فوتبال به مدیران آسیب می‌زند

دنیای توسعه‌یافته به این جمع‌بندی رسیده است که دولت‌ها در امور غیرهویتی و غیرامنیتی یک جامعه صرفا باید نقش برنامه‌ریزی و نظارتی داشته باشند و کارهای خارج از این دو مقوله، توسط مردم انجام شود. همین نکته مهم در قانون اساسی پیشرفته ما نیز دیده شده و در اصل 44 آن کاملا تصریح شده است. در عین حال، شاهدیم در مقوله فوتبال ـ که نه در حوزه هویتی جامعه و نه امنیتی واقع است ـ با گذشت این همه سال، وزارت ورزش برخلاف اساسنامه فیفا، امور تیمداری دو باشگاه رقیب استقلال و پرسپولیس را به عهده گرفته است. یعنی امور مربوط به استقلال و پرسپولیس به معاونان سابق یا برخی هم‌استانی‌ها واگذار شده است.

حالا چگونه معاون حقوقی و امور استان‌های یک وزارتخانه می‌خواست مدیریت تخصصی ورزشی کند، دیدیم که او بعد از جذب بازیکنان و مربی، بدون رعایت شئونات مدیریتی و حفظ حرمت‌های لازم، به مدیر عامل خود حملاتی وارد آورد و او را از اعتبار خارج کرد! در چنین شرایطی، تازه وزیر ورزش متوجه شد در انتخاب خود برای هدایت یک باشگاه بزرگ و پرطرفدار دچار اشتباه شده است و او را کنار گذاشت. خب، با چنان رفتاری در مدیریت کلان، آیا می‌توان توقع همدلی در بین بازیکنان و مربیان داشت؟ و در حالی که مدیران، چنان برخوردهایی با یکدیگر دارند آیا می‌توان از تماشاچیان انتظار داشت خویشتندار باشند و احترام‌ها را رعایت کنند؟ برای پرسپولیس هم داستان تقریبا مشابهی وجود دارد. در حقیقت هرچه در این بیراهه با سرعت بیشتری پیش برویم از مسیر درست فاصله بیشتری می‌گیریم.

باید هرچه سریع‌تر برگردیم و قواعد فوتبال دنیا را رعایت کنیم. در حقیقت باید مجمع واقعی تشکیل شود و آن مجمع، هیات مدیره واقعی تعیین کند. دولت هم با اتخاذ برنامه میان مدت 5 تا 7 ساله، آن‌قدر به این باشگاه‌ها کمک کند که سر پا بایستند تا جایی که پتانسیل بالای درآمدزای فوتبال، بالفعل شود. ولی اگر همین طور مدیر بگماریم و او چک صادر کند و بگوید خودم می‌دانم از کجا پول بیاورم، ولی وقتی او رفت بدهکاری زیادی باقی بماند، این فاجعه، قابل حل نیست.

من از سر دلسوزی برای نظام، نقدهایی وارد می‌کنم. از جمله این‌که نباید مدیران خوش‌نام و موفق را وارد فوتبال کنیم تا به حسن‌سابقه آنها لطمه جدی وارد شود، چون مدیریت در عرصه فوتبال و ورزش قهرمانی برخلاف خیلی مقوله‌های دیگر قابل ارزیابی است. به عنوان نمونه، فردی در تربیت بدنی تهران 15 سال به عنوان مدیر نمونه برگزیده شده بود ولی طی 6 ماه فعالیت در مدیریت باشگاه پرسپولیس آن‌چنان به وجهه‌اش لطمه خورد که مدتی از فعالیت تعلیق شد. یا فرد دیگری که از نمایندگی مجلس به مدیریت استقلال برگزیده شده بود به دلیل سابقه سه ماهه فرمانداری، مشابه یک فرماندار در استقلال مدیریت کرد و نتیجه‌اش آن شد که در همان دوره کوتاه سه ماهه مدیریتش چه اتفاق‌های عجیبی به سراغ استقلال آمد! افرادی که مثلا در راهنمایی و رانندگی برای خود شهرت و محبوبیتی ایجاد کرده‌اند باید بدانند اینجا برخلاف حوزه‌های دیگر، عرصه‌ای بسیار پرریسک و قابل ارزیابی کمی و کیفی است؛ یا تیمشان قهرمان آسیا می‌شود و عملکردشان مثبت ارزیابی خواهد شد و یا راهی دسته دوم می‌شود که به هیچ شکل نخواهند توانست حیثیت حرفه‌ای خود را برگردانند.

با عملکردی که تشریح کردم و تکدیگری، شعارگرایی و سردرگمی فوتبالمان بین بخش دولتی و غیردولتی، متاسفانه مسیر عقب‌رفت فوتبال ما به موازات رشد رقبا ادامه دارد، طوری که کشورهای عربی که تا همین چندی پیش از رویارویی با فوتبال ما وحشت داشتند اکنون به طور جدی برایمان دردسرساز می‌شوند و ما سال‌هایی طولانی است که از قهرمانی در آسیا بازمانده‌ایم لذا به عنوان یک اصل کلی، باید به کارشناسان و انبوه تحصیلکرده‌های ورزش و تربیت بدنی بهای بیشتری داد و از کارشناسان و مسئولان فنی در بدنه ورزش و فوتبالمان استفاده بهینه‌ای کرد تا کارها به صورت صحیح و علمی و کارشناسی پیش رود و در گذر زمان آب رفته به جوی بازگردد.

آنچه جای امیدواری است این‌که هنوز در استقلال افراد خبره و باتجربه‌ای مثل پورحیدری، قلعه‌نویی و حتی بابازاده حضور دارند که بخوبی می‌دانند چگونه تیم را به شرایط مطلوب برگردانند. حتی خود فتح‌الله‌زاده هم الان مدیر کاملا باتجربه‌ای شده است که در بحران‌ها راه‌های برون‌رفت را می‌یابد اما باید منتظر ماند و دید که هیات مدیره جدید باشگاه استقلال اختیار کافی به او خواهد داد یا مثل هیات مدیره قبلی اجازه تنفس به او نمی‌دهد؟ ولی من به عنوان عضو کوچکی از جامعه فوتبال وضع پرسپولیس را کاملا مبهم و نامشخص می‌دانم چون در وخیم‌ترین شرایط تاریخ پرسپولیس و غرق شدن این باشگاه در بحران، دوستان، فرشته نجات ورزش‌های دیگر شده‌اند و می‌خواهند تمام مشکلات ورزش قهرمانی را یک​تنه حل کنند! مطمئنا با این نوع تفکر مدیریتی و این گونه شعارهای بزرگ، نمی‌توان به آینده پرسپولیس خیلی امیدوار شد. به هر حال باشگاهی که ابتدا بازیکنانی کم‌انگیزه را جذب می‌کند و سپس به فکر تعیین مربی می‌افتد معلوم است که فردی را برای پذیرفتن نتایج ضعیف خود نخواهد یافت چون آن مربی، بازیکنانش را انتخاب نکرده است که در مقابل نتایج عملکردشان پاسخگو باشد.