سیاه‌بازی در تئاترهای مناسبتی

از سال‌ها قبل دوست داشتم در تماشاخانه سنگلج کار کنم، علاوه بر این آخرین بار که به عنوان بازیگر در این تماشاخانه حضور داشتم سال 65 در نمایش «حسینیه» به کارگردانی احمد میرعلایی بود که در حال حاضر مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی است. در این نمایش همراه ناصر عرفانیان، اسرافیل علمداری، علی اذانی که شهید شد، حبیب‌الله کاسه‌ساز که اکنون تهیه‌کننده سینماست بازی کردم که پس از آن در تماشاخانه چهارسوی تئاترشهر هم اجرا شد.

در متن اولیه، نکات کلیدی تابلوی اول نمایش وجود داشت. نکاتی مثل این‌که «من سیاهم و چند وقت است از خانه‌ام بیرون رفتم و نیامده‌ام»، ولی اصلا قرار نبود به شکل فعلی اجرا شود؛ یعنی قرار بود مهرداد مصطفوی، بازیگری که نقش سیاوش را بازی می‌کند، این بخش را نیز به صورت سیاه‌بازی اجرا کند. نکته دیگر این‌که در این بخش، بازیگر زن نیز نداشتیم. یک روز از داوود داداشی خواستم سر تمرین حاضر شود و با مهرداد مصطفوی که دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد تئاتر هم هست، قدری کار کند؛ ریرا سیاه‌بازی تخصص خاصی می‌خواهد و کمی سخت است که هر کسی بتواند وارد آن شود.

بله، همین‌طور است. وقتی داوود داداشی آمد، به ذهنم رسید که اصلا نقش را به داوود داداشی بدهیم. وقتی با او صحبت کردم، گفتم سیاهی که تو بازی می‌کنی بخشی از وجود شخصیت سیاوش است. بخش سیاه را تو بازی می‌کنی، بخش بچگی‌هایش را محمد جمشیدی و بخش زمان اکنونش را نیز خودش بازی می‌کند.

بله، در متن نمایش نیز در جایی دوست سیاوش اشاره می‌کند که «اگر لباس سیاه را در این ماه بپوشی مردم به تو سنگ می‌زنند.»

ما تعزیه مضحکه هم داریم. همه ما نگران بودیم که اگر کار ما را ببینند اولین صحبتی که مطرح می‌شود این است که ماه محرم است و چرا سیاه روی صحنه است، اما جنس نگاهی که در این نمایش داشتم به گونه‌ای نبود که تماشاگر عمیقا بخندد. به نظر من یک ترکیب هوشمندانه اتفاق افتاد که حداقل تا جایی که من می‌دانم برای اولین بار در ایران اتفاق افتاده است.

من برای اولین بار خواستم سیاه تعزیه بخواند و عمدا خواستم نقش مثبت و تعزیه علی‌اکبر را بخواند که بگویم مهم نیست که او لباس سیاه‌بازی بر تن دارد، بلکه مهم چیزی است که از درونش ریشه می‌گیرد.

پیمان شیخی / جام​جم