دنیا کاریکاتوریست‌های ایرانی را می‌شناسد

متاسفانه در شهرستان‌ها با توجه به کوچک بودن و محدود بودن سفارش‌ها، هنرمندان نمی‌توانند کار زیادی انجام دهند. به همین سبب جشنواره‌ها تنها جایی هستند که هنرمندان بخصوص شهرستانی‌ها می‌توانند آثارشان را ارائه کنند. البته این حضور بر روند کار بی‌تاثیر نیست. زیرا ناشران وقتی با رزومه هنرمندی که قصد دارند سفارش کار به او بدهند روبه‌رو شوند و از حضور او در جشنواره‌های خارجی مطلع شوند، بیشتر به هنرش اهمیت می‌دهند.

به نظرم یکی از تاثیرات خوب این جشنواره‌ها این است که هنرمند خود و هنرش را ارتقا می‌دهد و به واسطه آشنایی با هنر دیگر کشورها در یک فضای مناسب خود را به مرحله خوب می‌رساند که البته در این فضای خوب می‌تواند سفارش کار بگیرد و دیگر احتیاجی به حضور مداوم در جشنواره‌ها نداشته باشد. چرا که وقتی سفارش کار نیست، ناخودآگاه هنرمند به سمت شرکت کردن در جشنواره گرایش پیدا می‌کند به گونه‌ای که برخی منبع درآمدشان همین جشنواره‌ها و دریافت مبالغی زیاد بواسطه جوایز بین‌المللی است.

از سویی دیگر جشنواره‌ها تنها مکان استاندارد برای ارائه اثراست چرا که با اثرتان می‌توانید حرف دلتان را بزنید و برگزار کنندگان نیز برخوردشان با هنرمند کاملا حرفه‌ای است و حتی اگر کاری بد باشد، با احترام بر آن ارزش‌گذاری می‌کنند و این خود تاثیر بسزایی روی کار هنرمند دارد.

بله ولی متاسفانه به دلیل ناآگاهی سفارش‌دهندگان و ناشران به کاریکاتوریست‌ها و تصویرسازان نمی‌توان این مساله را ملاکی برای ارزش گذاشتن دانست، زیرا بسیاری هنرمندان شاخص شهرستانی هستند که از نظر کاری در رده بالایی قرار دارند اما هیچ گاه در هیچ جشنواره‌ای شرکت نمی‌کنند و از آنجا که نگاه ناشران به خوب یا بد بودن کار هنرمند، حضور در جشنواره‌های خارجی است این هنرمندان از انجام کارهای شاخص در شهرستان دور می‌مانند.

به طور کلی نمی‌توان گفت حضور در چنین جشنواره‌هایی برای هنرمندان خوب یا بد است ولی قطعا تاثیرات خودش را خصوصا در بخش سفارش‌دهندگان دارد. البته ناگفته نماند که بسیاری از ناشران بدون آگاهی و فقط با محوریت حضور هنرمند در جشنواره‌های خارجی به او سفارش کار بیشتری می‌دهند در صورتی که بسیاری از جشنواره‌ها اصلا ارزش هنری و کاری ندارند اما متاسفانه سفارش‌دهندگان نیز بدون توجه به کیفیت و جایگاه جشنواره‌های خارجی حضور هنرمندان را در آنها ملاک گزینش قرار می‌دهند.

به نظر من یک تعداد از تصویرسازان و کاریکاتوریست‌های ایرانی از خارجی‌ها خیلی جلوتر هستند و با مقایسه‌ای کوچک می‌توان به همسطح بودن کار هنرمندان جوان ایرانی و هنرمندان پیشکسوت خارجی پی برد. هرچند آنها نوع نگاهشان متفاوت است و تجربه بیشتری دارند، ولی من معتقدم فضای کار کاریکاتوریست‌های ایرانی با توجه به جوان بودنشان با آنها همسطح است و این خود به ارتباط نزدیک و همان تبادل هنری در جشنواره‌ها برمی گردد. زیرا هنرمندان ما با نوع نگاه و فضای کاری هنرمندان دیگر کشورها آشنا می‌شوند و سعی در یادگیری مباحثی دارند که در زمینه کاری‌شان هیچ گاه وارد نشده است.

خوشبختانه نگاه مثبتی به کاریکاتور ایران دارند و به نوعی این هنر را با توجه به سن کم شرکت‌کنندگان از ایران قوی می‌بینند. اما یکسری از کاریکاتوریست‌ها و طراحان هستند که خیلی در جشنواره‌ها شرکت نمی‌کنند که اگر این حضور اتفاق بیفتد، فضای کار چند برابر قوی می‌شود.

به نظر من باید تعدادی از کاریکاتوریست‌های ایران به صورت مداوم در این جشنواره‌ها شرکت کنند تا بر کیفیت بیشتر کار تاثیر بسزایی داشته باشند و نام ایران را در سطح بین‌المللی برجسته‌تر کنند. همچنین این اتفاق می‌تواند نگاه کاریکاتوریست‌های خارجی را به هنرمندان کشورمان بیشتر کند.

نباید این شعار را داد. به نظر من زمانی کاریکاتور ایران جهانی می‌شود که کاریکاتوریست‌های ایرانی در آمد و امکان عرضه آثارشان را داشته باشند. تمام کاریکاتوریست‌های دنیا جایگاه خوبی در مطبوعات دارند و از راه ارائه هنرشان امرار معاش می‌کنند. این در حالی است که در ایران تعداد انگشت‌شماری از هنرمندان کاریکاتوریست به‌واسطه هنرشان درآمد کسب می‌کنند.

درست است که کاریکاتور ایران در دنیا حرفی برای گفتن دارد اما در کشور خودمان به‌واسطه عدم درآمد لازم و نبود فضا برای ارائه کار، این هنر مغفول مانده و حرفی برای گفتن ندارد.

کاریکاتور مطبوعات حال خوبی ندارد. هم‌اکنون در مشهد 3 روزنامه منتشر می‌شود که تنها یکی از آنها کاریکاتور چاپ می‌کند. تصور کنید برای این همه هنرمند، تنها یک روزنامه وجود دارد. به همین دلیل بسیاری از کاریکاتوریست‌ها با روزنامه‌های تهران همکاری می‌کنند. از سوی دیگر در شهر ما آمار نشر کتاب بالاست اما به سبب عدم درک مدیران فرهنگی از تصویرسازی و کاریکاتور این کتاب‌ها و نشریات بازخورد خوبی ندارند.

من معتقدم مدیران فرهنگی و مسوولان مطبوعاتی ما قدرت و شناخت کافی از این هنر را ندارند و قدرت تاثیرگذاری کاریکاتور را نمی‌دانند. به نظر من از آنجا که کاریکاتور هنر انتقادی است، باعث می‌شود مدیران فرهنگی از این هنر فاصله بگیرند که این خود به ذهنیت غیرحرفه‌ای آنها برمی‌گردد.

به طور کلی عدم حمایت و نگرش درست به تصویرسازی و کاریکاتور به واسطه انتقادی بودنش باعث شده این هنر را کوچک بشمارند. جای تاسف است که مدیران ما نمی‌توانند فضای نقد این هنر را درک کنند و این در حالی است که سیاستمداران خارجی به دنبال این هستند که کاریکاتوریست‌های کشورشان تصویر آنها را بکشند تا به این واسطه بیشتر شهرت پیدا کنند. اما متاسفانه در ایران این فضاها اصلا خوب نیست.

سحر طاعتی / جام‌جم