به دلیل محدود بودن منابع درآمد

مشکل کلانشهرها فراتراز شورا و شهرداری است

کد خبر: ۴۵۵۴

انسان ، بیش از نیم میلیون سال سابقه حیات اثبات شده در کره زمین دارد. صدها هزار سال تاریخ زندگی بشر، روزها و شبهای شگفتی را به حافظه سپرده است ؛ زمانی که اجداد ما و شما برای حفظ جان ، زندگی بر روی درختان را برگزیده بودند و بعدها که به غارها پناه بردند. هنگامی که انسان کشاورزی آموخت بتدریج زمین گیر شد و دیگر نتوانست زندگی ساده خود را به دوش بگیرد و هر جا دلش خواست برود؛ خانه ای ساخت . خانه های همنوعان ساخته شد، روستا شکل گرفت ، انسان آتش و فلز را شناخت و صنعت پیدا شد. روستاهایی که به دلایلی اهمیت یافته بودند، بزرگ و بزرگتر شد و شهر پدید آمد. این همه طی چند صد هزار سال رخ داد و کسی فکر نمی کرد در چند دهه شهرها بشدت متورم شوند و پدیده ای به نام کلانشهر متولد شود و از آن مهمتر در زمان کوتاه تر ابرشهرها واقعیت انکارناپذیر خود را در تاریخ حیات مدنی فریاد بزنند.کشور ما هم از این پدیده بی نصیب نماند؛ چرا که هم اکنون حداقل 7 شهر بیش از یک میلیون نفر )تهران ، اهواز، تبریز، اصفهان ، شیراز، مشهد و کرج ( داریم و یک شهر بیش از5 میلیون نفر که همین تهران غولآساست.وقتی انتخابات شوراهای اسلامی برگزار شد، همه امیدوار بودند که با مشارکت مردمی گرهی از معضلات پیچیده شهرها و بویژه کلانشهرها و ابرشهر گشوده شود. آیا چنین شد؛ چه مشکلاتی بر سر راه بود؛ چه باید کرد؛حسین درودیان ، عضو شورای اسلامی شهر تهران و دبیر مجمع مشورتی شوراهای مراکز استان ها به کمبود تجربه جهانی کلانشهرها اشاره می کند و می گوید: ما با پدیده ای مواجهیم که سابقه تاریخی ندارد و مسائل و مشکلات آن جدید و نوظهور است . انسان در گذشته وقتی با پدیده ای مواجه می شد، با نگاه به گذشته و بهره گیری از سوابق و تجربه خود در جهت رفع مشکل و راهگشایی گام برمی داشت ؛ اما در پدیده کلانشهرها و ابرشهرها تجربه و پشتوانه تاریخی ندارد.وی ظهور این پدیده را در جهت تکامل بشر می داند و می گوید: اگر انسان ها به این جمع بندی رسیده اند که میلیونی زندگی کنند، قطعا بخشی از مراحل تکامل بشر است ، چرا که اگر فرض کنیم یک اتفاق و تصادفی در یکی دو نقطه روی می داد؛ اما شاهد هستیم که هم اکنون بیش از60 کلانشهر و بیش از10 ابرشهر در دنیا وجود دارد. ابرشهرهایی که برخی بیش از20 میلیون نفر جمعیت دارند. اکنون کار به جایی رسیده که نام این ابرشهرها در کنار نام کشورها تداعی میشود و وزنی برابر در اذهان دارند.عضو شورای شهر تهران نخستین مشکل کلانشهرها را افزایش امکان تجاوز به حقوق یکدیگر می داند و می گوید: در این کلانشهرها باید تمام نیازهای زیستی ، اجتماعی و روانی مرتفع شود؛ اما از طرفی نباید منجر به تجاوز به حقوق دیگران گردد؛ ضمن آن که امرار معاش ، بهداشت ، حمل ونقل و حفظمحیط زیست نیز از دغدغه های اصلی شهروندان است.وی معتقد است برای اداره کلانشهرها شورای شهر و شهرداری کافی نیست و می گوید: معضلات کلانشهرهایی مانند تهران و شهرهای مشابه صرفا به دست شورای شهر و شهرداری بدون دخالت سایر مراکز تصمیم گیری قابل حل نیست و باید در برنامه ریزی های کلان کشوری مورد توجه باشد. این انتظار معقولی نیست که شوراها بتوانند تمام مشکلات را رفع کنند. شوراها فقط می توانند آیینه ای برای انعکاس این مشکلات به سطوح کلان تصمیمگیری باشند.فرصتها از دست می رودصلاح الدین دلشاد، عضو شورای اسلامی کرج و نماینده کرج در مجمع مشورتی شوراهای استان ها مشکلات را به چند گروه تقسیم می کند: ضعیف و ناقص اجرا شدن قانون شوراها، ناهماهنگی بین شورا و شهرداری ، آموزش ندیدن اعضای شوراها.وی درباره ناقص اجرا شدن قانون شوراها می گوید: مثلا اگر شوراهای محله ها منجر به افزایش مشکلات شده است ، برخی از مشکلات مردم در محله ها قابل رفع و رجوع است ؛ اما مردم مجبورند بویژه در کلانشهرها فاصله ای طولانی طی کنند تا خود را به شورای شهر برسانند که تراکم کار شوراها نیز مانع رسیدگی به آنها می شود. مثلا در کرج شهروندان مجبورند از فردیس تا میدان آزادگان کرج بیایند تا به مشکل آنان رسیدگی شود و در این زمینه ابتکاراتی مانند شورایاری و تشکیل دفتر ارتباطات مردمی جوابگو نیست.وی می افزاید: هدف از تشکیل شوراها اداره امور شهری به دست مردم و شوراها و ایجاد مدیریت واحد شهری بوده ؛ اما قوانین فعلی هنوز به این مرحله نرسیده است.عضو شورای شهر کرج آموزش اعضای شورا را ضرورتی فراموش شده می داند و می گوید: بسیاری از اعضا در نظام جدید شورایی آمادگی کافی نداشته اند و منجر به این شده که با اعمال سلیقه ها و خودخواهی ها بخواهند اعمال مدیریت کنند که منجر به بروز تنش و کندی روند کارها میشود.وی می افزاید: بروز مسائلی مانند استیضاح شهردار تهران و مشکلاتی که منجر به استعفای شهردار کرج شد و تا ابلاغ حکم شهردار جدید8 ماه زمان از دست رفت ، همه مسائل منفی است.در بندرعباس شورا تعطیل شد و حتی در بروجرد شدت اختلافات منجر به انحلال شورا گردید.دلشاد این مشکلات را تا حدودی طبیعی می داند و می گوید: برای پیشگیری از تکرار این وقایع باید به کسانی که پس از این نامزد شورا می شوند، آموزش داد و پس از انتخاب نیز اعضای شوراها باید دوره هایی را بگذرانند تا در مدیریت شهری سلیقه های فردی حاکم نشود.وی از دست رفتن فرصت را از مهمترین عوارض این ناهماهنگی ها می داند و می گوید: هر فرصتی که از دست برود، مردم ضرر می کنند، بویژه در کلانشهرها پروژه های عظیمی است که هرگونه تاخیر در اجرا و بهره برداری از آنها زیانهای هنگفتی را به شهروندان تحمیل میکند.نیم ریال درآمد ثابت!مهدی دری ، عضو شورای اسلامی مشهد و نماینده مشهد در مجمع مشورتی شوراهای مراکز استان ها، خودکفا شدن شهرداری های مراکز استان ها را یک اشتباه می داند و می گوید: در کلانشهری مانند مشهد با2/2 میلیون نفر جمعیت ، از هنگامی که قرار شد شهرداری خودکفا باشد، شهرداری به سمت فروش تراکم و تخلفات ساختمانی و نادیده گرفتن ضوابط رفت . هم اکنون 75 درصد درآمد شهرداری مشهد را همین وجوه تخلفآمیز تشکیل میدهد.وی درآمد سرانه کلانشهری مثل مشهد را کمتر از شهر زاهدان می داند و می گوید: مشهد به عنوان دومین کلانشهر مذهبی جهان سالانه 12 میلیون زایر از سراسر دنیا دارد که شهروندان مشهدی صرفا از معنویت وجود زایران بهره می برند و شهرداری باید مبالغ سنگینی برای جمع آوری زباله و خدمات رسانی به زایران هزینه کند.دری معتقد است ، دولت باید به شهرداری کمک کند و می گوید: در تمام دنیا دولت درصدی از مالیات دریافتی در شهرها را به شهرداری ها می پردازد و به این روش مالیات جایگزین دریافت عوارض تخلفآمیز شده است.وی دریافت عوارض محلی مانند عوارض سوخت را جزو حقوق شهرداری ها می داند و می گوید: قبل از انقلاب که بنزین لیتری 5 ریال بود،10 درصد آن به شهرداری داده می شد که معادل نیم ریال بود. الان که بنزین لیتری 450 ریال شده باز هم همان نیم ریال را به شهرداری می دهند که هزینه وصول آن از کل مبلغ افزونتر است!عضو شورای اسلامی مشهد قانون شوراها را نیز ناقص می داند و می گوید: از سال 61 تا75 که قانون شوراها7 بار بازنگری شده هر بار اختیارات شوراها محدودتر شده است ؛ به طوری که ما هم اکنون نه تنها در محدوده شهرداری بلکه حتی در محدوده بخشهایی از شهرداری نیز نمی توانیم بر مبنای قانون نظارت کنیم.وی معتقد است که باید مدیریت واحد شهری که در تمام دنیا تجربه شده است ، در ایران و بویژه در کلانشهرها اعمال شود.