در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
وقتی عزیز دردانه رقیب پیدا می کند
رابطه فرزندان و رقابت آنها با یکدیگر موضوعی است که هنگام تشکیل خانواده و بچه دار شدن فکر والدین را به خود مشغول می کند. اگر به فکر داشتن بچه دوم هستید و خود را برای این میهمان آماده می کنید
شکی نیست که بچه دوم تغییراتی در شیوه زندگی والدین به وجود می آورد که بعضی از آنها دوست داشتنی و برخی مشکل آفرین هستند.
چگونه باید با این تغییرات روبه رو شوید، مشکلات غیرقابل اجتناب را از سر راه خود بردارید و به پیوندهای خانوادگی خود استحکام بخشید؛
وقتی به فرزند دوم می اندیشید بهتر است درباره داشتن 2فرزند و مسائل مربوط به آن فکر کنید. با این که شما و همسرتان در این باره به توافق رسیده اید، ممکن است فرزند اول شما در مقابل رقیب واکنش های عجیبی نشان دهد.
بازگشت به بچگی
مهمترین واکنش و رفتار فرزند اول برابر تولد نوزاد پسروی یعنی برگشت به حالت بچگی است بعضی کودکان ، براثر پسروی ، کارها و مهارت هایی را که بتازگی آموخته اند، فراموش می کنند.
کودکی که می توانست بدون کمک دیگران لباس خود را بپوشید، این توانایی را از دست می دهد یا اگر می توانست خود به آسانی بخوابد حالا به قصه گفتن و لالایی پدر یا مادر نیاز پیدا می کند.
مادر از یک سو با مشاهده ناتوانی او احساس دلسوزی می کند و از سوی دیگر از پسروی او عصبانی می شود. بعضی کودکان با قدمهای بلندتری به عقب بر می گردند و با سرعت بیشتری رفتار بچگانه را از سر می گیرند.
گاهی کودک شیوه حرف زدن خود را تغییر می دهد مثل بچه ای که تازه زبان باز کرده حرف می زند و گاهی هوس شیشه پستانک می کند و برای آرامش خود مکیدن پستانک را از سر می گیرد.
این پسروی سریع و رفتار بچگانه برای پدر و مادر ناراحت کننده است و هنگامی که خود را با 2 نوزاد روبه رو می بینند، گیج و عصبانی می شوند.
در این شرایط عادی ترین واکنش آنها سرزنش کردن کودک و باز داشتن او از این رفتار است. در این باره بهتر است والدین ، با پسروی کودک پس از شناسایی عوامل آن به طور مثبت برخورد کنند.
اول باید دانست که پسروی واکنشی عادی و رایج میان کودکانی است که با تنش روبه رو می شوند. افراد بالغ نیز گاهی بر اثر تنش و هنگام عصبانیت ، رفتار مشابهی از خود نشان می دهند، مثلا وقتی یک فرد بالغ دچار افسردگی می شود یک لیوان شیر گرم یا غذایی را که در کودکی می خورده هوس می کند یا به رختخواب می خزد و لحاف را بر سر خود می کشد؛ بنابراین وقتی افراد بالغ در مقابله با ناگواری ها این رفتار را از خود نشان می دهند، مشاهده آن از کودک زیر فشار عصبی چیز عجیبی نیست.
دوم این که وقتی کودک ، نوزاد را مرکز توجه همه افراد خانواده می بیند، تصور می کند رفتار او برای والدین جالب و دوست داشتنی است و آن گاه رفتار بچگانه ای را که مدتها ترک کرده است برای جلب توجه دیگران از سر می گیرد. کودک از مشاهده آنچه اطراف او می گذرد به رابطه بین علت و معلول پی می برد.
وقتی می بیند نوزاد پوشک می پوشد، گریه می کند. پستانک می مکد و در عین حال نسبت به او رسیدگی زیاد می شود، رابطه ای بین رفتار بچگانه و جلب توجه پیدا می کند و خود نیز این رفتار را پیش می گیرد.
بهترین راه جلوگیری از پسروی کودک ، پذیرش احساساتی است که به صورت رفتار بچگانه جلوه می کند. والدین باید به کودک یاد دهند که او می تواند با رفتار بجا که نشانه رشد اوست ، بهتر توجه دیگران را به خود جلب کند.
احساسات کودکانه
گاهی کودک بزرگتر نسبت به نوزاد، احساس خشم و حسادت می کند و حتی این احساس به شکل رفتار خشونت آمیزی درمی آید.
این رفتار، طبیعی و قابل پیش بینی است ، زیرا خشم و حسادت میان همه افراد و در همه سنین وجود دارد. کودک خشمگین ممکن است خشم خود را با کتک زدن ، فریاد و گفتار زشت نشان دهد.
با مشاهده این رفتار ناپسند، والدین نباید ریشه مشکل را در وجود نوزاد جستجو کنند، بلکه کودک ممکن است بدون داشتن برادر یا خواهر کوچکتر هم رفتار مشابهی از خود بروز دهد. پدر و مادری نباید او را از نشان دادن این احساسات منع کنند.
باید به کودک آموخت که احساس خشم و غضب طبیعی است ولی نباید تسلیم آن شد و بهتر است با کنترل آن از بدرفتاری خودداری کرد. وقتی کودک احساس بدی پیدا می کند، غالبا آن را به شکل بچگانه ای بروز می دهد.
واکنش کودک در این حالت با گریه ، فریاد یا پرتاب کردن اشیائ و کتک زدن و چنگ کشیدن به صورت بچه ها و نوزاد ظاهر می شود. این واکنش به کودک کمک می کند عصبانیت و خشم خود را فرونشاند، ولی از آنجا که این واکنش به دیگران صدمه می زند و آنها را تحریک و عصبانی می کند، مشکلات و برخوردهای جدیدی به وجود می آورد.
کودک می بیند که بزرگترها نیز برابر فریاد و غضب او رفتار مشابهی از خود نشان می دهند. نتیجه این برخورد، انفجار احساسات منفی است که باعث عصبانیت و ناراحتی والدین و کودک پس از پایان مشاجره می شود.
وقتی کودک بر اثر عصبانیت احساس خود را با رفتار و گفتار زشت نشان می دهد پدر و مادر باید به او کمک کنند تا او بتواند با حرف زدن ، احساس واقعی خود را بیان کند. وقتی کودک مشغول بازی با عروسک یا اسباب بازی است ، دوست ندارد کسی مزاحمش شود یا او را وادار به خوابیدن کند.
اگر والدین بخواهند کودک را در این حالت بخوابانند، ممکن است با مخالفت او روبه رو شوند و در صورت پافشاری ، کودک با عصبانیت و رفتار و گفتار نامناسب خود پدر و مادر را برنجاند.
برای تربیت کودک و آرام کردنش بهتر است مقابل این رفتار خونسردی و متانت خود را حفظ کنید و با چشم پوشی از خطای او به احساس وی پاسخ دهید. حفظ آرامش و متانت برابر کودکی که کنترل رفتار و گفتار خود را از دست داده ، کار دشواری است ، ولی این شیوه تربیتی به او می فهماند که دادزدن و کج خلقی روش خوبی برای ابراز عصبانیت نیست.
اگر والدین هم در مقابل این برخورد آرامش خود را از دست بدهند، کودک هرگز نخواهد توانست به اعمال و رفتار خود مسلط شود. اگر بتوانید رفته رفته به کودک بیاموزید که به جای تندی و خشونت ، عصبانیت خود را به زبان آورد و آن را ابراز کند، پس از مدتی خواهد توانست احساس خود را بهتر بروز دهد و از پرخاشگری خودداری کند.
تقویت دوستی میان فرزندان
کودک به طور طبیعی برابر هر تغییری که روند زندگی عادی او را مختل کند، واکنش نشان می دهد بویژه وقتی کودک احساس کند با تولد نوزاد مقداری از توجه و عشق والدین را از دست داده است.
اگر کودک به خاطر این احساس از خود تندی و درشتی نشان می دهد والدین باید برابر این رفتار با مهربانی و نرمی برخورد کنند. برخورد تند و سرزنش کردن کودک در این شرایط واکنش منفی او را از میان نمی برد، بلکه از ترس این که عشق و توجه والدین را از دست بدهد، احساس خود را پنهان و در فرصت مناسب عصبانیت خود را بر سر نوزاد خالی می کند.
در این شرایط باید احساس کودک را بپذیرید تا بتواند خود را آرام کند. بهتر است والدین ، کودک را تشویق کنند تا احساس خود را به زبان آورد و بیان کند، حتی اگر از کلماتی استفاده کند که شنیدن آنها خوشایند نباشد.
اگر او نمی خواهد نوزاد را در خودرو سوار کند یا دوست ندارد نوزاد در خانه بماند و این احساسات را به روشنی بیان می کند باید با متانت و خونسردی به حرف او توجه کنید.
برابر این رفتار، با لحن آرام و مهربان با او راه بیایید و ضمن دلداری به او بگویید نوزاد برای شما نیز زحمت زیادی درست کرده و باعث شده است نتوانید وقت زیادی را باهم بگذرانید.
به او اطمینان دهید او را دوست دارید. لازم نیست برای تولد نوزاد ابراز تاسف و پشیمانی کنید تا واکنش های کودک را کاهش دهید. اگر به راحتی احساسات او را بپذیرید و به او اطمینان دهید که همیشه او را دوست دارید، از جانب شما احساس امنیت می کند و واکنش منفی کمتری نسبت به نوزاد نشان خواهد داد.
به کارهای خوبی که کودک برای نوزاد انجام می دهد دقت کنید و او را به خاطر مواظبت و رعایت سکوت هنگام خواب نوزاد تشویق کنید. از این که هنگام دویدن در اتاق دقت می کند تا صدمه ای به نوزاد نرسد، او را تحسین کنید.
این تشویق و تحسین به کودک اعتماد به نفس و دلگرمی می دهد و او را ترغیب می کند تا بیشتر مواظب خواهر یا برادر کوچکتر خود باشد و اسباب بازی هایش را در اختیار او بگذارد.
کارهای خوب او را هر روز یادآوری و به خاطر آنها ابراز رضایت کنید. با این شیوه کودک به شما اعتماد پیدا خواهد کرد و اگر روزی به علت کار اشتباهی از او انتقاد کنید، اشتباه خود را خواهد پذیرفت.
بهاره صفوی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
