جذابیت‌های هیجان‌انگیز یک مسابقه

مسابقه تلویزیونی «چهار باغ» که از شبکه یک پخش می‌شود این قابلیت‌ها را دارد، اما به برنامه‌ای خیابان‌خلوت‌کن بدل نشده است! دلایل زیادی می‌توان برای جایگاه فعلی این مسابقه برشمرد که مهم‌ترین آنها ساختار مسابقه چهارباغ است.

4 مرحله 30 روزه

مسابقه چهارباغ چهار مرحله دارد و در هر قسمت از این مسابقه یکی از بازیگران سینما و تلویزیون شرکت می‌کند و بعد از گذراندن هر مرحله امتیازی می‌گیرد که جمع این امتیازات به عنوان رکورد برای او ثبت می‌شود. بعد از 30 قسمت و در واقع شرکت 30 بازیگر در این مسابقه، برگزیدگان اولیه مشخص و رقابت اصلی در ده قسمت، میان کسانی که بیشترین امتیاز را کسب کرده‌اند برگزار می‌شود.

چهار مرحله مسابقه چهارباغ به این ترتیب است که در مرحله اول که مرحله «رادیو چهار باغ» نام دارد، شرکت‌‌کننده باید یک متن ادبی را با لهجه یکی از اقوام ایرانی بخواند. هر چه این تقلید لهجه به واقعیت نزدیک‌تر باشد، امتیاز بیشتری توسط داوران به او داده می‌شود.

مرحله دوم «دوربین مخفی» نام دارد و بازیگر شرکت‌کننده باید یک شغل را طوری بازی کند که مردم او را در همان شغل باور کنند. مرحله سوم، آشپزی است و شرکت‌کننده ناچار است با مواد غذایی نامتعارف، غذایی خوشمزه درست کند. در مرحله چهارم بازیگر شرکت‌کننده باید از چهره مجریان مسابقه یک کاریکاتور بکشد و امتیاز بگیرد.

فقط کمی هیجان

مراحلی که برای این مسابقه طراحی شده جذاب است، اما یک مسابقه باید بتواند علاوه بر جذابیت، حس رقابت و به دنبال آن هیجان را نیز برای مخاطب ایجاد کند. همذات‌پنداری بینندگان یک مسابقه تلویزیونی و طرفداری آنها از بازیگر مورد علاقه‌شان بهترین فرصت برای ایجاد کشش و هیجان در یک مسابقه تلویزیونی است و فقط کافی است به جای یک بازیگر، هر هفته حداقل دو یا حتی تعداد بیشتری از بازیگران در مراحل مختلف شرکت کنند تا حس رقابت بین مخاطبانی که طرفدار هرکدام از این بازیگران هستند نیز ایجاد شود. علاوه بر این مخاطبان این مسابقه تلویزیونی باید یک ماه تماشاگر این برنامه باشند تا بعد از 30 قسمت برگزیدگان مرحله اول مشخص شوند و ببینند آیا بازیگر مورد علاقه آنها به مرحله بعدی راه پیدا کرده یا نه. در صورتی که این شانس را داشته باشند، شاید بخش دوم مسابقه را همراهی کنند و در غیر این صورت بعید نیست از صرافت پیگیری مسابقه بیفتند.

تصور کنید در هر قسمت از مسابقه دو یا چهار بازیگر حضور داشته باشند و به ترتیب در مراحل مختلف مسابقه توانایی خود را نشان بدهند و بعد در همان مسابقه یک نفر به‌عنوان برنده اولیه معرفی شود؛ در این صورت هم مخاطب با تماشای مسابقه هیجان بیشتری را حس خواهد کرد و هم شرکت‌کنندگان با انگیزه بیشتری رقابت خواهند کرد.

حضور چند شرکت‌کننده در هر برنامه حسن دیگری هم دارد و آن شکل‌گیری فضایی برای گمانه‌زنی است؛ مخاطبان در هر مرحله سعی می‌کنند برنده آن قسمت را حدس بزنند و با لحظه لحظه مسابقه همراه شوند. این روند می‌تواند هر هفته با حضور چند بازیگر در این مسابقه تکرار شود و وجود یک بخش نیمه‌نهایی نیز این امکان را می‌دهد که در نهایت تعداد محدودی از بازیگران به بخش نهایی این مسابقه راه پیدا کنند و در پایان دوره نیز یک بازیگر به عنوان برنده معرفی شود تا مسابقه به سرانجامی روشن و تعریف شده برسد.

گزینه‌های محدود

یکی دیگر از مواردی که باعث شده چهارباغ نتواند به‌عنوان یک مسابقه تلویزیونی حس رقابت و هیجان را به اندازه کافی برای مخاطبان ایجاد کند، محدود و اجباری بودن گزینه‌های هر قسمت است. در این مسابقه چهارباغ چهار مرحله تعریف شده که هیچ گزینه‌ای برای انتخاب در اختیار شرکت‌کنندگان قرار نمی‌دهد؛ بد نیست دست شرکت‌کنندگان در این مسابقه در مواردی باز باشد تا بتوانند مثلا از بین دو یا چند شغل یکی را انتخاب کنند.

مسابقه چهارباغ یا هر مسابقه دیگری می‌تواند ضمن ایجاد حس رقابت، هیجان و جذابیت، لحظاتی خوش برای مخاطبان فراهم کند و این مسابقه به صور خاص، مانند همه مسابقاتی که هنرمندان یا افراد سرشناس در آن شرکت دارند، می‌تواند الگوساز هم باشد. شرکت در یک رقابت یعنی تلاش برای برنده شدن و آمادگی برای پذیرش باخت که این هر دو مورد، نکاتی آموزشی و فرهنگ‌ساز است.

تماشاگر مسابقه‌ای مانند چهارباغ می‌تواند همراه با بازیگر مورد علاقه‌اش، قرار گرفتن در موقعیت برنده یا بازنده شدن را تجربه کند و از واکنش‌های خوب و بد نکاتی ارزشمند را به دست آورد. البته طبیعی است که این قابلیت در هر مسابقه‌ای به صورت ذاتی وجود دارد و نیازی به تلاش تهیه‌کنندگان مسابقه برای تزریق آن به مخاطب نیست.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون