جشن «پیر شالیار» در اورامان

به گزارش ایرنا، مراسم پیر شالیار از زمان‌های بسیار دور در این روستا برگزار می‌شده است؛ مراسمی که با ریشه‌ای کهن، جشن عروسی پیر شالیار (شهریار) را یادآور می‌شود.

جشن عروسی پیر شالیار که مراسمی بسیار کهن است، اگرچه در طول زمان با تغییرات بسیاری مواجه شده، ولی ریشه‌های کهن اساطیری خود را به خوبی حفظ کرده است.

این مراسم هر سال در بهمن ماه، در آغاز چله کوچک، در 3 مرحله و طی 3 هفته در منطقه اورامانات از توابع شهرستان مرزی سروآباد انجام می‌شود.

در نخستین هفته بهمن، گردوهایی که از باغ پیر شالیار چیده شده، برای اهالی ارسال می‌شود و به این ترتیب اهالی از شروع مراسم عروسی پیر شالیار باخبر می‌شوند.

هر ساله مردم روستا سالگرد ازدواج پیر شالیار را که آخرین چهارشنبه پیش از پانزدهم بهمن است به همان‌گونه که اولین بار برگزار شده است جشن می‌گیرند.

در این مراسم بامداد چهارشنبه، پس از نماز صبح و زمانی که کودکان روستا در کوچه‌های بسیار باریک و برف گرفته به در منازل رفته و سهم خود را از تنقلات طلب می‌کنند، مردان آبادی در شرف آماده کردن حیواناتی هستند که در طول سال، خانواده به دلایلی مختلف نذر کرده‌اند تا در این مراسم قربانی کنند.

در مراسم پیر شالیار وظایف تقسیم‌بندی شده و هر خانواده‌ای همان کاری را انجام می‌دهد که اجداد او در زمان حیات پیر، در مراسم عروسی انجام می‌داده، به این ترتیب که خانواده‌ای مسوول نگهداری از احشام نذری و ذبح آنها، خانواده دیگر مشغول پخت و پز آش نذری و خلاصه هر کس وظیفه‌ای بر عهده دارد.

هر سال حدود 30 راس گوسفند و بز و 2 راس گاو در این مراسم ذبح می‌شود و خون گرم احشام قربانی شده در حالی که بر اثر سرما بخار از آن بلند است از بام خانه پیر به بام خانه پایین دست و از آنجا هم بر بام خانه دیگری روان می‌شود تا در انتها بر بام خانه‌ای یخ می‌زند.

اهالی این روستا بخشی از گوشت را تقسیم می‌کنند و بقیه به عنوان آش نذری در منزل پیر، پخت می‌شود و در ظهر چهارشنبه و پنجشنبه بین مردم تقسیم خواهد شد.

در خلال انجام مراحل مختلف مراسم که از چهارشنبه تا پنجشنبه شب به طول می‌انجامد در خانه پیر به روی مردم باز است و هر کسی می‌تواند برای زیارت تخت گیوه و تسبیح پیر که از او به یادگار مانده است وارد منزل شود.

بعد از نماز ظهر دراویش قادری که به طور عمده از اهالی روستاهای اطراف و روستاهای مرزی عراق هستند و از سه‌شنبه شب به این محل آمده‌اند بر بام خانه پیر حلقه زده و با آوای عرفانی دف، شروع به ذکر و سماع می‌کنند.

از بامداد روز پنجشنبه ادامه مراسم از سر گرفته می‌شود و همه در تکاپو و تلاشند و دیگ‌های بزرگ آش در خانه پیر بر آتش گذاشته می‌شوند و جماعت به انتظار ناهار می‌مانند.

خانه پیر اتاقی بزرگ است که در کنار دیوارهای آن، سکوهایی برای نشستن ساخته‌اند و بر ستون‌های چوبی اتاق نیز تیرهای چوبی موازی تکیه داده شده تا مردم بر آن بنشینند. در خانه پیر هر خانواده، جای مخصوص خود را دارد به طوری که هر شخص می‌تواند فقط در جایی بنشیند که اجداد او 950 سال پیش در آنجا می‌نشستند.

یک هفته بعد از این مراسم یعنی در سومین جمعه بهمن ماه نیز، مردان نان‌هایی را که به شکل قرص‌های طلایی رنگ از آرد گندم و مغز بادام کوبیده تهیه شده و با گیاهان خشک چون ریحان و سیاه‌دانه تزیین شده است، بر سر مزار پیر شالیار می‌برند و پس از جمع شدن بر سر مزار پیر، نان‌ها را روی هم می‌ریزند و آنها را خرد کرده، با ماست بین حاضران تقسیم می‌کنند.