مسافران نفس راحت نمی کشند!

مساله تهویه هوا، چند سالی است به دغدغه فکری مدیران مترو تبدیل شده است وحاصل آن ، راه حل های مختلفی بوده است که هرازگاهی ، تغییراتی را در ظاهر قطارهای مترو به وجود آورده است.
که برخی از آنها عبارتند از:
1-پنجره های کشویی:اگر پنجره های فوقانی واگن ها باز باشند، تاثیر مثبتی در تهویه واگن ها ایفا می کنند، درست مثل شیشه های خودرو که اگر باز باشد و با سرعت زیاد رانندگی کنید، هوای درون خودرو را تا دمای مناسبی خنک می کند.
ولی این باز بودن ، موجب پخش شدن صدای غلطش چرخهای آهنی روی ریلهای آهنی می شود، صدایی که با وجود تطابق با استاندارد جهانی هنوز آزاردهنده است.
به همین دلیل اغلب مسافران این پنجره ها را می بندند. بر همین اساس ، طرحی برای جایگزینی پنجره ها ارائه شد، پنجره ای جدید با در کشویی که در جهت عمودی جابه جا می شد.
این پنجره به مقدار بیشتری باز می شد و هوای بیشتری را وارد واگن می کرد. ولی این فضای باز، برخی مسافران را وسوسه می کرد تا سر و دست خود را از قطار بیرون ببرند و با وجود حفاظهایی که قرار داده شد، باز نمونه هایی از این بی توجهی که می توانست عواقب خطرناکی به دنبال داشته باشد، مشاهده شد. که به همین علت این طرح مردود شناخته شد.

2-پنجره های پیکانی: طرح تازه تر پنجره ها از ایده پنجره مثلثی شکل پیکان های قدیمی استفاده می کند. شکل این پنجره ها همانند پنجره های فعلی واگنها است ، با این تفاوت که 2 قطعه مثلثی شکل در ابتدا و انتهای آن تعبیه شده که باز و بسته می شوند.
باز بودن آنها هم صدای کمی را به داخل واگن منتقل می کند و هم در تهویه داخل واگن کمک می کند.

3-نصب مطبوع کننده هوا: قراردادی با شرکت ایران ابزار (وابسته به بنیاد مستضعفان و جانبازان) منعقد شده است که بر اساس آن 3 واگن به دستگاه تهویه مطبوع مجهز شوند.
ولی این کار بسیار دشوار است و تا %250 هزینه کارخانه اصلی خرج دربر دارد. مهمترین عامل دشواری این کار، تفاوت نیروی الکتریکی مورد استفاده است.
قطارهای مترو از برق مستقیم 750 ولت پر استفاده می کنند،در حالی که دستگاه تهویه مطبوع از برق متناوب 380ولت تغذیه می کند.
به این ترتیب یک مبدل پر قدرت نیز برای تبدیل برق مستقیم 750 ولت به متناوب 380 ولت مورد نیاز است که نصب وتغییرات مورد نیاز در سیم کشی آن در واگنی که تقریبا جای خالی ندارد، فوق العاده دشوار است.
با این حال یکی از این واگنها با شماره 2045 در خط 2مترو مشغول به کار است و مراحل آزمایش خود را می گذارند.

4-نصب پنکه های قوی تر: قراردادی با واگن سازی پارس در حال اجراست که براساس آن ، سقف 11 دستگاه واگن اندکی کوتاهتر می شود تا ارتفاع مناسب برای نصب پنکه های قوی تر فراهم شود.
فن های فعلی توان دمیدنی معادل 8000 مترمکعب بر ساعت دارند ونوع جدیدتری که قراراست روی واگنهای کوتاه شده نصب شده از نوع اگزوست فن با توان 14 هزار متر مکعب بر ساعت است.
بدین ترتیب ، هوای خنک با شدت بیشتری به داخل دمیده می شود که جوابگوی جمعیت شلوغ قطار نیز خواهد بود.


چشم انداز آینده

مهندس شاملو در مورد آینده مترو می گوید: در حال حاضر 105 واگن مدرن در چین در حال ساخت است که از اوایل سال آینده ، نخستین بخش آن در خط یک مورد استفاده قرار می گیرد.
این قطارهای جدید به هم پیوسته است و تجهیزات تهویه مطبوعی دارد. اما برای آن که بتوانیم به وضعیت ایده آل مترو، یعنی فاصله زمانی 2دقیقه بین قطارها دست یابیم ، مجبوریم حداقل 3برابر واگنهای فعلی در اختیار داشته باشیم.
متروی تهران برای آن که بتواند تمام شهر را پوشش دهد، نیاز به 10 خط با طول متوسط 30 کیلومتر دارد. در آن صورت روزانه 14 میلیون نفر می توانند از خدمات حمل و نقل مترو استفاده کنند که با رقم امروزی 700هزار نفر قابل قیاس نیست.
تاثیرات شگرف مترو بر حمل و نقل شهری و کاهش آلودگی هوای تهران ، آن هنگام است که روشن خواهد شد ؛ ولی شاید راه درازی در پیش داریم.
اگر بودجه مناسبی دراختیار داشته باشیم ، خطوط یک و 2تا 2سال آینده به وضع ایده آل خود خواهند رسید. خط یک تا بهار سال 1386 به بزرگراه صدر و تا بهار سال 1388به تجریش خواهد رسید.
خطوط 3و 4نیز تا 8سال آینده به وضعیت نهایی خود خواهند رسید. البته اینها در صورتی است که شرایط مالی مناسب فراهم باشد و تشریفات و کاغذبازی های اداری ، شتاب کار را نگیرد!

ذوالفقار دانشی