قانون کپی‌رایت و مصلحت‌بینی‌های تامل‌برانگیز

اما رئیس فرهنگستان علوم آنچنان که خبرگزاری مهر گزارش می‌دهد، در این همایش پیوستن ایران به کپی‌رایت را زیان‌آور خواند و هر چند پذیرفت که باید از حقوق تولیدکنندگان ادبی و هنری حمایت شود، ولی اظهار کرد با توجه به این که میزان آثار ایرانی که به زبان‌های خارجی ترجمه می‌شود در قیاس با آثاری که از زبان‌های دیگر به فارسی برگردانده می‌شود، تقریبا هیچ است، اگر ما به قانون کپی‌رایت بپیوندیم، زیان می‌کنیم.وقتی صحبت‌های این رئیس فیلسوف فرهنگستان علوم را می‌خواندم، متعجب شدم؛ چرا که این مساله برایم مطرح شد که در قبال مسائل حقوقی باید سود و زیان شخصی یا حتی ملی را مدنظر قرار دهیم یا خیر؟ اگر حق بر مبنای ارزش‌هاست پس سودو زیان در این میان چه نقشی ایفا می‌کند؟یک چیز یا حق فلان فرد یا ارگان یا مجموعه هست (بر مبنای ارزش‌های پذیرفته شده، مثلا بر مبنای ارزش‌های اسلامی که آیت‌الله محقق داماد در این همایش پذیرفت که ارزش‌های اسلامی بر پذیرش و دفاع از حقوق تولیدکنندگان ادبی و هنری تاکید دارند) یا نیست. آیا این که بگوییم با پذیرش حق یک صنف، من یا ما ضرر می‌کنیم، پس نباید حق آن صنف را به مثابه یک قانون پذیرفت، استدلالی منطقی است؟بگذریم از این که تجارب گذشته ـ از جمله به‌سرقت رفتن طرح‌های فرش ایرانی توسط برخی کشورها به خاطر نپیوستن ایران به قوانین بین‌المللی ـ به ما ثابت کرده که عدم پذیرش چنین قوانینی در مجموع به ضرر کل هم میهنان ماست. این تجارب به ما اثبات کرده که مصلحت‌بینی‌ها و تقدم مصالح بر ارزش‌ها، در نهایت به ضرر و خسران می‌انجامد. هر چند این مطلب چیزی نیست که صرفا تجارب بشری آن را تایید کرده باشد، بلکه فرهنگ دینی ما نیز صحت آن را تلویحا یا تصریحا می‌پذیرد.

حسین برید /جام جم