پای برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد می‌لنگد

مساله سختی بود؟ مساله‌های پیچیده‌تری هم وجود دارد، مثلا این که مسوولان ستاد مبارزه با مواد مخدرچگونه باید آن 8‌درصد اعتبار تخصیص یافته از سند جامع پیشگیری از اعتیاد در سال گذشته را که تقریبا رقمی معادل 10 میلیارد و 500 میلیون تومان است، میان سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مختلف، تقسیم کنند که احساس عذاب وجدان نداشته باشند، در حالی که می‌دانند این بودجه ناچیز جوابگوی همه اقشاری که باید از آموزش‌های پیشگیرانه بهره‌مند شوند، نیست؟

پاسخ این یکی را خودمان می‌دهیم: هیچ راهی وجود ندارد که دل آنها آرام بگیرد و به هر حال هر طور که بودجه را تقسیم کنند، می‌دانند کسانی وجود دارند که بشدت به این نوع آموزش‌ها نیازمندند، اما اندک بودن بودجه سند جامع پیشگیری از اعتیاد باعث می‌شود از آن محروم بمانند.

به هر حال، ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال گذشته ناچار‌شد این بودجه را میان سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مختلف تقسیم کند و به این ترتیب حدود سه میلیارد و 700 میلیون تومان از آن را به آموزش و پرورش، 700 میلیون تومان را به وزارت علوم، دو ‌میلیارد تومان را به صدا و سیما، دو میلیارد و 300 میلیون تومان را به بهزیستی ، بیش از یک میلیارد تومان را به سازمان بسیج و اندک باقی مانده را به طرح‌های جانبی در دستگاه‌های مختلف دیگر اختصاص داد.

برای درک بهتر این که چرا فعالیت‌های پیشگیرانه در کشورمان اهمیت دارد به این آمارها توجه کنید: پژوهش‌ها نشان می‌دهد در سال 2001 میانگین سن آغاز اعتیاد در دنیا، 22 سال بوده و در طول 10 سال یعنی تا سال 2010 این رقم به حدود 18‌سال کاهش یافته است.

به عبارت دیگر، در طول یک دهه، میانگین سن اعتیاد در دنیا 4سال کاهش یافته است، اما در کشور ما اوضاع فرق دارد.

بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر، میانگین سن اعتیاد در کشورمان در سال 1383، 23 سال و در سال 1386، 22 سال و هم‌اکنون بر اساس آمارهای غیررسمی به حدود 15 سال رسیده است یعنی، در کمتر از یک دهه (طی سال‌های 1383 – 1391) متوسط سن اعتیاد در کشورمان حدود هشت سال کاهش داشته است که دو برابر کاهش متوسط سن اعتیاد در دنیاست.

تا اینجای کار، فقط می‌شود از این آمار نتیجه گرفت که اعتیاد در کشورمان با سرعتی بیشتر از میانگین جهانی در حال رشد است و نمی‌توان توضیح داد که نقش آموزش‌های پیشگیرانه در جلوگیری از رشد اعتیاد تا چه حد جدی است.

یکبار دیگر به آمارهای نشان دهنده تغییرات اعتیاد در کشورمان دقت کنید گرچه روند کم شدن سن گرایش به مصرف مواد مخدر از سال 1383 تا امسال سریع بوده است، اما اگر تغییرات متوسط سن اعتیاد طی سال‌های 1383 تا 1386 بسیار کند (حدود یک سال) بوده و دقیقا در همین دوره زمانی اعتبار دفتر پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر، به بیش از 20 میلیارد تومان یعنی بیشترین مقدار خود در یک دهه اخیر رسیده است.

به گواه ستاد، در آن سال اختلاف این اعتبار با بودجه تخصیص یافته نیز در حداقل بوده است.

از مقایسه این رقم با میزان اعتبارات سال‌های دیگر در جدولی که در ادامه گزارش آن را آورده‌ایم و همچنین توجه به کند شدن روند کاهش سن ابتلا به اعتیاد در کشورمان می‌شود چنین نتیجه گرفت با چشم‌پوشی از سایر علت‌ها، که افزایش بودجه پیشگیری و به تبع آن بیشتر شدن فعالیت‌های پیشگیرانه، ارتباطی مستقیم با کند شدن سن کاهش اعتیاد دارد.

بودجه ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال 1390، 80 میلیارد تومان بود که مدیرکل فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر، پیش‌بینی می‌کند امسال به 135 میلیارد تومان برسد و اگر چنین شود احتمالا بودجه پیشگیری از اعتیاد نیز افزایشی صددرصدی پیدا می‌کند و به 22 میلیارد تومان می‌رسد اما عملی شدن این قول بستگی به تایید مجلس دارد و تایید مجلسی‌ها هم احتمالا وابسته به این است که تا چه حد باور داشته باشند کمک به پیشگیری از اعتیاد، در واقع صرفه‌جویی در حوزه درمان است.

با این حال نه تنها صرامی، بلکه تقریبا همه کارشناسان حوزه پیشگیری و درمان اعتیاد اعتقاد دارند، محقق شدن کامل اهداف سند جامع پیشگیری از اعتیاد بدون تامین بودجه لازمش، ممکن نیست و اعتباری که امروز به پیشگیری اختصاص پیدا نکند، در فردایی نزدیک، احتمالا بودجه‌ای می‌شود برای درمان همان معتادهایی که در دوران سلامت شان از آموزش‌های پیشگیرانه بی بهره مانده‌اند.