نگرانی های حکومت خودگردان فلسطین

گفته می شود زمانی که عرفات و نتانیاهو ، نخست وزیر اسبق رژیم صهیونیستی سرگرم مذاکره در واشنگتن برای امضای قراردادی درباره وضع کرانه باختری رود اردن بودند ، مقامات امریکایی در دوران کلینتون طی یادداشتی از عرفات خواستند جانشین خود را در حکومت خودگردان فلسطینی به آنان معرفی کند.

کد خبر: ۵۱۰۵۰

عرفات نیز در حاشیه آن یادداشت محمود عباس (ابومازن) را به عنوان جانشین خود معرفی کرد اما اکنون و در شرایطی که خروج عرفات از «رام الله» برای معالجه ، فلسطینی ها را در قبال یک علامت بزرگ در مورد رهبری آتی حکومت خودگردان قرارداد ، این پرسش مطرح است که آیا یاسر عرفات ، همچنان بر جانشینی محمود عباس تاکید دارد؛ سنت سیاسی در حکومت های جهان عرب ، حداقل بعد از جنگ جهانی دوم تا به حال بر این منوال بوده که هیچ زمامدار دولت عربی تاکنون ، داوطلبانه از قدرت کنار نرفته و معمولا روی کار آمدن زمامداران در این کشورها توام با مرگ طبیعی زمامدار قبلی و یا وقوع یک کودتای نظامی بوده است . علاوه بر این ، قدرت سیاسی در دنیای عربی ، با وجود یدک کشیدن عنوان پرطمطراق «جمهوری» همواره موروثی بوده و از پدر به پسر می رسد. حال در چنین شرایطی ، یکی از بدشانسی های عرفات این است که وی فرزندی برای انتصاب به جانشینی اش ندارد و به همین دلیل است که هم اینک شمارش معکوس بحران جانشینی برای فلسطینی ها آغاز شده است . البته اطرافیان عرفات تاکید دارند وضع سلامت کلی رئیس سالخورده تشکیلات فلسطینی خوب بوده و وی تا چند روز دیگر ، به سرزمین های فلسطینی بازخواهد گشت . اگر چنین اظهارنظری صحت داشته باشد ، باز هم از اهمیت بحرانی که امروزه فلسطینی ها درخصوص پیدا کردن یک جانشین برای عرفات با آن مواجه اند ، نمی کاهد. واقعیت این است که شخصیت های موثر فلسطینی را می توان تحت 2 عنوان جداگانه سیاسی و امنیتی بررسی کرد. افراد ذی نفوذ در تشکیلات امنیتی مانند رجوب و دحلان ، هیچ گاه آرزوهای خود را برای جانشینی عرفات پنهان نکردند و از این رو بعید است که آنان حاضر شوند مجددا در خدمت شخصیت های سیاسی چون ابومازن (محمود عباس) ، ابوالعلاء (محمود قریع) و یا ابواللطف (فاروق قدومی) قرار گیرند. از طرفی ، شخصیت های سیاسی فلسطینی خود را وارث عرفات می دانند و از آنجا که شماری از آنان ، همپا با عرفات ، جنبش الفتح را تاسیس کردند و سپس سازمان آزادیبخش فلسطین را بنیان نهادند، از این رو ، به طور طبیعی خود را در جایگاه جانشینی عرفات می بینند و همین امر موجب رقابت تنگاتنگ میان آنان برای احراز تفوق و برتری است . با این حال باید عوامل مهم دیگری را در فرآیند انتخاب رهبر جدید فلسطینی ها در نظر گرفت . از جمله آن که باید دید جنبش های اسلامی در فلسطین اشغالی چه موضعی در قبال انتخاب جانشینی عرفات دارند. بی شک این فرآیند بدون لحاظ مواضع این جنبش ها ، ناقص و ابتر خواهد ماند. از سویی ، این نکته هم روشن است که رژیم اسرائیل می کوشد حداکثر تاثیر را درخصوص انتخاب فردی میانه رو و دلخواه تل آویو بر جا گذارد، بویژه این که همکاری نکردن رژیم صهیونیستی با عرفات در 3 سال گذشته ، عمدتا به منظور کمک برای بروز رهبری تازه و در عین حال همسو و همساز با توجهات و درخواست های اسرائیل ، صورت گرفته است . همین موضوع ، امروزه به شکل دیگری می تواند در تحولات مربوط به بازگشت احتمالی عرفات به رام الله ، تاثیرگذار باشد. از یاد نبریم خروج عرفات از رام الله پس از اخذ تضمین های منطقه ای و بین المللی درباره صدور اجازه بازگشت وی ، صورت گرفته است . حال ، چنانچه تل آویو حاضر به پذیرش مجدد عرفات نباشد ، به جریان سازی شکار فلسطینی برای انتخاب رهبر همسو با اسرائیل ، کمک خواهد رساند. این همان نقطه مشترکی است که واشنگتن و تل آویو درباره آن توافق دارند. در آن صورت ، رهبر جدید فلسطینی ها همان خط گذشته عرفات را در مورد ادامه مذاکره با اسرائیلی ها ادامه خواهد داد با این تفاوت که وی برخلاف عرفات که تاسیس دولت مستقل فلسطینی را بدون «قدس» بی معنی و بی اهمیت می دانست ، این شهر مقدس را جزو قلمرو دولت غاصب صهیونیستی به رسمیت خواهد شناخت و تنها به ترتیباتی برای زیارت مسجدالاقصی برای مسلمانان ، از جمله کشیدن یک تونل برای رفت وآمد زایران ، رضایت خواهد داد. با این وصف ، آیا نمی توان گفت فلسطینی ها دچار بحران جانشینی شده اند.