استفاده از موقعیت‌های دراماتیک

 «تجربه‌های آقای خوشبخت» عنوان سریال 90 قسمتی است که هم‌اکنون از شبکه آموزش پخش می‌شود.

این مجموعه با این که شخصیت اصلی‌اش ماسک یک عروسک بر چهره دارد، ولی مخاطب بزرگسال را هدف قرار داده و می‌خواهد در هر قسمت خواص یک داروی گیاهی را به مردم آموزش دهد. با حامد عقیلی، کارگردان این مجموعه درباره جزئیات ساخت سریال همصحبت شدیم.

این کارگردان، بازی در مجموعه طنز 39 و کارگردانی مجموعه‌هایی چون دنیا رو ببین، صندلی خاکستری، جستجو، فرهنگ حرکت و آوای دل را در کارنامه دارد.

ظاهرا قرار است در مجموعه 90 قسمتی تجربه‌های آقای خوشبخت درباره 90 داروی مختلف صحبت شود. روند شناسایی این داروهای گیاهی به چه صورت بود؟

حدود یک سال پیش گروه نویسندگان، تحقیق درباره داروها را شروع کردند. بعد از این، 90 دارو را پیدا و سعی کردند براساس آن دارو‌ها قصه‌های هر قسمت را شکل بدهند. آن زمان من جزو این گروه نبودم، اما خبر دارم که از اردیبهشت سال گذشته کارشان را شروع کرده‌اند.

از زمانی که به گروه پیوستم براساس بضاعت خودم برخی متن‌ها را تغییر دادم. در تولید سریال معذوریت زمانی داشتیم. سعی کردم بدون آن که به کلیت ماجرا لطمه بخورد قصه‌ها را فشرده‌تر کنم که در زمان 10 تا 15 دقیقه قابل اجرا باشد. همچنین یک بخش کوتاهی را از دل قصه درآوردم و در آن دوباره روی داروی مورد اشاره تاکید کردم.

بعضی‌هایش را خودم هم نمی‌شناختم. برای همین قبل از تولید لازم بود سری به اینترنت بزنم. مثلا داروی سفوف
ـ که خیلی هم کمیاب است ـ برایم ناآشنا بود. برخی داروهای ترکیبی مثل زرده تخم‌مرغ و آلوورا و روغن کرچک را معرفی کردیم. این داروی ترکیبی برای گرفتگی عضلات مفید است. من علم دارویی آنچنانی نداشتم. برای خود گروه، آشناشدن با این داروها خیلی جالب بود. هر قسمتی را که شروع می‌کردیم کل گروه با یک داروی جدید آشنا می‌شدند.

مصرف خودسرانه داروهای شیمیایی یکی از معضلات پزشکی جامعه ماست. داروهای شیمیایی عوارض زیادی دارد. اگر مردم به سمت استفاده از داروهای گیاهی تشویق بشوند، حداقل فایده‌اش این است که گرفتار عوارض نمی‌شوند. مثلا کمتر کسی است بداند خوردن دوغ ترش می‌تواند جلوی عطش را بگیرد.

همیشه باید یک اتفاقی بیفتد تا درام شکل بگیرد. بیماری خودش یک اتفاق است که می‌توان بر محورش قصه را شکل داد. همیشه برای هر بیماری و دارویی یک موقعیت نمایشی وجود دارد. بشر مدام با درد و بیماری مواجه است و نوشتن قصه برای اینها کار سختی نیست.

بله. یا بیمار داریم یا این که همسر و اطرافیان فرد بیمار را نشان می‌دهیم. خیلی وقت‌ها هم می‌گوییم بیماری ناشی از سوءتفاهم است. مثلا آدم‌ها با مصرف مواد مخدر دچار سوءتفاهم می‌شوند. کسی که غلظت خون بالایی دارد ظاهرش خیلی شبیه به معتادان است. مردم، کبودبودن زیر چشم‌ها و داشتن صدای دورگه را نشانه قطعی اعتیاد می‌دانند. الان اگر در تاکسی یک نفر چرت بزند بقیه به او بد نگاه می‌کنند. در چند قسمت، داستان‌هایی با این مضمون داشتیم. زنی داشت از همسرش جدا می‌شد چون فکر می‌کرد او معتاد است. آقای خوشبخت فهمید که این مرد دو شیفت کار می‌کند و مشکل خونی دارد و برای او داروی گیاهی تجویز کرد.

یک شخصیت ثابت دیگر هم داریم که سرایدار مجتمع است. بقیه بازیگرها در هر قسمت یک تیپ خاص را بازی می‌کنند. این قصه برای یک مجتمع صد واحدی نوشته شده بود. بهترین کار این بود که یک تعداد بازیگر برای نقش‌های متفاوت داشته باشیم. در این رابطه باید با نویسندگان صحبت کنید. تهیه‌کننده، دست نویسندگان را باز گذاشته تا تیپ‌های متفاوتی وارد داستان بشوند.

من 18 سال پیش کارم را با شبکه سه شروع کردم. خودم با این که برنامه ترکیبی زیاد ساختم ولی مخالف این‌جور برنامه‌ها بودم. فکر می‌کردم اگر قرار است چیزی آموزش داده شود، این آموزش در قالب نمایش تاثیرگذارتر است. این‌دفعه ناگهان با پیشنهادی مواجه شدم که با تفکراتم هم‌راستا بود. شبکه آموزش باید به سمت ساخت سریال برود. با وجود شبکه‌های ماهواره‌ای حتما باید شبکه‌های ما جذابیت داشته باشد تا مخاطب پای تلویزیون بنشیند. برخی مسئولان شبکه آموزش می‌گفتند اگر اسم شبکه عوض شود شاید تعداد مخاطبش بالا برود. مردم این ذهنیت را دارند که شبکه آموزش یعنی میزگرد و کلاس درس و گچ و تخته‌سیاه. من و شما هم تمایل نداریم برنامه‌های اینچنینی ببینیم و بیشتر دوست داریم، هم یاد بگیریم و هم سرگرم شویم. من اصلا ادعا ندارم سریال تجربه‌های آقای خوشبخت تجربه صددرصد موفقی بوده است. به نظر من این سریال فقط یک فتح باب بود. من در طول تولید بارها افسوس خوردم که‌ای کاش اتفاقات دیگری می‌افتاد.

مثلا می‌گفتم ای کاش در روند نگارش خودم حضور داشتم. اگر این کار بخواهد ادامه پیدا کند حتما باید شخصیت‌های ثابت بیشتری داشته باشیم. روی قسمت‌های انتهایی که مجزا کرده‌ایم، می‌توانستیم بیشتر کار کنیم.

اول قرار بود در 10 دقیقه قصه‌ها را اجرا کنیم. الان به زمان 15 دقیقه رسیده‌ایم. فکر می‌کنم همین 15 دقیقه مناسب باشد، مگر این که قصه‌ها جور دیگری نوشته شود.

ما داشتیم یک کار آموزشی را در قالب نمایشی ارائه می‌دادیم. دوست داشتیم کارمان تا آنجا که می‌توانیم کامل باشد. رضا فیاضی شخصیتی است که صدایش از خودش مشهورتر است. همچنین رضا فیاضی مخاطب را یاد کارهای عروسکی می‌اندازد.

بیژن بنفشه‌خواه وزنه‌ای بود که در افزایش جذابیت کار به ما خیلی کمک کرد. قرار بود این سریال بار طنز زیادی داشته باشد. نویسنده‌ها هم تلاش خودشان را کردند، اما یکسری مشکلات پیش آمد. مثلا ما نتوانستیم از بیژن بنفشه‌خواه در همه جا استفاده کنیم.

عملا به دلیل مشغله این بازیگر مجبور شدیم بازیگران دیگری بیاوریم. می‌خواستیم با حضور ثابت برخی بازیگران طنز کار پررنگ‌تر شود که نشد. من از مجموعه 39، کار طنزم را آغاز کردم. طنز همیشه با حضور متن خوب و بازیگر خوب ایجاد می‌شود. در کارهای جدی، یکی از اینها دیگری را پوشش می‌دهد. من دوست داشتم بازیگران وقت داشتند و با متن سر و کله می‌زدند. اگر این اتفاق می‌افتاد بازیگران دیده می‌شدند و فرصت بداهه‌گویی پیدا می‌کردند.

احسان رحیم‌زاده - گروه رادیو و تلویزیون