جور نبودن دخل و خرج در تولید یک آلبوم

وجود استودیویی که صدای مطلوبی را بتوان در آن ضبط کرد حق طبیعی جامعه موسیقی تلقی می‌شود؛ اما متاسفانه طی سال‌های گذشته شاهد کم شدن کیفیت آثار موسیقایی هنرمندان ایرانی به سبب ضبط آثار با کامپیوترهای شخصی هستیم.

کارشناسان بر این باورند که افزایش دستمزدهای استودیوها یکی از عواملی است که سبب افت و نزول کیفیت آثار موسیقایی شده است، چون دیگر رغبتی برای هنرمندان وجود ندارد که در این مراکز حضور یابند.

سامان احتشامی، نوازنده و آهنگساز در این باره می‌گوید: شبکه‌ای حرفه‌ای و گسترده برای تولید و عرضه موسیقی در کشور موجود نیست. بر همین اساس نیز انگیزه‌ای برای تولید موسیقی‌های ارزشمند میان هنرمندان و آهنگسازهای کشور وجود ندارد.

این پیانیست با تاکید بر افت صداگذاری و ضبط آثار موسیقی در کشور می‌افزاید: این روند را به نوعی در هنر عکاسی هم داریم. در گذشته نیازمند وجود دوربین‌هایی بودیم که هرکسی توانایی خرید لوازم حرفه‌ای آن را نداشت و برای چاپ تصویر نیز باید به لابراتوارهای عکاسی می‌رفت، اما هم اکنون هر فردی با گوشی تلفن همراه خویش عکاسی و حتی در منزل شخصی‌اش آن را اسکن و چاپ می‌کند.

احتشامی تصریح می‌کند: هنر موسیقی و ضبط آثار نیز از این قاعده مستثنا نیست و دیگر هنرمندان به سبب هزینه‌های سنگین استودیوها رغبتی برای حضور در این اماکن ندارند و بیشتر ترجیح می‌دهند از کامپیوترهای شخصی بهره گیرند.

این آهنگساز ادامه می‌دهد: اگر یک خواننده بخواهد یک اثر را با دوساز به‌صورت حرفه‌ای در این استودیوها ضبط کند دست‌کم باید ده میلیون ریال به آنها بپردازد.

وی می‌گوید: اگر هنرمندی برای ضبط حرفه‌ای اثرش چنین دستمزدی را هم بپردازد باید برای جبران این هزینه حداقل دو هزار لوح فشرده اثر را در بازار پخش و توزیع کند.من معتقدم در چنین شرایطی هیچ انگیزه‌ای برای هنرمندان باقی نمی‌ماند که بخواهند آثارشان را به صورت حرفه‌ای در این استودیوها ضبط کنند. هم اکنون به جرات می‌توانم ادعا کنم 90 درصد آثار موسیقایی که موجود است و به گونه‌های مختلف پخش می‌شود، ضبط سلامتی نداشته است.

این نوازنده پیانو می‌افزاید: متاسفانه ما فرهنگ مهندسی صدا در کشور نداریم، در حالی که ضبط صداهای سالن، فیلم، موسیقی و ... هم اکنون در کشورهای توسعه یافته به عنوان یک تخصص محسوب می‌شود.

بابک شهرکی، نوازنده و آهنگساز دیگر کشورمان نیز در همین زمینه می‌گوید: چند استودیوی حرفه‌ای در سطح شهر تهران وجود دارد که از گذشته فعال بوده و مشتریان ثابت خودشان را دارد، اما غالب استودیوها هم‌اکنون شرایط مناسبی برای کار کردن ندارند و از تکنولوژی‌های عصر جدید عقب مانده‌اند.

وی معتقد است هم‌اکنون کار موسیقی در کشور به‌طور کل، هزینه‌ای که روی دست افراد می‌گذارد بسیار بیشتر از سودی است که عایدشان می‌شود و بر همین اساس نیز رغبتی برای ضبط حرفه‌ای آثار موسیقایی وجود ندارد. بر همین اساس است که ما شاهد بسته شدن و تعطیلی بسیاری از این استودیو‌های ضبط موسیقی طی سال‌های گذشته در کشور بوده‌ایم.

شهرکی می‌گوید: در گذشته به سبب فروش مناسب آثار موسیقایی هنرمندان نیز تمایل داشتند در استودیوهای حرفه‌ای آثارشان را ضبط کنند، اما این روند هم‌اکنون متوقف شده و اغلب آهنگسازها به سبب افزایش دستمزدهای استودیوها ترجیح می‌دهند در دفاتر و منازل خویش و با کامپیوترهای شخصی آثارشان را ضبط کنند.

این نوازنده کمانچه یادآور می‌شود: معتقدم الان تولید موسیقی با توجه به سود فروش آثار به هیچ عنوان توجیه اقتصادی ندارد؛ مثلا اگر فردی بخواهد اثری را به‌طور کامل در استودیو ضبط کند باید دستمزدی بیش از 200 میلیون ریال را پرداخت، در حالی که شاید هیچ شرکتی تمایل نداشته باشد این آلبوم را حتی به 50 میلیون ریال نیز بخرد.

وی اظهار می‌کند: هم‌اکنون دیگر همچون گذشته تهیه کننده موسیقی در کشور وجود ندارد و اگر افرادی هم آثارشان را به استودیوهای موسیقایی می‌برند بیشتر جنبه دلی دارند و خودشان هم واقف به عدم برگشت سرمایه‌شان هستند. شهرکی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌گوید: متاسفانه مسئولان و مدیریت موسیقی کشور هیچ حمایتی در این زمینه از هنرمندان نمی‌کند.

دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شاید فقط یک استودیو ضبط آثار موسیقایی داشته باشد که آن هم بیشتر وسایلش آنالوگ بوده و اغلب برای آثار ارکستر سمفونیک استفاده می‌شود.

وی یادآور می‌شود: نباید فراموش کرد که هنر موسیقی عاملی فرهنگساز است و حیف است به این هنر با بی‌میلی و گذرا نگریسته و پرداخته شود. هیچ‌گاه امکان ندارد موسیقی فیلمی ایرانی بتواند در جشنواره‌های خارجی جایزه‌ای کسب کند، چون آخرین نفری که برای تهیه فیلم با وی صحبت می‌شود آهنگساز است و وی باید در مدت یک ماه یا حتی یک هفته اثرش را تحویل دهد.

وی با تاکید بر حمایت بیشتر از هنرمندان جامعه موسیقی کشور می‌گوید: اگر آثار فاخر با کیفیت‌های مطلوب ضبط و در دسترس شهروندان قرار گیرد دیگر شاهد گسترش و نفوذ موسیقی‌های بیگانه یا زیرزمینی در کشور نخواهیم بود. هنرمندان زیادی در کشور هستند که در عرصه موسیقی حرف‌های نو و جدیدی دارند، اما به سبب مشکلاتی که در این عرصه هست در کنج خانه‌هایشان مانده‌اند.

حمید بازگشا / جام‌جم