تک مصرعی تلخ از آرامگاه صائب تبریزی در اصفهان

محله‌ی «لبنان» در اصفهان بیش از 340 سال پیش،‌ در باغچه‌ای بزرگ و در خیابانی که امروزه به نام «صائب» آشناست، میزبان سنگ مزار «میرزا محمدعلی صائب تبریزی» است. باغچه‌ای که امروز برایش نه دری مانده است و نه توجهی که کسی را به سمت این بنا بکشاند.

خشک شدن رودخانه‌ی کنار آرامگاه، خشکی درختان و باغ آرامگاه، وضعیت بد محوطه‌ی اطراف بنا،‌ سقف آرامگاه، دیواره‌های اطراف سنگ قبر، یادگاری‌نویسی‌ها و آثار آتشی که بر جان ساختمان آرامگاه صائب افتاده، همه نشان از بی‌توجهی و نادیده گرفتن این بنای تاریخی است که اشعارش شاعر مدفون در آن در بسیاری از نقاط دنیا شناخته می‌شود.

صائب بی‌نگهبان و یادگاری‌های جاهلان

یک فعال حوزه‌ی میراث فرهنگی درباره‌ی وضعیت آرامگاه صائب تبریزی گفت: سنگ قبر صائب تبریزی، آسیب‌های زیادی دیده است، یادگاری‌نویسی، دست‌اندازی، ترک و شکاف، پوسیدگی، آتش روشن کردن به‌وسیله‌ی شمع و ایجاد خراش به‌وسیله‌ی اشیای نوک‌تیز مانند کارد از جمله آسیب‌هایی است که تا کنون به این اثر تاریخی وارد شده است.

سیاوش آریا نبودن یک نگهبان و متولی برای این آرامگاه را با وجود نزدیکی‌اش به یک اداره و کتابخانه‌ای بزرگ، از جمله دلایل تخریب قبر این شاعر دانست و ادامه داد: مهم‌ترین پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا چنین مکانی باید بدون نگهبان و باجه‌ی بلیت‌فروشی باشد و دری به‌عنوان ورودی برای گردشگران نداشته باشد؟ مگر جایگاه ادبی صائب تبریزی از کسانی مانند خواجوی کرمانی در شیراز، عطار در نیشابور و دیگر بزرگان و ادیبان کمتر است که همه‌ی آن‌ها بلیت‌فروشی و نگهبان دارند و هم به باغ و گل‌های آن‌ها رسیدگی می‌شود؟ چرا مسئولان فرهنگی اصفهان فکری برای این مشکل نمی‌کنند و این باغ و بوستان را به حال خود رها کرده‌اند؟

او اظهار کرد: شرایط به‌گونه‌ای است که به‌دلیل رفت و آمد کم افراد علاقه‌مند به این منطقه، امکان وارد شدن هر آسیبی به این اثر تاریخی وجود دارد. هرچند آخرین به‌سازی و بازسازی در این بنای تاریخی در سال 1381 به‌وسیله‌ی شهرداری انجام شد؛ ولی حالا 10 سال از آن زمان می‌گذرد و بدون شک این بنا مانند دیگر آثار تاریخی بعد از گذشت این مدت، به توجه بیشتر و دوباره نیاز دارد.

صائب تبریزی، چامه سرای تک بیت‌ها 

«میرزا محمدعلی صائب تبریزی» در حدود سال 1000 هجری قمری در تبریز زاده شد. پدر او تاجر بود و خانواده‌اش جزو هزار خانواری بود که به‌دستور شاه‌عباس اول از تبریز کوچ کرد و در محله‌ی عباس‌آباد اصفهان ساکن شد. وی در این شهر به آموختن علوم زمانه پرداخت. در سال 1034 هجری قمری به هندوستان رفت و در سال 1042 هجری قمری به ایران بازگشت و در اصفهان ماندگار شد و شاه‌عباس دوم به او مقام «ملک‌الشعرایی» داد.

وی حدود 80 سال زندگی کرد و حدود سال 1081 هجری قمری در اصفهان دیده از جهان فرو بست. آثارش به‌جز سه – چهار هزار بیت قصیده و یک مثنوی کوتاه و ناقص به نام «قندهارنامه» و سه قطعه، همه غزل هستند. او 17 غزل به ترکی سرود و سبکی را به کمال رساند که چند سده پس از آن، «سبک هندی» نامیده شد. صائب را «چامه‌سرای» تک‌بیت‌ها نیز گفته‌اند.

محو کی از صفحه دل‌ها شود آثار من

سنگ مزار صائب یک قطعه سنگ مرمر یکپارچه‌ی یزدی است که سنگ مزار قدیمی را در میانش جاسازی کرده‌اند. سنگ اصلی مزار به دو نیم شده است و کتیبه‌ای دارای یک مطلع و یک غزل به خط یک خوشنویس دوره‌ی صفوی دارد. شاید سرنوشت صائب تبریزی نیز همین بیتی است که روی سنگ مزارش نوشته شده است: محو کی از صفحه دل‌ها شود آثار من / من همان ذوقم که می‌یابند از گفتار من. (ایسنا)