تهران رنگین کمان خرده فرهنگ ها

فقط کافی است یک بار هم شده موشکافانه تر از گذشته به ابر شهری که در آن زندگی می کنیم ، نگاهی بیندازیم. آن گاه متوجه خواهیم شد ساکنان گوشه گوشه این شهر از شمال گرفته تا جنوب هر کدام فرهنگ خاص خود را دارند.

کد خبر: ۵۲۲۷۳

ساکنان مناطق پایین شهر آداب و رسوم خاصی دارند که با منش مردم مناطق بالای شهر غریبه است. وقتی رنگ تاسف را در چنین ابرشهری می توان لمس کرد که غریبه بودن با واژه فرهنگ شهرنشینی همچون چادری بر فراز آسمان شهر سایه افکنده و شهروندان را همچون کلافی پیچ در پیچ در هم تابیده است.

7صبح ، یکی از کوچه پس کوچه های تهران: در حالی که هر یک از عابران سعی می کنند به گونه ای خود را از مقابل زباله هایی که شب گذشته نقش آسفالت شده اند و بوی بد در فضا افکنده اند، برهانند بر سرعت گامهای خود می افزایند تا مبادا از اتوبوس که می تواند براحتی در خط ویژه به دل ترافیک بتازد، عقب نیفتند.
در این میان شمار زیادی از افراد، شانس یارشان نیست و مجبور می شوند مسافر تاکسی هایی شوند که گفته می شود تا آذرماه سقف شان بریده خواهد شد ودر ترافیک گم می شوند.
10 صبح ، میدان انقلاب: هنوز از ماشین پیاده نشده ای دیواری از عابران پیاده را می بینی که به اجبار پلیس ، پشت خط عابر ایستاده اند و به چراغ قرمز مقابلشان چشم دوخته اند.
با سبز شدن آن گویی جنگ تن به تن در گرفته است و از روبه رو، عابرانی را می بینی که آماده تنه زدن هستند و اگر دقت نکنی تا رسیدن به آن طرف خیابان صدای استخوان هایت را خواهی شنید.
آن سوی خیابان عده ای از متکدیان را خواهی دید که طلب کمک می کنند و میان جمعیت مرد مقوا به دستی خواستار خرید کتابخانه شخصی شماست.
12ظهر، ابتدای خیابان 15 خرداد: هوا گرم است و صدای چرخ باربرها در فضای بازار در هم تنیده شده است. زمین تفدیده و پر از چاله و دست انداز پیاده رو منتظر است تا تب داغ آفتاب را همچون تازیانه ای بر چهره خسته آنانی که در بازار به عنوان چرخی یا باربر کار می کنند، بزند.
آنان بی محابا چرخ را از پیاده روهای تنگ و باریک و پر از جمعیت رد می کنند و تنها دغدغه شان زود رساندن بار به مقصد است و برای آگاه کردن رهگذران از دورترین فاصله صدایشان در گوش عابران نواخته می شود که بپا نفتی نشی.

مهاجران هنجارشکن
دکتر غلامرضا علیزاده، جامعه شناس با اشاره به حجم بالای مهاجرپذیری شهر بزرگی همچون تهران ، معتقد است: اکثر مهاجران از مناطق محروم و بی بضاعت وارد تهران می شوند و با معیارها، مناسبات رفتاری و الگوهای شهری آشنایی قبلی نداشته و رفتار خود را در جامعه تعمیم می دهند و با هنجار شهروندی ، زندگی در شهر و انطباق با مقررات شهری کمتر آشنا هستند.
وی با اشاره به این که روزانه حداقل تعداد 1000 مهاجر وارد تهران می شوند معتقد است شهر بزرگی همچون تهران با روند مهاجرپذیری بالا در روز، هرگز به مقیاس و معیارهای مناسبات شهری نخواهند رسید؛ چرا که مهاجر به محض ورودش به شهر، حامل 3 پیام اعتراض ، نارضایتی و هنجارشکنی است که به دلیل عدم آشنایی وی با قواعد شهری ، قواعد خود را جایگزین کرده و آنها را خارج از شیوه های مقرراتی گسترش می دهد.

مقدمات شروع مهاجرت
یکی از مهمترین علل مهاجرت از روستا و شهرهای کوچک را می توان معضل کنونی اشتغال ذکر کرد که مهاجران بی آن که در شهر یا روستاهایشان به رفع نیازهای اولیه شان بپردازند، بار سفر بسته و به شهر آرزوهای دست نیافتنی می روند؛ آنجا که پس از گذشت مدتی نگاههای تحقیرآمیز را می بینند.
دکتر علیزاده با بیان این که مهاجران پس از استقرارشان در شهرهای بزرگ و برخورد ناشایست اجتماع با آنها، دچار نوعی نگاه ضد اجتماعی نسبت به جامعه شان می شوند، معتقد است برای از بین بردن اینچنین برخوردها باید از علل و عوامل مهاجرت کاست، چراکه عده زیادی از مهاجران پس از اقامت در شهرهای بزرگی همچون تهران، دچار آسیبهای مختلف اجتماعی شده و بازتاب این آسیب را به جامعه منتقل می کنند.
وی علتهای دیگر مهاجرت افراد به شهرهای بزرگ را عدم اشتغال ، تقلیل جمعیت کشاورزی و نبود امکانات رفاهی و اجتماعی ذکر می کند و معتقد است که با شناخت عوامل موثر مهاجرت و ایجاد صنایع کوچک برای رفاه اجتماعی می توان از رشد بی رویه مهاجرت به شهرهای بزرگ کاست.

فرهنگ شهروندی را در خانه بیاموزیم
شرط داشتن یک شهر خوب و سالم در ایفای نقش مثبت تک تک اعضای خانواده است ؛ خانواده ای که در آن تفاهم ، تعامل ، گذشت و عدالت در آن شکل خاصی دارد و حقوق هریک از اعضای خانواده در موقعیت ویژه خود قرار دارد و در چنین شرایطی است که گفته می شود شهر مجموعه ای از یک خانواده بزرگ است با تفاوت های فرهنگی که فراتر از یک خانواده که برای از بین بردن تضادهای جزیی آن ، از قبیل اقلیت های مختلف ، طبقات و گروههای خاص می توان به ایده آلی نسبی دست یافت.
در چنین شهری اگر فرد محل کار خود را محل زندگی خود بداند، به مدینه فاضله ای که عموما از آن یاد می شود دست خواهد یافت. در غیر این صورت اگر فرد شهر خود را به چشم محل کسب و درآمد نگاه کند و جایی که ایام تعطیل خود را در آن سر می کند، وضعیت شهر همان طور می شود که اکنون در بسیاری از خیابان های شهر تهران اتفاق افتاده است.

شهر ما، خانه ما
ناصر پازوکی ، مدیر کل میراث فرهنگی استان تهران بااشاره به این که ساکنان شهرهای بزرگ برای رسیدن به شهری ایده آل باید خود را شهروند آن شهر بدانند، می افزاید:
ساکنان این شهرها باید شهر را متعلق به خود بدانند، به طوری که اصطلاح «شهر ما خانه ما» با رفتار آنها مطابقت کند و افراد همان حساسیتی را که نسبت به محل زندگی خود دارند، نسبت به شهرشان نیز داشته باشند.
وی در ادامه می گوید: در بسیاری از شهرهایی که جمعیت نسبتا ثابت و پایدار و ساختار جمعیتی یکسان دارند، فرهنگ شهرنشینی قابل قبول مشاهده می شود و در مقابل آن شهرهایی با جمعیت نامتجانس ، ناهمگون و مهاجرپذیر وجود دارند که مشکلات عدیده دارند و فرهنگ شهرنشینی آشفته ای بر آن حاکم است.
بنابراین باید امکانات کشور به گونه ای تقسیم شود که برخی جمعیت ها مجبور به مهاجرت نشوند. امروزه مشاهده می کنیم که عده زیادی از شهرهای یزد، اصفهان ، اهواز، تبریز و مشهد به شهر تهران مهاجرت می کنند.
با کمی تامل می توان حدس زد تمرکز امکانات در تهران و جذابیت کاذب آن برای ساکنان سایر شهرها حائز اهمیت است و اگر جلوی رشد بی اندازه مهاجرت ها گرفته نشود، در مدت زمانی بسیار کوتاه شاهد تخریب و تخلیه روستاها و شهرهای کوچک خواهیم بود.

ساماندهی شهری به وسعت...
اگر فکری به حال تهران 12 میلیونی نشود، در آینده ای نزدیک شاهد استانی خواهیم بود که وسعتش از فیروزکوه تا آبیک قزوین ، از شمال تا لواسان ، از جنوب تا شهرری و ورامین خواهد بود و جمعیت اصلی ایران را در بطن خود خواهد داشت که اگر همراه با انسجام فرهنگی و زیستی جمعیت آن نباشد، به فاجعه ای عظیم خواهد انجامید.
پازوکی ، عضو هیات علمی دانشگاه مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی درباره ساماندهی این معضلات می گوید: با رعایت اصول شهرسازی ، ایجاد امکانات مساوی و مشابه از یک سو و ایجاد عدالت شهری ، شوراهای محلی ، واگذاری اداره محله ها و ایجاد علقه نسبت به شهر از سوی دیگر می توان فرهنگ شهرنشینی را هر چه بیشتر بر این شهرها حاکم کرد.