نقش آفرینان هنر هشتم

نیمه اول دهه هفتاد بود که برای راه اندازی مرکز انتشارات تبلیغات دولت به معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد رفتم. دغدغه آقای "علی اکبر اشعری" معاون وقت مطبوعاتی ارشاد، اطلاع رسانی از مجموعه های حاکمیتی بود. در فاز اول ماهنامه "یاد ایام" را منتشر کردیم اما باز هم خلا اطلاع رسانی مشهود بود.

مطالعات ما در تبلیغات دولت به این نکته معطوف شد که مهمترین حلقه مفقوده در اطلاع رسانی کشور " روابط عمومی ها" هستند. می بایست برای تبیین جایگاه این عنصر مهم و تاثیرگذار که حلقه واسط میان مردم و سازمانها و نهادها محسوب می شوند، چاره ای اندیشید.

این فکرمنجر به انتشار پیش شماره فصلنامه مطالعات و تحقیقات در روابط عمومی (هنر هشتم) شد. به دنبال آن نشست مدیران کل روابط عمومی های  وزارتخانه ها شکل گرفت و........

امروز که پس از دو دهه ، به مناسبت روز ارتباطات و روابط عمومی ها، به ساحت نقش آفرینان این عرصه ادای احترام داریم، روابط عمومی در کشور دارای تشکیلات صنفی است.

نقش آموزش و پژوهش در این نهاد جدی گرفته شده و در مقایسه با دهه گذشته، شخصیت حرفه ای خود را بازسازی کرده اما به دلایلی که در زیر می آید، نگاه به روابط عمومی ها در کشور هنوز هم در شان این عنصر مهم در امر اطلاع رسانی نیست.

 قصد نگارنده در این سیاهه، نظریه پردازی در حوزه روابط عمومی نیست. تجربه عملی بیش از دو دهه صاحب این قلم در حوزه های خبری و روابط عمومی ایجاب می کند تا مشکلات فراروی این نهاد مهم را فارغ از مصلحت اندیشی های رایج به رشته تحریر در آورد.

بدون تعارف می توانم بگویم که امروز فعالان عرصه روابط عمومی ها در نهادها و سازمانها از افرادی متخصص و مجرب در حوزه اطلاع رسانی تشکیل شده است اما پرسشی که بلافاصله به ذهن متبادر می شود این است که چرا خروجی روابط عمومی ها در کشور، همپای شان حرفه ای آنان نیست؟

جواب به این پرسش را با ذکر مثالی پی می گیرم:

در تاریخ 16 آذر ماه سال گذشته، استاندار تهران به تمامی سایت های دولتی40 روز مهلت داده بود  تا بروز رسانی شده و در راستای "دولت الکترونیک" قدمی مثبت بردارند. حال چند روز از پایان اولتیماتوم استاندار گذشته است؟‌ بروید نتیجه کار را ببینید!!

در منظر نخست ممکن است خواننده این سطور معطل ماندن دستور استاندار پایتخت را متوجه روابط عمومی ها بداند اما تجربه عملی سالها فعالیت در این حوزه  ثابت کرده است که اموری اینچنینی مستقیما متوجه رییس آن دستگاه است.

امروزه بروزترین عناصر در روابط عمومی های کشور فعال هستند . افرادی متخصص که ارزش فضای سایبر را می دانند ، پس چگونه می توانیم بخشی از تعطیلی دولت الکترونیک در دستگاههای اجرایی را ، متوجه آنان بدانیم؟‌

متناسفانه نگاه سنتی همچنان در میان مدیران دستگاههای رسمی کشور در حوزه رسانه ای حاکم است. آنان هنوز هم رسانه را فقط در حوزه مکتوب آن به رسمیت می شناسند ، حتی اگر تیراژ روزنامه ای دوهزار نسخه باشد.

مدیران سازمان های دولتی با همین نگرش در برخورد با حوزه اطلاع رسانی مجموعه تحت مسئولیت خود، همواره از دو موضوع غفلت می کنند:‌اول اینکه هفته رسانه ای 7 روز نیست و دوم اینکه عصر رسانه های مکتوب تمام شده و حالا در عصر سایبر قرار داریم.

اگرچه "ایوورت راجرز" تاکید داشت که ایجاد تغییر در برخی جوامع و آدمها مشکل است، اما ما باور نکرده بودیم. وقتی زور استاندار پایتخت به مدیران پایین دست نرسد، از دست چه کسی بر خواهد آمد؟  

مدیرانی که تهدیدهای آقای استاندار هم بر آنان کارگر نیست، روزی از هفته را تعیین می کنند تا جلوی دوربین خبرنگاران قرار بگیرند. مسئول روابط عمومی مدیر مربوطه تاکید می کند که این روز برای مصاحبه روز خوبی نیست اما مدیر که عادت دارد فقط دستور بدهد زیر بار نمی‌رود.

 وقتی همین مصاحبه، پوشش مناسبی نمی گیرد، توپ به زمین مسئول رسانه ای بخت برگشته می افتد و فردای همان روز، اگر نه خودش، اما حتما حکم جانشینش روی تابلوی اعلانات آن دستگاه چسبانده می شود.

این در حالی است که مسئول فهیم روابط عمومی به آقای مسئول می گوید که اگر هفته هفت روز است که هست، اما برای رسانه ای شدن یا استفاده از ابزار رسانه، تعداد روزهای هفته به عدد چهار تقلیل می یابد. 

شنبه تا سه شنبه روزهایی است که مدیران دستگاهها می توانند بیشترین بهره برداری را از رسانه ها داشته باشند.

روزهای ماقبل تعطیلات، بدترین انتخاب برای انجام مصاحبه و یا برپایی سمینارهایی است که انتظار رسانه ای شدن از آن می رود. اما، مدیران ما مرغشان یک پا دارد.

با دو مثالی که در بالا به آن اشاره شد که صد البته بخش کوچکی از فعالیت های عناصر خدوم در روابط عمومی ها را شامل می گردد ، دشواریهای کار این عزیران روشن می شود.

به اعتقاد نگارنده زمانی روابط عمومی ها در کشور به پویایی لازم می رسند که نگرش مدیران ارشد کشور  دگرگون شود.  وقتی شنیدید مسئول روابط عمومی دستگاهی به عنوان نفر دوم آن دستگاه شناخته می شود ، مطمئن باشید با مدیری کاربلد طرف هستید .تا این اتفاق در کشور همگانی نشود، حلقه های مفقوده در جریان اطلاع رسانی و اقناع افکار عمومی همچنان مشهود است . به امید آن روز . 

احمد جعفری چمازکتی