رادیو؛ رسانه‌ای وسوسه‌کننده

از چه زمانی کار در عرصه رسانه را شروع کردید؟

شروع فعالیت من در رادیو تهران با نویسندگی آیتم طنز بود. آیتمی می‌نوشتم به نام چراغ قرمز، یک روز بازیگر آیتم نیامد و خودم به جایش بازی کردم و این‌گونه بازیگر رادیو هم شدم.

به برنامه بستگی دارد، مثلا در مکث 94 طراحی مسابقه هوشمندانه است و اجرای مسابقه در آن ساعت از روز جذابیت زیادی دارد. همچنین در این برنامه دایره گسترده‌ای برای شوخی و بداهه البته با احترام به شنونده فراهم است.

تنها شباهت رادیو و تلویزیون در رسانه‌ بودن آنهاست. من آن چیزی که در رادیو بودم را در تلویزیون تکرار نکردم. اگر کسی بخواهد هر دو این عرصه‌ها را به یک شیوه انجام بدهد، نمی‌تواند و نمی‌شود، چرا که این دو حوزه متفاوت هستند. وقتی جلوی دوربین می‌روید باید بدانید علاوه بر صدا چگونه از نور، دکور، رنگ و... استفاده کنید، اما در رادیو کافی است بلد باشید چگونه از صدایتان استفاده کنید. به نظرم چون کار در رادیو سخت‌تر است پس کسی که در رادیو شهرت کسب می‌کند شاهکار کرده است.

به تئاتر خیلی علاقه‌مند هستم. تئاتر مهم‌ترین دغدغه من است، چرا که معتقدم تئاتر در آگاه کردن مردم نقش پر رنگی دارد. تئاتر یکی از اتفاقات مهم دنیاست. هم در رادیو و هم در تلویزیون به من خیلی کمک کرد. در لحنم، گفتارم و حتی طرز نگاهم خیلی تاثیر داشت. یک مجری تلویزیون یا رادیو باید تئاتر زیاد ببیند و کتاب زیاد بخواند. تئاتر به آدم یاد می‌دهد دنیا را جور دیگری نگاه کنی. با تئاتر درک می‌کنی که نویسنده و بازیگر چه دیدی به دنیا دارند. اگر در هر حوزه‌ای از رادیو، تلویزیون یا سینما پیشنهاد خوبی داشته باشم اول تئاتر را انتخاب می‌کنم.

من به برنامه‌های زنده عادت کرده‌ام و اجرای زنده را دوست دارم. در اجرای زنده همه چیز باور کردنی‌تر و واقعی است تا زمانی که برنامه‌ای ضبط می‌شود. در برنامه‌های تولیدی به دلیل وسواس زیاد اجرا مصنوعی و غیرطبیعی خواهد شد. هر زمان که اجرای تولیدی در تلویزیون داشتم، پشیمان شدم.

اجرای برنامه در تلویزیون راحت‌تر است، چون ابزار فراوانی در دسترس داری. دکور، نور، تصویر، اشاره چشم و ابرو و لبخند برای انتقال مفهوم بسیار موثر است و بیننده تنها روی مجری متمرکز نمی‌شود. تمام چیزهایی که در صحنه وجود دارد مخاطب را جذب می‌کند. در رادیو تنها شما و مخاطب هستید. شادی و غم، سکوت و شوخی تنها با صداست. پس باید استعداد خاصی داشته باشید که بخشی اکتسابی و بخشی تجربی است. کتاب، تئاتر و رادیو چیزهایی هستند که در اجرا از آنها استفاده می‌کنم.

برای من رادیو یعنی محور، رادیو یعنی خانه دوم، رسانه گرم و صمیمی، رادیو همراه همیشگی و اصیل ما. کار کردن در رادیو به صدای من کمک کرد و من از رادیو یاد گرفتم. رادیو یک رسانه وسوسه‌‌کننده است، چراکه خیالپردازی و تصور در آن شکل می‌گیرد. مخاطب از هر مجری یک تصویر ذهنی دارد. ما پتانسیل جذب مخاطب را در رادیو داریم. تلویزیون نمی‌تواند با رادیو رقابت کند، همین الان برخی برنامه‌های رادیو به مراتب از برنامه‌های تلویزیون بهترند. کارهای طنز رادیو بسیار عالی هستند. رادیو طنز دارد. حرف‌هایی در رادیو زده می‌شود که در تلویزیون نمی‌توان زد.

مجری خوب باید دارای اطلاعات تاریخی، ادبی و به روز باشد. این سه فاکتور در بداهه‌گویی نقش بسزایی دارد، چراکه بداهه‌گویی یک اصل در مجری‌گری است. اگر مجری تنها به متن اکتفا کند یا از بداهه‌گویی بترسد زمان‌های طلایی خود را از دست خواهد داد. بداهه در جذب مخاطب بسیار اهمیت دارد. اگر مجری بداهه‌گویی نداشته باشد موفق نخواهد شد. بخشی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک مجری بداهه‌گویی اوست. اگر به هر دلیلی متن نرسد یا ... مجری براحتی برنامه را به عهده خواهد گرفت، اما نباید هر چه را به ذهن رسید گفت. مجری موفق به دیکته نیاز ندارد. البته من معتقدم مجری‌ای موفق خواهد بود که کار در رادیو را تجربه کرده باشد.

بستگی به برنامه دارد. ممکن است برنامه‌ای متن نداشته باشد، اما باید خط‌مشی داشته باشد، در برخی برنامه‌ها با توجه به موضوع بسیار خوب و مناسب می‌توان از بداهه‌گویی استفاده کرد، اما تهیه‌کننده نباید تنها به بداهه‌گویی مجری تکیه کند. این تنبلی رسانه را می‌رساند.

صدایی است که شنونده را اذیت نکند. صدای خوب یک صدای معمولی است و به شرط داشتن مطالعه و بداهه‌گویی برای رادیو بسیار مناسب است. صدا نباید خیلی خاص و ویژه باشد، چون من معتقدم صداهایی که ویژگی خاصی دارند در تمام ساعات شبانه‌روز نمی‌توان از آن استفاده کرد، مثلا یک صدای منحصر به فرد، ویژه برنامه‌های خاص صبحگاهی یا شامگاهی است و نمی‌توان در تمام ساعات روز از آن بهره برد، در صورتی که صدای معمولی در تمام ساعت روز کاربرد دارد. اگرچه برای اجرا تنها صدا کافی نیست.

برنامه‌ای برای مخاطب جذاب است که حرف‌های مردم را بزند و دغدغه‌ها و گله و شکایت‌های آنها را مطرح کند.

در رادیو مجری بیش از تهیه‌کننده یا سردبیر نقش دارد. بار اصلی برنامه به عهده مجری است، اما در برنامه‌های تلویزیونی به وسیله تصویر، نور، دکور و... حواس بیننده به این نقاط جلب می‌شود، اما در رادیو این اتفاق نمی‌افتد و فقط توجه به مجری است. اگر کار تمام گروه بسیار خوب و عالی باشد و مجری کار خود را خوب انجام ندهد برنامه خوبی نخواهد بود.

نسبت به گذشته، استفاده از جملات و واژه‌ها خیلی تغییر کرده است. صمیمیت از ویژگی‌های رادیوست، اما نباید با بی‌ادبی اشتباه گرفته شود، نباید با هر واژه و به هر قیمتی مخاطب جذب شود یا حتی سلیقه‌ای برخورد کرد.