خاطرات دکتر علی لاریجانی - قسمت 64

دوشنبه 15 فروردین 1373 امروز خبری توجهم را جلب کرد: اولین مدرک دکترای ریاضی را در ایران یک خانم کسب کرد. برایم بسیار جالب بود.

کد خبر: ۵۱۵۶۶

تاکنون در ایران دکترای ریاضی داده نشد بود و چند سالی است که بحث دوره دکترای ریاضی مطرح است.
خانم دکتر نسرین سلطانخواه از دانشگاه صنعتی شریف دکترای ریاضی گرفت. این خبر برایم جالب بود که من هم در دوره لیسانس دانشجوی این دانشگاه بودم و در همین دانشکده تحصیل می کردم و علاقه به عرصه ریاضیات همچنان در من وجود دارد.
آن زمان شاگرد اول این دانشکده بودم و قرار بود بعد از فارغ التحصیلی با بورس وزارت علوم به خارج بروم.
سال 58 از چند دانشگاه پذیرش گرفتم و بورس تحصیلی هم آماده شده بود، ولی نرفتم. شرایط انقلابی کشور در من این موضوع را القاء کرد که این کار اقدامی پسندیده و انقلابی نیست! نمی دانم تصمیم درستی گرفتم یا نه، ولی مبنای تصمیم گیری من این نکته بود.
دانشگاه صنعتی شریف از گذشته ظرفیت ریاضی قوی ای داشته ; دکتر رجبعلی پور، دکتر شهشهانی ، دکتر جعفریان و... هم از استادان ممتاز آنجا هستند.
اصولا دانشجویان ایرانی در زمینه ریاضیات درخشش خوبی دارند. از جهت دیگر که یک خانم توانسته موفق به اخذ دکتری ریاضی شود نیز حائز اهمیت است. با توجه به سختگیری سنتی دانشگاه صنعتی شریف در کارهای درسی ، معلوم است ایشان استعداد درخشان و پشتکار خوبی داشته است. یادم هست با آقای دکتر شهشهانی قبل از پیروزی انقلاب درسی در زمینه هندسه دیفرانسیل داشتم. این ، درس مشترک دوره لیسانس و فوق لیسانس بود.
ایشان هم انصافا معلم فوق العاده ای است و امروز هم در عرصه ریاضیات کشور فعال است . خیلی شیرین درس می داد و برای تدریس زحمت می کشید. موقع امتحان فرا رسید.
صبح ساعت 8 ایشان در جلسه حاضر شد و سوالات را توزیع کرد و بعد اعلام کرد وقت امتحان 8 ساعت است!
امتحان تا ساعت 4 بعدازظهر طول کشید! این ، نمونه ای است از سختگیری ایشان و کمی هم مردم آزاری!
خاطرات دیگری هم از دکتر شهشهانی دارم. آن روزها به دلیل علاقه به ریاضیات ، در این حوزه سختکوش بودم. یادم می آید یک روز در درس آنالیز، ایشان یک نامعادله در فضای برداری سه بعدی نوشت و گفت وقتی در دانشگاه برکلی درس می خواندم ، استاد ما این نامعادله را به دانشجویان داد و گفت هر کس آن را حل کند، چند نمره به نمره امتحان او اضافه خواهم کرد.
دکتر شهشهانی توانسته بود آن نامعادله را حل کند; ولی گفت حالا بعد از سالها هر چه تلاش می کنم ، نمی توانم آن را حل کنم. و بعد اضافه کرد حالا هم من اعلام می کنم ; اگر کسی این نامعادله را حل کند، 2 نمره به نمره امتحان او اضافه می کنم!
دوستی داشتم به نام آقای معصومی که فیزیک می خواند و به دلیل ذهن حاد علمی او، با وی رفاقت و دوستی داشتم.
با هم تصمیم گرفتیم تلاش کنیم آن مساله را حل کنیم. کلاسها را رها کردیم و در کتابخانه دانشکده چند ساعت سروکله زدیم ، اما حل نشد. به منزل رفتیم.
روز بعد هم به دانشگاه نرفتم و روی این مساله کار می کردم، اما باز هم حل نشد. روز بعد به دانشگاه رفتم و در کتابخانه دانشکده نشستم ; نزدیک ساعت 4 بعدازظهر مساله حل شد.
با عجله به دفتر دانشکده رفتم. دکتر شهشهانی آنجا بود. راه حل را توضیح دادم و خلاصه ، نمره را گرفتم! البته نمی دانم الان هم می توانم آن مساله را حل کنم یا نه. شاید من هم مشکل دکتر شهشهانی را پیدا کرده باشم! الان از فضای ریاضی آن زمان خیلی فاصله گرفته ام.
عالم سیاست برای تخریب ذهن ، خیلی کارها می کند! از برتراند راسل نقل است که در خاطرات خود گفته است: من تا چهل سالگی که مغزم خوب کار می کرد، در عالم ریاضیات فعال بودم. بعد از چهل سالگی تا شصت سالگی که ذهنم نیم بند بود، به فلسفه اشتغال داشتم.
از شصت سالگی به بعد که ذهنم مطلقا کار نمی کرد، به سیاست پرداختم!
ظاهرا مازودتر از موعد به شصت سالگی رسیده ایم! هر چند حرفهای برتراند راسل را نباید خیلی جدی گرفت! همانگونه که در مسائل متافیزیکی نظرات وی دقیق نیست!