در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بطری های پلاستیکی باارزش
طی 10 سال اخیر، فرآیند بازیافت در کشورهای توسعه یافته به عنوان یک راه حل مناسب برای باارزش کردن ضایعات تولیدی پذیرفته شده و در این زمینه ، یک نهضت و حرکت عمومی آغاز شده است
قطعات پلاستیکی به کار رفته در صنایع خودروسازی ، کشتی سازی ، تجهیزات الکترونیکی و غیره دارای شناسنامه روش بازیافت هستند.
پلاستیک بازیافتی می تواند در سیمان پرتلند یا به عنوان جایگزینی برای سوخت فسیلی و کاهش آلودگی ناشی از CO2 به کار رود.
همچنین در صنایع کشاورزی بازیافت پلاستیک انجام شده است از نظر تجاری ، پلاستیک به ماکرومولکول هایی اطلاق می شود که از پلیمرها، پیش پلیمرها ساخته شده اند و بسهولت شکل پذیر هستند و ریشه آن از کلمه Plastein است. پلاستیک و پلیمر مترادف نیستند.
پلیمرها و پیش پلیمرها به عنوان مواداولیه پلاستیک ها مطرح اند. این مواد پس از تغییرات فیزیکی و شیمیایی تبدیل به پلاستیک می شوند.
به دلیل مقاومت زیاد در مقابل موادشیمیایی ، تغییرات فیزیکی و وزن کم ، استفاده آنها جاذبه خاصی را ارائه می کند، به طوری که هر ساله مصرف آن با رشدی برابر 7درصد افزایش مواجه است.
بازیافت پلاستیک در ایران و جهان
قرن ها پیش از میلاد مسیح بشر از پلیمرهای طبیعی نظیر قیر طبیعی (Bitumen)، لاک (Lac)و شلاک (shellac) استفاده کرده است.
برای نخستین بار در سال 1838 میلادی PVC به شکل آزمایشگاهی ساخته شد و در ابتدای قرن بیستم یک شیمیدان آلمانی توانست با کلیت را بسازد و از این طریق ، اولین ملکول غول پیکر انسان ساز ابداع شد.
در ادامه به دلیل استحکام ، دوام و سبک بودن PVCدر سال 1912 به تولید انبوه رسید و با گذشت زمان پلیمرهای LDPE، 1+DPE و PP جایگزین پلیمرهای طبیعی شد.
در سال 1976روند تولید و توزیع جهانی پلاستیک به علت افزایش قیمت نفت دچار افت و نوسان شدید شد. از سال 1990 تجارت بازیافت در برخی کشورها سه برابر رشد کرد، به گونه ای که کارخانه های تولید مواد پلاستیکی در کشورهای صنعتی موظف شدند 5 تا 15 درصد مواداولیه خود را از مواد بازیافتی خود تهیه کنند و چون جنس مواد تولید شده مهم است درباره بازیافت این مواد دقت و تلاش زیادی به عمل می آید.
در ایران نیز در سال 1337مطالعات اولیه برای ایجاد کارخانه ای برای تولید PVC انجام گرفت و تعدادی ماشین آلات به این منظور از ایتالیا خریداری شد و در سال 1340نیز این ماشین آلات در شهر صنعتی کرج به نام پولیکا نصب شد.
بدین ترتیب و با گذشت زمان صنایع پلاستیک کشور توسعه یافته ، اما متاسفانه هیچ گونه طرح جامعی برای تولید پلاستیک و بازیافت آن ارائه نشده است.
چرا بازیافت پلاستیک؛
مصرف روزافزودن مواد پلاستیکی ، ضایعات حاصل از آن ، زمین ، رودخانه ، دریا و غیره را آلوده می کند و به مشکلات زیست محیطی می افزاید. باتوجه به مواد اولیه آنها صرفه جویی انرژی را در بر خواهد داشت.
به طور مثال بازیابی ضایعات پلی اتیلن در مقایسه با تولید این ماده از نفت خام ، به 50درصد انرژی کمتری نیاز دارد.
دکتر امیر امینی فر، استادیار گروه شیمی دانشگاه امام حسین در این ارتباط می گوید: پلیمرها به سبب برخوردار بودن از پیوندهای محکم کربن - کربن در برابر تجزیه کنندگان طبیعی ، مقاومت زیادی از خود نشان می دهند و آنچنان که تحقیقات نشان می دهد، به طور متوسط 200سال وقت برای تجزیه این مواد به اجزای تشکیل دهنده آنها لازم است.
از طرفی استفاده از مواد پرکننده در پلاستیک ها در بعضی موارد باعث آلودگی زمین های کشاورزی ، آبهای زیرزمینی و غیره می شود. وی می افزاید: در بعضی موارد محصولات بازیافتی کیفیت کمتری دارند؛ مثلا اغلب بافتهای کاغذ بازیافتی کوتاهتر از کاغذ تولید شده از مواد نو هستند یا آلودگی های موجود در پلاستیک های بازیافتی باعث کاهش کیفیت آنها می شود که می توان خواص پلاستیک های ضایعاتی را با روشهای مختلف اصلاح کرد.
جلوگیری از هدر رفتن منابع طبیعی
تفکر بازیافت و تبدیل مجدد پسمانه ها، باعث جلوگیری از غارت بی رویه منابع طبیعی و کاهش مصرف انرژی ، تقلیل میزان زباله شهری ، کاهش استفاده از مواد اولیه و غیره می شود.
دکتر امینی فر ادامه می دهد: با بررسی درصد میانگین اجزای تشکیل دهنده زباله شهری درصد مصرف پلاستیک پس از کاغذ در جایگاه دوم قرار دارد.
درصد مصرف پلی اتیلن سبک و سنگین در کشورهای اروپای غربی 2 تا 3 برابر کشور ماست. البته 30 درصد پلاستیک های تولید شده در این کشور، از ضایعات پلاستیک و مصرفی است و در کشور ما به نظر می آید یک تا 5 درصد از ضایعات پلاستیک و پلاستیک های مصرفی استفاده می شود واقعا باید اقدام جدی به عمل آید.
نباید فراموش کرد که واحدهای تزریقی پلاستیک حداقل 3تا 5 درصد ضایعات پلاستیک دارند که می توان بسهولت از آنها استفاده مجدد به عمل آورد و از آلودگی محیط زیست جلوگیری کرد.
کمتر CO2 تولید کنیم
بازیافت سبب کاهش تقاضا برای انرژی و مواد خام (اولیه) می شود. ساخت پلاستیک از مواد پلاستیکی ضایعاتی به جای استفاده از مواد گرانول اولیه و بکر، نه تنها سبب حفظ منابع باارزش نفتی می شود، بلکه انرژی مورد نیاز برای این کار را نیز به نصف یا کمتر از آن تقلیل می دهد.
کاهش مصرف سوخت ، یکی از موثرترین راههایی است که مردم می توانند برای کند کردن روند افزایش دی اکسید کربن در پیش گیرند و باتوجه به این که این گاز موجب افزایش دمای جو می شود، لذا بازیافت مواد باید به منزله بخشی از برنامه تاخیر در تغییر آب و هوا مورد توجه قرار گیرد.
روش های بازیابی پلاستیک
برای بازیابی پلاستیک ها 3 روش امکانپذیر است:
بازیابی حرارتی:
یکی از روش های حرارتی ، سوزاندن ضایعات در یک کارخانه برای استفاده از ارزش گرمایی آنهاست. پلاستیک ها از ارزش گرمایی زیادی برخوردار هستند، به نحوی که ارزش سوختی پلاستیک ها در اکثر موارد در حد معادل و یا بیشتر از ذغال سنگ است.
بازیابی شیمیایی:
در بازیابی شیمیایی می توان حجم زیادی از مخلوط پلاستیک ها را که تا حدی کثیف شده اند، مورد بازیابی قرار داد، اما این کار هنوز در مرحله آزمایش و محاسبات است و به نظر می رسد هزینه مواد خام به دست آمده از این راه حدود 2تا 3برابر بیش از استحصال آنها از نفت است.
ماده حاصل از بازیافت شیمیایی پلاستیک را می توان همانند فرآورده های نفتی استفاده کرد.
بازیابی مکانیکی:
در این روش پلاستیک های مصرف شده را پس از جمع آوری ، از نظر جنس و رنگ نیز تفکیک می کنند و آنها را مورد آسیاب قرار می دهند.
محصول به دست آمده از این فرایند که اصطلاحا چیپس نامیده می شود به عنوان خوراک دستگاه های بازیافت پلاستیک مورد مصرف قرار می گیرد. این روش در مقایسه با دیگر روشها مقرون به صرفه تر است.
بهبود خواص مواد پلاستیکی
موادپلاستیکی مصرفی و ضایعات ناشی از آن پس از جمع آوری و تفکیک ، آسیاب می شود و مراحل شستشو، خشک کردن و اصلاح خواص بازیافت پلاستیک روی آن صورت می گیرد.
دکتر امینی فر توضیح می دهد: پس از آن که پلاستیک ها خرد شده و مرحله شستشو را پشت سر گذاشتند آنها را در یک اکسترودر ذوب می کنند.
سپس به رشته های جامد در دستگاه کاتر تبدیل می شوند. در این مقطع ، به دانه های پلاستیکی هم شکل و هم اندازه دانه های مواد نو به دست آمده و همچون مواد نو مورد استفاده قرار می گیرند.
به نظر می رسد با توجه به توسعه علم بازیافت در کشورهای صنعتی در دهه های اخیر باید طرح جامعی تدوین شود، تا صنایع ، به صورت اصولی و علمی در این تحقیقات به موفقیت هایی دست یابند؛ چرا که علی رغم آن که تمام دستگاه هایی که طی مراحل مختلف فرایند بازیافت مورد استفاده قرار می گیرند، در ایران ساخته می شوند، روشهای بازیافت پلاستیک مناسب و استانداردی در کشور وجود ندارد در عین حال تدوین قانونی که بر کنترل کیفیت این محصولات نظارت کند، الزامی است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
