پرنده‌نگری؛ سرگرمی این روزهای شکارچیان

تمام سفرهایم موجب شده تا بتوانم موقعیت مناطق مختلف کشور را از گذشته تا امروز مقایسه کنم. این مقایسه‌ها برایم جالب است و دیگران را هم به این کار تشویق می‌کنم. موقعیتی که گاهی اوقات تلخ است و ناراحت‌کننده و گاهی اوقات رضایت‌بخش و خوشحال‌کننده. تلخی‌هایش به خراب شدن پوشش گیاهی و کاهش منابع آبی بازمی‌گردد و خوبی‌هایش را بعد می‌گویم... .

برای مثال نوروز امسال به اروندرود و بهمن شیر و کارون رفتم. بسیاری از نخلستان‌هایی که محل بازی ما بود، خشک شده بود. بخشی از این خشکی‌ها به دلیل حوادث جنگ تحمیلی بود و بخش دیگر به دلیل کاهش آب رودخانه کارون. خصوصا از این نظر که آب خلیج فارس به هنگام مد وارد نخلستان‌ها می‌شود و کارون دیگر توان مقابله با آن را ندارد و شوری آب موجب می‌شود که نخلستان‌ها از بین بروند. امروز فقط یک میلیون نفر نخل از مجموع دو میلیون نفر نخل در این نخلستان‌ها باقی مانده است. اینها همان نخل‌هایی هستند که مقام کشور ما را در زمینه تولید خرما به دومین مرتبه در جهان رسانده‌اند.

و اما زیبایی‌ها و خوبی‌های جنوب غرب کشور. یکی از اتفاقات خوب افزایش سطح کیفیت محورهای مبادلاتی است که موجب شده از آن حجم عظیم تصادفات در این مناطق خصوصا محور آبادان به ماهشهر به شکل چشمگیری کاسته شود و بخش عمده‌ای از مسیر دوطرفه باشد. علاوه بر این، امکانات رفاهی و تعداد هتل‌ها افزایش پیدا کرده و آگاهی مردم هم نسبت به حفظ محیط زیست، ارزش‌ها، میراث‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی‌شان بیشتر شده است.

خوزستان یکی از جذاب‌ترین استان‌های کشور است زیرا که مجموعه‌ای از جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و باستانی را دارد. در منطقه شوش و شوشتر کهن زادبودم‌های پیش از دوران هخامنشی و زیگورات چغازنبیل، همچنین عمارت‌های باقی‌مانده از امپراتوری سومری‌ها قرار دارد. دیدن قلعه مرمت شده فرانسوی‌ها و آرامگاه یعقوب لیث صفاری هم در نوع خود دیدنی هستند. برای آنهایی هم که به طبیعت و آب علاقه دارند، دیدن بزرگ‌ترین رودخانه‌های کشور مثل جراحی، کرخه، زهره، مارون و بهمن شیر جذابیت خاص خودش را دارد. تمام این رودخانه‌ها در نهایت اروندرود را می‌سازند که بزرگ‌ترین رودخانه خاورمیانه است.

حتی مناطق حافظت شده اطراف کرخه و دز هم دیدنی‌اند. زمانی بود که شیر یال کوتاه و یوزپلنگ هم در این مناطق زندگی می‌کرد و البته هنوز هم گونه‌های جانوری زیادی را می‌توان در اینجا یافت.

از اینها که بگذریم باید به تالاب شادگان در حدفاصل آبادان و ماهشهر اشاره کنم. جایی که امروز گردشگران می‌توانند یک بلم اجاره کنند و قسمت‌های مختلف آن را ببینند. در این بلم‌ها یک راهنما هم هست. اگر این راهنما نباشد احتمال گم شدن گردشگران زیاد است چون تالاب شادگان مساحتی بیش از 400 هزار هکتار دارد. درباره زیبایی‌های این تالاب باید به وجود پرندگان متنوع هم اشاره کرد. اهالی این منطقه و تالاب شادگان سال‌هاست که در کنار هم زندگی مسالمت‌آمیزی دارند.

حال که از تالاب شادگان گفتم باید از تالاب شیمبار در شمال استان خوزستان نیز بگویم. تنها تالابی که رویشگاه درختی را در آن می‌بینیم. تالابی دیدنی که چون در مسیر عبور مسافران قرار دارد دیدنش زحمت چندانی ندارد.

من همه جای کشورم را دوست دارم. و معتقدم که ما آدم‌های بسیار خوشبختی هستیم که در ایران به دنیا آمده‌ایم و زندگی می‌کنیم. ما باید زندگی‌مان را با چنین نعمتی متناسب کنیم تا نسل آینده هم از این همه زیبایی در کشورمان لذت ببرد.

از تالاب‌های جنوب گفتم و دلم می‌خواهد تالاب‌های اقماری جنوب دریاچه ارومیه در جنوب آذربایجان غربی و شمال کردستان در اطراف مهاباد را معرفی و همه را به دیدن آن تشویق کنم.

تالاب کانی برازان الگوی بسیار خوبی از همراهی مردم با طبیعت است زیرا مردم تصمیم گرفته‌‌اند شکار را کنار بگذارند و دوربین به دست بگیرند. در اینجا پدیده تماشای پرندگان (bird watching) بسیار نهادینه است. اهالی از گردشگران در خانه‌های خودشان با غذای محلی پذیرایی می‌کنند. اگر مردم اهمیت محیط زیست و طبیعت را درک کنند خود، مهم‌ترین پاسدار آن خواهند بود.

تا وقتی تالاب کانی برازان وجود دارد زندگی مردم این منطقه هم تضمین شده است. آنها شعار زیبایی دارند که: تالاب خون رگ‌های ماست.

من به همه توصیه می‌کنم که به تالاب کانی برازان بروند و جنبه‌های مختلف آن را ببینند.

از اینها که بگذریم من در سفرهایم محدودیت خاصی برای خود در نظر نمی‌گیرم. گاهی با ماشین شخصی می‌روم و گاهی با هواپیما، گاهی در چادر می‌خوابم و گاهی در هتل. مثلا در خور و بیابانک و کویر لوت در مناطقی استراحت می‌کنم که اغلب هیچ اقامتگاهی ندارد و من هم از کیسه خواب استفاده می‌کنم. سفرهای خانوادگی‌ام بیشتر با خودروی شخصی‌ام صورت می‌گیرد.

ماجرای سفر طولانی است. از هر جنبه‌اش که بگوییم هنوز حرف‌هایی برای گفتن باقی می‌ماند.