37 هزار قنات در کشور فعال است

دکتر علی‌اصغر سمسار یزدی در گفت‌وگو با ایسنا تصریح کرد: کشور ایران صاحب 37 هزار رشته قنات فعال است که سالانه حدود 7 میلیارد مترمکعب آب‌های زیرزمینی را استحصال می‌کنند و عمدتا در اختیار بخش کشاورزی است.

وی در خصوص عمده ویژگی‌های ممیزه قنوات از دیگر سازه‌های آبی تصریح کرد: قنات‌ باعث افت سطح آب در سفره‌ها نمی‌شود و در واقع سرریز سفره‌ها را تخلیه می‌کند، بدون بهره‌گیری از انرژی‌ الکتریکی و سوخت‌های فسیلی، آب‌های زیرزمینی را از اعماق زمین به سطح زمین منتقل می‌کند و نکته‌ مهم دیگر ارتباط قنات‌ها با میراث معنوی شامل نظام‌های بهره‌برداری و مدیریتی حاکم بر آن از قبیل نظام وقف، نظام توزیع و تقسیم آب و نظام تعمیر و نگهداری آن است.

وی ادامه داد: همین ویژگی‌ها، امروزه نگا‌ه سازمان‌های بین‌المللی و مجامع پژوهشی و دانشگاهی را به خود معطوف کرده، به طوری که کارکرد این سازه تاریخی در جوامع امروزی زبانزد عام و خاص شده است.

مدیر مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی کشور با بیان این که در مدت قریب به 70 سال اخیر، برداشت از سفره‌های زیرزمینی از طریق چاه، برخی سفره‌ها را از تعادل خارج کرده است، خاطرنشان کرد: مجامع پژوهشی و علمی امروز در واقع به دنبال راز و رمز پایداری سیستم‌های سنتی استحصال آب از جمله قنات‌ها و استفاده از نظام‌های حاکم بر این سازه‌ها برای رفع چالش‌های فعلی مدیریت منابع آب است.

سمسار یزدی بهره‌برداری بیش از اندازه از برخی سفره‌ها و منابع آب زیرزمینی را علت کم‌آب شدن یا خشکی برخی قنوات ذکر و اضافه کرد: اصلاح تدریجی وضع این گونه قنوات تنها با تلاش در جهت کنترل بهره‌برداری از این سفره‌ها و جلوگیری از وارد نمودن فشار بیشتر بر سفره‌های منابع آب‌های زیرزمینی بویژه در مناطق ممنوعه کشور، در کنار اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی امکان‌پذیر خواهد بود.

به گفته وی ، حفر نکردن چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق در حریم قنات و عدم اجرای طرح‌های توسعه‌ای مختلف اعم از صنعتی، کشاورزی، عمرانی و ... در حریم آنها می‌تواند در تداوم حیات قنوات‌ موثر واقع شود.