنها نسبت به خود، روسا و مرووسان و همگنان خود و به طور کلی نسبت به محیط اطراف و بخصوص جایگاه خود در سازمان احساس مثبتی داشته باشند و بتوانند با محیط و عوامل موجود در آن روابط مطلوبی برقرار کنند و در نهایت باوجود مشکلات احتمالی که در محیط خانه و یا در محل کار خود دارند، احساس خوشبختی داشته و از شرایط زندگی خود راضی باشند.
بهاره صفوی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
