دکتر محمد سلیمانی، وزیر سابق اطلاعات و فناوری اطلاعات پاسخ می‌دهد:

چرا شبکه ملی اطلاعات؟

شبکه ملی اطلاعات با وجود سر و صدایی که به پا کرده‌ است هنوز ابهامات و سوالات زیادی را با خود به دنبال می‌کشد. محمد سلیمانی به عنوان کسی که چهار سال مسئولیت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را در دولت نهم به عهده داشته، می‌تواند پاسخگوی برخی از این ابهامات باشد. گفت‌وگوی جام‌جم با وی را می‌خوانید:
کد خبر: ۵۱۱۵۳۷

چرا شبکه ملی اطلاعات تا این حد وسیع و گسترده در نظر گرفته شده است؟

دو موضوع کلی علت این رویکرد بود. یکی ارائه تسهیلات بیشتر در کشور و یکی تکلیف قانونی برای ایجاد زیرساخت. جای شک و تردیدی نیست که فناوری اطلاعات در خدمت‌رسانی و تسهیل امور و تغییر سبک مدیریت در بسیاری از حوزه‌ها باعث تحولات اساسی و بنیادی شده و می‌شود. امروز بیشتر با استفاده از این فناوری کارهایی را که قبلا غیرممکن می‌نمود اجرایی کرده است و در حقیقت امروز فناوری اطلاعات از ضروریات زندگی محسوب می شود. ماده 46 برنامه پنجم توسعه دولت را مکلف به راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات کرده است. هدف اصلی از چنین شبکه‌ای این است که بستر اشتراک اطلاعات در درون کشور فراهم شود و با پیوستن همه دستگاه‌ها، سازمان‌ها، موسسات و افراد حقیقی و حقوقی به آن شبکه بتوان از مزایا و قابلیت‌های فناوری اطلاعات بهره برد و موجب تحولات چشمگیر در سایر بخش‌ها شد.

در زمان برنامه‌ریزی و قانون‌نویسی برای این کار چه اهدافی را خودتان بالشخصه در نظر داشتید تا این کار جامعیت خود را حفظ کند؟

می‌توانم این موضوع را در هفت بند دسته‌بندی بیان کنم.

1 ـ انجام هر پروژه اقتصادی کلان در کشور (نظیر هدفمندی یارانه‌ها، کارت سوخت و...) نیازمند زیرساخت فناوری اطلاعات است و بدون داشتن یک زیرساخت قوی امکان اجرای این پروژه‌ها عملا یا منتفی است یا از قابلیت‌هایی که ایجاد می‌شود نمی‌توان بهره حداکثری برد یا هزینه اجرا سرسام‌آور بالا می‌رود.

2 ـ فناوری اطلاعات در حوزه‌هایی نظیر بانکداری و تجارت در جهان انقلاب کرده است، به طوری که جابه‌جایی پول در سیستم بانکی را به حداقل زمان و با اطمینان کامل از نقطه‌ای به نقطه‌ای دیگر میسر کرد و فروش آنلاین امروز یکی از شبکه‌های پررونق تجاری است؛ اما کشور ما با وجود همه پیشرفت‌ها، در این حوزه عقب افتاده است.

3 ـ امروز یکی از مشکلات اساسی کشور قاچاق و مساله گمرکات است. تحول در این بخش صرفا در یک شبکه ملی اطلاعات قابل مدیریت است.

4 ـ این فناوری می‌تواند در حوزه قضایی و حقوقی تحولات چشمگیر و اساسی ایجاد کند؛ امری که متاسفانه هنوز در ایران اسلامی کمتر مورد استفاده قرار گرفته است. مبارزه با جرایم و مجرمان، ردگیری، پیگیری و آموزش و اطلاع‌رسانی در این حوزه صرفا در یک شبکه ملی قابل اعتماد امکان‌پذیر و عملی می‌شود.

5 ـ در حوزه امنیت ملی، این فناوری نقش ویژه و بی‌نظیری ایفا می‌کند، به طوری که تراز امنیت ملی هر جامعه‌ای متناسب با میزان بهره‌برداری و به‌کارگیری فناوری اطلاعات آن جامعه است.

6 ـ ارائه خدمات اجتماعی و کاهش هزینه‌های تمام شده مورد مطالبه همه مردم است و این امر با یک شبکه ملی قابل دسترس و ارزان قابل حصول است.

7 ـ سایر بخش‌ها نظیر آموزش، فرهنگ، بهداشت و درمان، کشاورزی و... نیز قابلیت‌هایی دارند که آن قابلیت‌ها با وجود شبکه‌ای ملی بهتر، آسان‌تر و ارزان‌تر فعال و عملیاتی می‌شود. در حال حاضر این قابلیت‌ها اکثرا در حد ایده باقی مانده‌ است.

بنابراین داشتن شبکه‌ای ملی برای کشوری پهناور و پرجمعیت نظیر ایران هم ضروری و هم مقرون به صرفه است. چنین شبکه‌ای در بسیاری از کشورها ازجمله استرالیا و آمریکا و همچنین شبکه‌های اختصاصی مشابه و ملی وجود دارد. البته بدیهی است کاربردها و تفاوت‌های ساختاری براساس اقتضائات هر کشور وجود داشته باشد.

روند اجرایی این شبکه باعث ایجاد ابهاماتی شده است. آیا این موضوع را قبول دارید؟

بله. قبول دارم که روند کند عملیاتی شدن شبکه ملی اطلاعات باعث ابهامات، دغدغه‌ها، سوالات و نگرانی‌هایی شده که ممکن است اهمیت و ماموریت اصلی شبکه را به حاشیه ببرد و این امور به متن بیاید، کما این که رد پای آن را در رسانه بخوبی می‌توان یافت.

آیا استفاده از این شبکه انحصاری خواهد بود؟

معتقدم این نکته بسیار مهمی است و حتما باید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تدابیری را اتخاذ کند که انحصار در شبکه به وجود نیاید، یعنی جنبه ملی و عمومی آن کاملا حفظ شود و آحاد ملت ایران و دستگاه‌های دولتی و خصوصی بدون نیاز به سیر مراحلی نظیر گزینش و... بتوانند در شبکه فعال شوند. بدیهی است شبکه‌ای که ملی باشد باید همگانی باشد، مثل اتوبانی که همه افراد با هر ماشینی و هر مدلی بدون گرفتن مجوز از صاحب اتوبان در آن اتوبان حرکت می‌کنند، گرچه حق عبور پرداخت می‌کنند. حتما باید زمینه رقابت در شبکه برای همه افراد فراهم شود و منافع همه استفاده‌کنندگان بخوبی در نظر گرفته شود و جای هیچ نوع تبعیضی نباشد. برای ورود به شبکه نباید شرط و محدودیتی قائل شد. مثلا تاجری که مجوز تجارت دارد (نه مجوز ورود به شبکه)‌ باید بدون اذن اداره‌کننده شبکه بتواند وارد شبکه شود. به نظرم این مهم‌ترین ابهامی است که در ذهن بعضی‌ها هست و باید ابهام‌زدایی شود.

در این شبکه عامل محدودکننده چه چیز خواهد بود؟

تنها عامل محدودکننده قیمت باشد و لاغیر. شبکه باید جامع و فراگیر باشد تا ملی تلقی شود، لذا باید قابلیت‌های لازم از قبیل میزبانی وب‌سایت‌ها و اتصال کاربران باهم را با سرعت خیلی بیشتر و بدون پرداخت هزینه پهنای باند خارجی داشته باشد و یکپارچه عمل کند. کاربران این شبکه باید از نعمت ارزانی برخوردار باشند. میزان اتکای شبکه به پهنای باند خارجی به حداقل برسد. پهنای باند با هر میزان تقاضا در اختیار کاربران قرار گیرد.

بعضی از منتقدان اعتقاد دارند که دیدگاه امنیتی کمی بیش از آنچه باید باشد، بر این طرح حاکم است. دیدگاه شما چیست؟

این ابهام با کمی دقت منتفی است. بعضی موارد وجود دارد که بدون شبکه ملی امکان عملیاتی کردن آنها وجود ندارد. از سوی دیگر همه امور دیجیتال قابل ذخیره است و دیگران می‌توانند آن را ذخیره کنند. واقعا هیچ عقل سلیمی قبول نمی‌کند اطلاعات ذی‌قیمت ملی کشور در خارج کشور جریان یابد. این یک نیاز بشری نیز هست. حتی یک خانواده سعی می‌کند اطلاعاتش در اختیار همسایه بسیار صمیمی‌اش قرار نگیرد، چه رسد به یک کشور پهناور و صاحب نام مثل ایران اسلامی. لذا نبود شبکه ملی اطلاعات باعث می‌شود کشور از بسیاری امور عملا محروم گردد. ​

می‌خواهم بدانم نظر شما درباره قطع دسترسی به اینترنت بعد از اجرای این شبکه چیست؟

این دغدغه بسیار مهم است. معتقدم اگر ایران اسلامی امروز در جهان از نظر علمی دارای رشد مرتبه اول شده است، یکی از دلایل اصلی آن وجود اینترنت جهانی و بهره‌مندی جوانان و دانشمندان ما از این نعمت است. لذا قطع اینترنت جهانی خود یک خسارت ملی و غیرقابل جبران است. لذا امکان ندارد اینترنت جهانی قطع شود.

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها