کارگردان «کلاه پهلوی»: خوشحالم مردم دربارهی این سریال حرف میزنند
«سید ضیاءالدین دری»، کارگردان سریال تلویزیونی «کلاه پهلوی» به برخی پرسشها دربارهی محتوای تاریخی و نحوهی ساخت این سریال پاسخ داد.
به گزارش خبرنگار سرویس تلویزیون ایسنا، جمعه، یازدهم اسفند ماه در برنامه «هنگام درنگ» که با اجرای «دکتر موسی حقانی» و با حضور «دکتر موسی نجفی» محقق و کارگردان سریال «کلاه پهلوی» برگزار شد، «دکتر حقانی» با اشاره به اینکه موضوع این سریال تغییرات فرهنگی دوره پهلوی اول است، گفت: «برخی از این تغییرات تا امروز هم جامعه ما را درگیر خود کرده و جامعه از برخی جریانهای ایجاد شده در این دوره همچون کشف حجاب تا امروز رنج میبرد».
*** خوشحالم که مردم درباره این سریال حرف میزنند
کارگردان سریال «کلاه پهلوی» نیز با اشاره به پخش بیش از یک سوم این سریال تلویزیونی، گفت: «نمیخواستم به عنوان پاسخگو در چنین برنامهای حضور داشته باشم اما در اینجا فرصت را مغتنم میشمارم و به عنوان یک فیلمساز از صدا و سیما به خاطر پرداختن به تاریخ و آشنا کردن مخاطبان با واقعیتهای تاریخی تشکر میکنم و خوشحالم که مردم درباره این سریال حرف میزنند».
دکتر موسی نجفی نیز با بیان این مطلب که «به نظرم سریال بهانهای برای پرداختن به مباحث تاریخی است»، گفت: «جسارت کارگردان برای ورود به این عرصه قابل تقدیر است و بسیار زشت است که عدهای بخواهند به این خاطر به او حمله کنند؛ البته تقدیر و تشکر بیجا هم کار خوبی نیست».
وی درخصوص جنبههای تاریخی این سریال گفت: «تاریخ این دوره پهلوی تاریخ نزدیکی است و افراد زیادی هستند که هنوز زندهاند و خاطرات تلخ کشف حجاب را دارند. به همین دلیل نمیتوان گفت تاریخ در این زمینه به جمعبندی کامل رسیده و سریال نمیتوانست منتظر جمعبندی کامل دربارهی این مساله باشد اما همین که کارگردان در این مقطع به سراغ چنین سوژهای رفته قابل تقدیر است؛ البته در تاریخ هر کشوری وقایع تلخ و شیرین زیاد است و این سریال ظاهرا روی تلخیها متمرکز شده است. مساله کشف حجاب در دوره پهلوی و ورود عمیق استعمار به ایران هم بسیار تلخ است و تصویری کردن این قصه احتمالا با پایان تلخی همراه خواهد بود».
*** برخی وقایع تاریخی غیر قابل تحریف است
وی سپس درباره جنبههای تاریخی یک اثر نمایشی گفت: «تاریخ دو قسمت است: برخی وقایع آن تکرار شدنی و برخی تکرار نشدنی است. حجاب زنان امروز هم یکی از مسائل جدی همین نظام است و به همین دلیل برخورد ریشهای کردن با این مساله مهم است و این سریال باعث شده ما به متن این وقایع برویم و حالا میتوانیم خودمان را بازیابی کنیم».
دکتر موسی حقانی در ادامه به طرح برخی دیدگاهها درخصوص تحریف تاریخ توسط «کلاه پهلوی» پرداخت و نظر دری را جویا شد.
کارگردان سریال «کلاه پهلوی» در پاسخ به این سوال گفت: «هیچ گاه متوجه منظور افراد از بحث تحریف تاریخ نشدهام. اینکه این سریال گفته رضاخان در مقطعی همه مردم را مجبور به کلاه گذاشتن کرده تحریف است؟! البته در تاریخ سریالسازی این مملکت میزان هجمه به «کلاه پهلوی» بیسابقه است و به خاطر دارم در زمان کیف انگلیسی هم که با مجلس ششم همزمان بود، بیش از 100 نماینده در طول چهار سال در سخنرانیهای خود به «کلاه پهلوی» انتقاد کردند و جالب اینکه حالا عدهای «کلاه پهلوی» را با «کیف انگلیسی» مقایسه میکنند و میگویند آن سریال بهتر بود. به نظرم گاهی اوقات انتقادها شکل سازنده بودن را از دست میدهد».
وی سپس دربارهی شکلگیری ریشههای حکومت پهلوی گفت: «پس از مشروطه غرب با مداخلاتی که در ایران انجام داد باعث شد تا فضایی فراهم شود که مردم از مبارزه با قاجار پشیمان شده و تسلیم پهلوی شوند. روی کار آمدن پهلوی مانند روی کار آمدن خاندانی در سرزمین نجد و حجاز بود که طی ماجراهایی یک خاندان 5000 نفری با کمک خارجیها روی کار آمد و حتی اسم آن سرزمین را هم تغییر داد و سپس این دیکتاتوری موظف به جبران لطف دولت خارجی شد که او را روی کار آورده بود. طبق مطالعاتی که هنگام نگارش فیلمنامه سریال «کلاه پهلوی» انجام دادم، متوجه شدم یکی از اهداف استعمار در رضاخان تبدیل ایران به یک بازار مصرف بود. در آن زمان ایران 14 میلیون جمعیت داشت و از این تعداد هفت میلیون زن بودند که مورد توجه غرب بودند».
*** برای زنان بیحجاب تبلیغ نکردهایم
دری در ادامه اضافه کرد: «وقتی به این بحث ورود پیدا میکنیم، مجبوریم خانمها را نشان دهیم اما دوربین این سریال سعی نکرده برای این زنان تبلیغ کند و صرفا تغییر چهره آنها را نشان داده است. احساس میکنم مردم در طول 30 سال بعد از انقلاب گذشته متوجه شدهاند که نشان دادن یک خانم با کلاه یعنی اینکه آن خانم سرش باز است و موهایش در اصل بیرون بوده است. ما نمیتوانستیم در جمهوری اسلامی برای نمایش عمل خلاف شرع شخصیتها، خودمان مرتکب خلاف شرع شویم و زن بی حجاب را به صورت واقعی بیحجاب نشان دهیم. این نوع نمایش زنان بیحجاب با کلاه یک قرار بین ما و مخاطب است، او هم پذیرفته است».
دکتر موسی حقانی نیز در ادامه این بحث گفت: «تلویزیون ما تلویزیونی پاک است و مخاطب هوشمند هم متوجه میشود که در این تلویزیون نمیتوان صحنه برداشته شدن حجاب یک دختر را نشان داد.»
دری سپس با ذکر خاطره ای افزود: «مادر بزرگی داشتم که دوران کشف حجاب را دیده بود. او حدود 60 سال از عمرش نابینا بود و همیشه چارقدش را با سوزن زیر گلو میبست اما به این قانع نبود و حجاب برایش چادر بود و حتی وقتی غریبهای وارد حیاط منزل میشد، چادر روی سرش میانداخت. چادر چنین اهمیتی در تاریخ داشت و اساس کار «کلاه پهلوی» بوده که خانمهایی که از روی لج یا تحت تاثیر رسانههای بیگانه این روزها بدحجاب هستند، یا با دیدن عکس مادر بزرگ خود در آن دوران فکر میکنند ما ایرانیها نسل اندر نسل بی حجاب بودهایم، بدانند که عمر این پدیده در بدنه جامعه ما از 1314 است».
کارگردان سریال «کلاه پهلوی» در ادامه درخصوص تاثیرگذاری این سریال بر مخاطب گفت: «گاهی میگویند من سریالی ساختهام تا همهی خانمهای بدحجاب را محجه کنم، ما چنین ادعایی نکردیم و فقط خواستیم زنان و دختران ایران بدانند مادربزرگهای آنها بی حجاب نبوده اند و غرب با هدف تبدیل ایران به یک بازار مصرف، پدیده کشف حجاب را در جامعه ایران ایجاد کرد».
*** دیکتاتوری رضاخان غیرقابل انکار است
دکتر موسی نجفی نیز در ادامه با اشاره به اینکه «تحریف تاریخ در دو بخش ماده و صورت تاریخ صورت می گیرد» گفت:«در متن نمی شود تحریف کرد چون اسناد زیادی منتشر می شود و گاهی برخی وقایع قابل تحریف نیستند؛ مثلا کسی نمیتواند منکر نهضت مشروطیت و یا صدور فرمان در تاریخ شود یا نمیتوان گفت 22 بهمن سال 57 جمهوری اسلامی پیروز شد اما در تحلیل تاریخ تحریف صورت می گیرد.مثلا واقعه ای را می آورند و در کنارش آنقدر وقایع دیگر را می آورند که واقعه اصلی دیده نمی شود. برخی موارد تاریخ پهلوی حتی مورد تایید مخالفان جمهوری اسلامی ایران هم هست. اینکه رضا خان دیکتاتور، قلدر و بی سواد بوده و نیاز به هدایت داشته و به همین دلیل افرادی مانند تقی زاده او را هدایت می کردند یکی از نقاط مشترک مخالفان و موافقان جمهوری اسلامی ایران است».
وی در ادامه با طرح این مساله که «این سریال بین سال های جنگ جهانی اول و دوم ساخته شده است» گفت: «این مباحث ارتباط مستقیمی با سریال دارد. تقی زاده متمایل به نازیسم هم بود. البته سریال به لحاظ زمانی محدود است و نمی تواند به همه شخصیت ها و مسائل بپردازد».
در ادامه این برنامه حقانی به پرداختن این سریال به زندگی رجال آن دوره همچون: فروغی، تقی زاده و.. اشاره کرد و گفت:« ذکر اشتباه های رجال سیاسی به معنی نفی توانایی ها و یا تحریف تاریخ نیست. برخی اشتباه ها به قدری سنگین است که دیگر سایه خود را در تمام طول عمر فرد و سایر اقداماتی که کرده می اندازد. مثل قرارداد وثوق الدوله که طی آن وثوق الدوله با امضای قراردادی، ایران را مستعمره کرد و این مساله همه اقدامات مثبت او را تحت تاثیر قرار داد».
*** به تحلیل تاریخ توجه کردم
دری در تکمیل این بحث افزود: «من در این سریال به تحلیل تاریخ توجه کردم و در همین حد از شخصیت فردی مانند تقی زاده استفاده کردم.افرادی مانند تقی زاده و فروغی آدمهای بسیار فرهیخته و با سوادی بودند و در آن دوران چند زبان خارجی می دانستند. آنها آدم های باهوشی بودند اما بعدها وقتی به قدرت می رسند و مسوولیتی را می پذیرند اشتباه هایی انجام می دهند.من تمام پیشینه علمی این افراد را تایید می کنیم اما عملکرد اینها در چند فراز زندگی اشان لطمه های جبران ناپذیری به ایران زده است. در چنین شرایطی وقتی بخشی از زندگی این افراد در سریال نمایش داده می شود، با انتقادهایی درخصوص نحوه به تصویر کشیدن زندگی آنها مواجه می شویم حال آنکه برخی دوستان فراموش می کنند که در حال تماشای سریال هستند و قرار نیست یکباره همه چیز مطرح شود و به مرور اطلاعات به مخاطب منتقل خواهد شد».
موسی حقانی نیز در ادامه با تقدیر از دری به خاطر پرداختن به مباحثی همچون: «تغییرسبک زندگی مردم در دوره پهلوی، استبداد سیاسی، عدم امنیت اقتصادی و...»ابراز امیدواری کرد تا در برنامه های دیگر هنگام درنگ، جنبه های مختلف سریال کلاه پهلوی موشکافی شود.
انتهای پیام
