مشهورترین پناهجوی ورزش جهان

وی با نام نعیم سلیمانوف و با ریشه و تبار ترک، 46 سال پیش در شهر نومچیل‌گراد در بلغارستان چشم به جهان گشود و از کودکی به‌دلیل شرایط خاص و فوق‌العاده فیزیکی‌اش وارد ورزش سنگین وزنه‌برداری شد. نعیم از یازده‌سالگی عضو تیم ملی نوجوانان وزنه‌برداری بلغارستان و از پانزده سالگی عضو تیم ملی بزرگسالان این کشور شد و زمانی که اولین رکورد جهانی‌اش را در رده بزرگسالان شکست، فقط 15 سال سن داشت و وقتی بازنشسته شد، صاحب پیشینه شکستن 46 رکورد جهانی بود و اضافه بر طلاهای جهانی و المپیکی ـ که پیش‌تر وصف آن رفت ـ شش بار هم در مسابقه‌های قهرمانی اروپا اول شده بود. اضافه بر این، او در راهی طولانی که با شرکت وی در مسابقه‌های جهانی مسکو 1983 و با کسب مدال نقره خروس‌وزن (56 کیلو)‌ شروع شد و با قهرمانی او در المپیک 1996 آتلانتا بسته شد، به اولین و تنها فردی تبدیل شد که 5/2 برابر وزن بدنش در حرکت یکضرب وزنه بالای سرش برده است و در دوضرب هم یکی از هفت مرد یگانه‌ای است که سه برابر وزن بدنش وزنه زده است.

در اواسط دهه 1980 بود که فشار دولت وقت بلغارستان روی اقلیت ترک‌تبار ساکن این کشور برای عوض‌کردن نام‌شان و اختیار‌کردن نام‌های بلغاری و برخاسته از فرهنگ آن منطقه آغاز شد و نعیم سلیمانوف نیز در همین خصوص مجبور شد نام نائوم شالامانوف را جانشین نام خود کند. با این حال، ‌این فشار را طاقت نیاورد و در‌ دسامبر 1986 ـ که واپسین تورنمنت جام‌جهانی وزنه‌برداری آن سال در ملبورن استرالیا جریان داشت ـ از اردوی تیم اعزامی بلغارستان در این شهر خارج شد و بعد از چند روز ناپدید‌بودن از طریق سفارت ترکیه در ملبورن به ترکیه رفت و تقاضای پناهندگی کرد. این اعجوبه وزنه‌برداری دنیا از آن پس به موازات نام‌های رایج در ترکیه، نام نعیم سلیمان اوغلو را برای خود برگزید و او که با پشتوانه دو طلای جهانی در سال‌های اقامتش در بلغارستان از آنجا به ترکیه آمده بود، از 1988 به بعد هر چه گرفت و هر مدالی کسب کرد ـ که بسیار هم زیاد بود ـ با نام جدیدش و البته برای دولت ترکیه بود؛ دولتی که به او وعده پاداش‌هایی کلان را داد و زندگی مرفهی را برای وی فراهم کرد و در ازای هر پیروزی او در مسابقات جهانی و المپیک به پای وی طلاهایی به قیمت پیروزی‌های سیاسی ریخت.

گفته می‌شود در مناقشه دیرپایی که بین دولت‌های بلغارستان و ترکیه بر سر موهبت استفاده از وی بعد از ماجرای پناهندگی او در استانبول برپا شد،‌ سرانجام بلغاری‌‌ها با گرفتن یک میلیون و 250 هزار دلار در فاصله چند ماه تا شروع المپیک 1988 سئول رضایت دادند نعیم به نفع ترکیه وزنه بزند و نه کشور زادگاهش و این به واقع پایانی بر ماجرا بود و بلغاری‌ها به سبب موضع ضعیف‌ترشان در ماجرا (به سبب فرار نعیم از آنجا)‌ و سپس تغییر سیستم حکومتی‌شان از ابتدای دهه 1990 و کنار‌رفتن کمونیست‌ها از راس هیات حاکمه‌شان همسو با برچیده‌شدن کمونیسم در اکثر کشورهای اروپا دیگر انگیزه و دلیل و ثمری در تعقیب ماجرا نمی‌دیدند.

نعیم از اوایل دهه 1990 به بعد، اضافه بر وزنه‌برداری برای ترکیه و درو‌کردن مدال‌ها به عنوان یکی از مربیان این تیم نیز انجام وظیفه کرد و از 1996 به بعد که به عنوان یک وزنه‌بردار بازنشسته شد، صرفا به کار مربیگری پرداخت. او در سال 2000 در اقدامی که ابتدا رویایی به نظر می‌رسید و سپس تبدیل به یک کابوس شد، تصمیم گرفت برای بدل‌شدن به تنها وزنه‌بردار تاریخ که در چهار المپیک پیاپی طلا گرفته به صحنه بازگردد. او به همین منظور به سیدنی رفت و یک بار دیگر در 60 کیلو بخت‌آزمایی کرد، اما در همان حرکت یکضرب، سه بار وزنه 145 کیلویی را انداخت و به قول ورزشی‌ها اوت کرد و طبعا امکان کسب مدال را از دست داد، زیرا در المپیک فقط مدال مجموع می‌دهند و یکضرب و دو ضرب مدال‌هایی مجزا ندارد. این تنها نقطه تاریک در زندگی ورزشی مرد خارق‌العاده‌ای بود که در تضاد با قد بسیار کوتاه (47‌/‌1 متری‌اش)‌ دریایی بیکران از قدرت بود و به این سبب هرکول جیبی نامیده می‌شد. او البته وارد کارهای سیاسی هم شد و کوشید برای پست‌هایی مانند فرمانداری منطقه کراچ در ایالت استانبول و سپس کسب نمایندگی این منطقه در پارلمان ترکیه آرای لازم را بیندوزد، اما در هیچ‌یک از این موارد موفق نبوده است و گفته می‌شود قلبش بر اثر فشار وحشتناک ایام قهرمانی ، بیمار شده و حتی یک بار در بهار 2009 سکته هم کرده است. با این حال، این همان قلبی است که پمپاژ آن کل ورزش بسیار سنگین و دشوار وزنه‌برداری را در دوران معاصر تکان داده است.

وصال روحانی / جام جم